IV CZ 58/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 58/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa K.K.

przeciwko L.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 września 2009 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając Sądowi

Apelacyjnemu

rozstrzygnięcie

zażaleniowego w

sprawie.

o

kosztach

orzeczeniu kończącym

postępowania

postępowanie w

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w B. stwierdzając, że

pełnomocnik powoda uiścił opłatę od apelacji na konto Sądu Apelacyjnego, a na

konto Sądu Okręgowego w B. opłata ta została przelana już po terminie do

wniesienia apelacji, co skutkuje odrzuceniem apelacji na podstawie art. 130 2 § 3

k.p.c. w zw. z art. 373 k.p.c.

Odnosząc się do zmiany § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199 ze zm.), jaka nastąpiła od dnia

15 marca 2008 r. w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 kwietnia

2008 r. Sk 11/07 (OTK-A 2008/3/47, Dz. U. Nr 84, poz. 517) Sąd Apelacyjny uznał,

że stwierdzenie przez Trybunał niezgodności z Konstytucją użytego w tym przepisie

słowa „właściwego” nie oznacza, iż obecnie opłata od apelacji może być uiszczona

w dowolnym sądzie. Wskazał, że po powyższej zmianie przepis ten stanowi,

iż „opłaty sądowe w sprawach cywilnych uiszcza się w formie bezgotówkowej na

rachunek bieżący dochodów sądu (…)”, a zgodnie ze stanowiskiem Trybunału

Konstytucyjnego, o tym, na konto którego sądu należy wnieść opłatę, decydują

przepisy art. 369 § 1 i art. 373 k.p.c. oraz art. 9 u.k.s.c. określające kompetencje

sądów w postępowaniu apelacyjnym. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, z chwilą

wejścia

w życie

zmiany wynikającej z powyższego orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego, profesjonalny pełnomocnik winien mieć świadomość, że opłata

taka, zwłaszcza w świetle uzasadnienia wyroku Trybunału, powinna być uiszczona

w sądzie, który wydał zaskarżony wyrok, podobnie, jak do tego sądu wnosi się

środek odwoławczy. Nie spełnia tego wymagania, w ocenie Sądu Apelacyjnego,

uiszczenie opłaty w każdym innym sądzie choćby nastąpiło w terminie, jeżeli po

przekazaniu jej przez ten sąd, opłata wpłynęła do właściwego sądu, to jest sądu

pierwszej instancji, już po terminie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powoda zarzucając

jego sprzeczność z wyżej wskazanymi przepisami ukształtowanymi wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2008 r. SK 11/07 i jego wykładnią

wynikającą z uzasadnienia tego wyroku, wnosił o uchylenie zaskarżonego

postanowienia

i

zasądzenie

na

rzecz

powoda

kosztów

postępowania

zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni zarówno § 2 ust. 1 cytowanego

wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. (Dz. U.

Nr 27, poz. 199 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 kwietnia 2008 r. Sk 11/07, jak i art. 369 § 1

k.p.c., art. 373 k.p.c. oraz art. 9 u.k.s.c., pomijając tak treść sentencji powyższego

wyroku, jak i uzasadnienia, a także powszechnie już przyjętą wykładnię

powyższych przepisów dokonaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego po wejściu w

życie wyroku Trybunału.

Jak bowiem wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego

wyroku, po zmianie § 2 ust. 1 rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia

2006 r. przez usunięcie słowa „właściwego”, dla określenia właściwego sądu, na

rachunek którego strona musi uiścić należną opłatę od apelacji, konieczne jest

sięgnięcie do regulacji zawartych w art. 369 § 1 k.p.c. i art. 373 k.p.c. oraz art. 9

u.k.s.c.,

które

określają

kompetencje

sądu

pierwszej

i

drugiej

instancji

w postępowaniu apelacyjnym. Z przepisów tych wynika, że zarówno sąd pierwszej

jak i drugiej instancji pełnią określone role w postępowaniu apelacyjnym na etapie

wstępnym tego postępowania obejmującym kontrolę formalnej dopuszczalności

apelacji, co nie pozwala na uznanie jednego z nich za sąd niewłaściwy z punktu

widzenia wniesienia opłaty sądowej. Jak zatem stwierdził jednoznacznie Trybunał

Konstytucyjny, w tej sytuacji oraz biorąc pod uwagę ratio legis opłaty sądowej,

sąd apelacyjny nie może być uznany za sąd niewłaściwy do uiszczenia tej opłaty,

co prowadzi do wniosku, że warunek uiszczenia opłaty od apelacji należy uznać

za spełniony zarówno wtedy, gdy opłata zostanie uiszczona na rachunek sądu

niższej instancji, jak i wtedy, gdy zostanie uiszczona na rachunek sądu wyższej

instancji.

Takie samo stanowisko zajął jednolicie Sąd Najwyższy, czego wyrazem są

między innymi postanowienia z dnia 8 sierpnia 2008 r. V CZ 45/08, z dnia 17 lipca

2008 r. II PZ 15/08 i z dnia 28 listopada 2008 r. V CZ 77/08 (nie publ.), w których

stwierdzono, że sądem właściwym do wniesienia opłaty od apelacji jest zarówno

sąd pierwszej instancji, który wydał zaskarżony wyrok, jak i sąd drugiej instancji

właściwy do rozpoznania apelacji od tego wyroku.

Z tych względów opłatę od apelacji uiszczoną przez pełnomocnika powoda

na rachunek Sądu Apelacyjnego należało uznać za wniesioną do właściwego sądu,

w

rozumieniu

omówionych

wyżej

przepisów,

co

skutkowało

uchyleniem

zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu apelacji, jako wydanego bez podstawy

prawnej (art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach postępowania

zażaleniowego należnych powodowi orzeknie Sąd Apelacyjny w orzeczeniu

kończącym postępowanie w sprawie.

jz