IV CZ 6/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 6/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa T. G.

przeciwko K.(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 marca 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Powód prowadzący działalność gospodarczą pod firmą „H.(...)” wytoczył

powództwo o ochronę dóbr osobistych żądając nakazania stronie pozwanej likwidacji

założonej przez nią bez wiedzy i zgody powoda domeny internetowej „h.(…).pl”, o

nakazanie pozwanej zaprzestania reklamy hotelu powoda we wszystkich formach, w

tym rozpowszechniania wszelkich treści reklamowych i informacji dotyczących hoteli

powoda oraz wnosił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej zadośćuczynienia w

kwocie 10 000 zł i kosztów procesu.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa wskazując, że sporna domena

nie była przez nią wykorzystywana i pozwana nie zamieszczała na niej niezgodnych z

prawdą informacji oraz przekazała powodowi kod, który pozwalał na swobodne

dysponowanie domeną przez powoda i potwierdzał jego własność.

Sąd pierwszej instancji ustalił między innymi, że strona pozwana, która zajmuje

się hurtowym skupem domen internetowych i tworzeniem serwisów m.in. hotelowych,

utworzyła i dysponowała, bez wiedzy i zgody powoda, domeną internetową pod nazwą

hotelu prowadzonego przez powoda, na której zamieszczane były nazwy kilku hoteli

powoda oraz treści reklamowe. Po otwarciu nie ukazywały się jednak informacje

dotyczące hoteli powoda lecz informacje o innych hotelach i ich działalności. Mimo

żądań powoda pozwana nie zlikwidowała tej domeny, przekazała jedynie powodowi kod

do niej, z którego powód nie skorzystał.

Sąd pierwszej instancji uznał, że strona pozwana naruszyła dobra osobiste

powoda w postaci jego prawa do firmy i nazwiska i na podstawie art. 24 w zw. z art. 43

k.p.c.

nakazał

pozwanej

zaprzestanie

naruszania

dóbr

osobistych

powoda,

w szczególności przez umieszczanie wszelkiego rodzaju informacji na jego temat

w Internecie

oraz

zasądził od

pozwanej na

rzecz powoda

zadośćuczynienie

w wysokości 5 000 zł, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach

procesu.

W wyniku apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 listopada

2009 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo oraz zasądził od strony pozwanej

na rzecz powoda kwotę 1 230 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Sąd ten uznał, że powód jako przedsiębiorca dochodził ochrony dóbr osobistych

na podstawie art. 4310 k.c., który w sposób wyczerpujący wymienia wszystkie

uprawnienia przysługujące w wypadku zagrożenia lub naruszenia prawa do firny.

Zarejestrowanie bez wiedzy i zgody powoda zakwestionowanej domeny internetowej

było działaniem bezprawnym w świetle art. 432 i art. 4310 k.p.c., jednakże wobec tego,

że strona pozwana po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji zlikwidowała tę

domenę, a powód nie cofnął powództwa w tym zakresie, Sąd Apelacyjny oddalił

powództwo o nakazanie pozwanej likwidacji spornej domeny. Oddalenie powództwa o

nakazanie pozwanej zaprzestania reklamy hotelu powoda i rozpowszechniania treści

reklamowych oraz wszelkich informacji wynikało natomiast z tego, że zdaniem Sądu

Apelacyjnego nie zostało wykazane, aby pozwana zamieszczała dezinformacje

dotyczące hoteli powoda oraz dlatego, że informacje zamieszczane były wyłącznie pod

adresem internetowym zlikwidowanym przez pozwaną w toku procesu a powód nie

wykazał, by istniało zagrożenie, iż podobne treści będą zamieszczane przez pozwaną w

innych miejscach w Internecie. Także powództwo o zasądzenie zadośćuczynienia

zostało oddalone, bowiem Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie dochodzi ochrony

swojego dobra osobistego w postaci nazwiska a jedynie ochrony firmy, zaś art. 43 10 k.c.

stanowiący

podstawę

roszczeń

nie

przewiduje

możliwości

zasądzenia

zadośćuczynienia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Apelacyjny wskazał art.

100 k.p.c. jako podstawę obciążenia tymi kosztami w całości strony pozwanej, która

zaspokoiła główne żądanie pozwu w toku procesu.

Na zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego rozstrzygnięcie o kosztach procesu

wniosła zażalenie strona pozwana zarzucając, że ponieważ to ona wygrała proces,

bowiem powództwo zostało oddalone w całości, nie było podstaw do zastosowania art.

100 k.p.c. i obciążenia jej kosztami procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić

przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i

celowej obrony (koszty procesu), natomiast zgodnie z art. 100 k.p.c. w razie

częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone; sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu

wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego

żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub

oceny sądu.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny jako podstawę rozstrzygnięcia

o kosztach procesu za obie instancje wskazał art. 100 k.p.c. i choć uzasadnienie w tym

zakresie

jest

wyjątkowo

lakoniczne,

można

z niego

wywieść,

że

podstawę

rozstrzygnięcia o kosztach stanowiło uregulowanie zawarte w części pierwszej zdania

drugiego tego przepisu, a więc Sąd uznał, że powód uległ tylko co do nieznacznej części

swoich żądań, co uzasadnia w świetle tej regulacji zasądzenie na jego rzecz od

pozwanego kosztów procesu w całości.

Wprawdzie Sąd Apelacyjny nie uzasadnił w ogóle swojego stanowiska w tym

przedmiocie, jednak analiza wyniku sprawy i jego przyczyn a także prawidłowa

wykładnia art. 98 i 100 k.p.c. pozwalają na ocenę, że nie doszło do naruszenia tych

przepisów.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że za stronę

przegrywającą sprawę w rozumieniu art. 98 i art. 100 k.p.c. należy także uważać

pozwanego, który w toku procesu spełnił świadczenie, czym zaspokoił roszczenie

powoda wymagalne w chwili wytoczenia powództwa (porównaj orzeczenia z dnia 22

kwietnia 1980 r. IV PR 98/80, OSNCP 1980/11/215, z dnia 6 listopada 1984 r. IV CZ

196/84, niepubl. i z dnia 8 lutego 2001 r. II UKN 14/01, OSNP 2002/20/504). Odmienne

stanowisko, dla uzasadnienia którego skarżąca powołała postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 9 października 1967r I CZ 81/67 (niepubl.), nie znajduje

potwierdzenia w tym orzeczeniu wydanym w innym niż rozpoznawany stanie

faktycznym. W postanowieniu tym bowiem Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle art.

98 k.p.c., dla oceny, czy strona przegrała sprawę, obojętne jest, czy ponosi ona winę za

prowadzenie procesu, sam fakt, że sprawę przegrała, choćby tylko formalnie, kwalifikuje

ją jako stronę przegrywającą, obowiązaną do zwrotu kosztów przeciwnikowi. Stanowisko

to jednak dotyczy sytuacji, gdy doszło do zakończenia sprawy z przyczyn formalnych np.

do odrzucenia pozwu lub przekazania sprawy do rozpoznania innemu organowi, nie

dotyczy natomiast sytuacji, gdy doszło w toku sprawy do zaspokojenia roszczenia. Nie

ma więc zastosowania w rozpoznawanej sprawie, w której pozwany po wydaniu wyroku

przez sąd pierwszej instancji zaspokoił pierwsze roszczenie powoda zgłoszone w

sprawie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że zgodnie ze wskazaną na wstępie wykładnią

Sądu Najwyższego użytych w art. 98 i art. 100 k.p.c. pojęć „strona przegrywająca” i „

przeciwnik ulegający”- strona pozwana jest stroną przegrywającą sprawę w zakresie

roszczenia

powoda o

nakazanie

jej likwidacji bezprawnie

założonej domeny

internetowej.

Należy w tym miejscu podkreślić, że co do tego roszczenia pozwana jest stroną

przegrywającą całą sprawę, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o kosztach

procesu. Zgodnie bowiem z także utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, ocena,

czy strona wygrała czy przegrała proces musi być dokonana przez porównanie roszczeń

dochodzonych i ostatecznie uwzględnionych, a nie przez porównanie wyników w

poszczególnych instancjach (porównaj orzeczenia z dnia 12 sierpnia 1965 r. I CZ 80/65,

OSNCP 1968/3/47, z dnia 31 sierpnia 1979 r., IV PZ 34/79, PiŻ 1980, nr 3 oraz z dnia

10 października 2007 r. II PZ 36/07, OSNP 2008/21-22/319).

W dalszej kolejności oceny wymaga, czy istniała podstawa do zastosowania art.

100 zd. drugie k.p.c., a więc uznania, że powód, mimo oddalenia jego dwóch roszczeń,

uległ tylko co do nieznacznej części swojego żądania, co uzasadniałoby zasądzenie na

jego rzecz od pozwanej kosztów procesu w całości (porównaj wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 23 października 1969 r. I CR 186/69, niepubl.).

W tym zakresie należy zgodzić się z Sądem Apelacyjnym, że w istocie pierwsze

roszczenie, zaspokojone przez pozwanego w toku procesu, było głównym i

zasadniczym roszczeniem, z którego wywiedzione zostały dwa następne. Niewątpliwie

bowiem to bezprawne założenie przez stronę pozwaną spornej domeny internetowej i

korzystanie z niej wbrew woli powoda, stanowiło główny przedmiot sporu i źródło

wszystkich zgłoszonych w sprawie roszczeń. Wygranie przez powoda sprawy co do

roszczenia o likwidację tej domeny pozwala zatem na ocenę, że wygrał on sprawę w

zasadniczym zakresie i uległ tylko co do nieznacznej części żądania tym bardziej, że

zaspokojenie

tego

roszczenia

umieszczania

na

tej

domenie

sprawiło,

iż

określonych

drugie

roszczenie

informacji

stało

o

się

zaprzestanie

w

istocie

bezprzedmiotowe. Natomiast oddalenie roszczenia o zadośćuczynienie wynikało jedynie

z odmiennej kwalifikacji prawnej roszczeń powoda przyjętej przez Sąd drugiej instancji i

dotyczyło niewielkiej części powództwa.

Biorąc wszystko to pod uwagę należało uznać, że przyjęte przez Sąd drugiej

instancji rozstrzygnięcie o kosztach procesu w konsekwencji odpowiada prawu i nie

narusza art. 100 w zw. z art. 98 k.p.c. Prowadziło to do oddalenia zażalenia na

podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.