IV CZ 58/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 58/08

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa C. C.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu Nr (…) Akademickiemu

Centrum Klinicznemu Akademii Medycznej w G. z udziałem interwenienta ubocznego po

stronie pozwanej (…) Zakładu Ubezpieczeń SA w W.

o ustalenie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 lipca 2008 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie i nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów

postępowania zażaleniowego

Uzasadnienie

Powód wytoczył powództwo w niniejszej sprawie 27 lipca 2006 r. i w toku procesu

korzystał z przyznanego mu postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2006 r. całkowitego

zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd Okręgowy w G. wydał w dniu 28 sierpnia 2007 r. niekorzystny dla powoda

wyrok, który został zaskarżony apelacją, wniesioną w dniu 5 listopada 2007 r. przez

reprezentującego powoda zawodowego pełnomocnika. Pełnomocnik nie uiścił jednak

opłaty podstawowej od tego środka odwoławczego.

Sąd I instancji odrzucił z tej przyczyny apelację powoda, powołując się na art. 2

ustawy z 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123, oznaczana dalej jako „ustawa z 14 grudnia

2006 r.”) w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 100 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm., dalej określana jako

„u.k.s.c.”), swoje postanowienie uchylił jednak na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. i przekazał akta

sprawy wraz z apelacją Sądowi Apelacyjnemu. Sąd II instancji w wyniku wstępnej kontroli

środka odwoławczego, postanowieniem z dnia 25 lutego 2008 r. ponownie odrzucił apelację

powoda. Sąd Apelacyjny, wskazując treść art. 2 ustawy z 14 grudnia 2006 r., a nadto art. 3

ust. 2, art. 14 ust. 2 i 3 oraz art. 100 ust. 2 u.k.s.c. uznał, że apelacja powoda jest dotknięta

brakiem w postaci nieuiszczenia opłaty podstawowej w kwocie 30 zł, którą pełnomocnik

powoda powinien był wnieść wraz z apelacją, a brak ten uzasadnia odrzucenie apelacji

na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. Sąd podkreślił, że ustawa z 14 grudnia 2006 r., obowiązująca

od 10 marca 2007 r., uchyliła wprawdzie obowiązek uiszczania opłaty podstawowej przez osoby

korzystające z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, jednak w jej art. 2 do spraw

wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nakazano stosować przepisy

dotychczasowe, to znaczy przepisy ustawy z 28 lipca 2005 r. w brzmieniu sprzed

nowelizacji. Oznacza to, że w takich sprawach, do których należy także rozpatrywany spór,

strona korzystająca z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych nadal obowiązana jest

uiszczać opłatę podstawową od pism podlegających opłatom.

Powód zażalił się na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 2 ustawy z

dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

art. 100 i art. 149 ust. 1 u.k.s.c. oraz art. 1302 § 3 k.p.c., polegające na odrzuceniu apelacji

powoda jako nieopłaconej i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyjęcie do

rozpoznania apelacji powoda, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda

kosztów postępowania zażaleniowego. Zdaniem powoda przy wykładaniu zagadnień

intertemporalnych dotyczących przepisów regulujących koszty sądowe za obowiązującą

uznać należy - przyjętą także w innych ustawach - zasadę, że dotychczasowe przepisy

stosuje się wyłącznie do zakończenia postępowania w danej instancji. W sytuacji, gdy

dojdzie do zmiany przepisów w toku sprawy, w postępowaniu toczącym się w nowej

instancji stosuje się już przepisy aktualnie obowiązujące. Skarżący zaznaczył, że taka

regulacja znajduje się w art. 149 ust. 1 u.k.s.c., identyczna regulacja była zawarta w art. 49

obowiązującej poprzednio ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych, art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. nie może więc zmieniać tej

zasady, bowiem „nie do przyjęcia jest sytuacja, w której mają obowiązywać różne reżimy

dotyczące wydarzenia, od którego należy stosować aktualnie obowiązujące przepisy o

kosztach sądowych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Argumentacja skarżącego sprowadza się do tezy, że w jednym akcie prawnym

powinny być przestrzegane jednolite zasady intertemporalne, jeżeli zatem wprowadzając

ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ustawodawca

uznał za zasadne stosowanie przepisów dotychczasowych jedynie do zakończenia sprawy

w danej instancji, w kolejnej instancji nakazując już stosowanie nowych przepisów, to

nowelizując tą ustawę powinien przestrzegać tej samej reguły i znowelizowane normy

włączać do spraw w toku w tym samym, instancyjnym rytmie. Myśl ta nie jest pozbawiona

słuszności jako postulat, jednak nie może uzasadniać wykładni sprzecznej z brzmieniem art.

2 ustawy nowelizującej u.k.s.c., który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe do spraw

w toku, nie ograniczając tej prolongaty końcem danej instancji. Wyraźna różnica użytych

sformułowań pomiędzy art. 149 § 1 u.k.s.c. („W sprawach wszczętych przed dniem

wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej

instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych”) a art. 2 ustawy nowelizującej

u.k.s.c. („Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy

dotychczasowe.”) nie daje podstaw do przypisania im tożsamego znaczenia. Przepisy te

regulują przy tym zupełnie inne zagadnienia przejściowe i nie zachodzi między nimi

żadna więź, rzutująca na kierunek wykładni. Pierwszy dotyczy momentu włączenia do

spraw będących w toku przepisów nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, drugi – zastosowania tej ustawy w znowelizowanym kształcie. Treść art. 2

ustawy z 14 grudnia 2006 r. słusznie została zinterpretowana przez Sąd II instancji jako

nakaz traktowania osób zwolnionych całkowicie od kosztów sądowych, występujących w

sprawach wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji, jako nadal zobowiązanych do

uiszczania opłaty podstawowej od wnoszonych pism podlegających opłacie. Dotyczy to

nie tylko spraw wytoczonych, jak niniejsza, już w okresie obowiązywania ustawy z 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ale także, jak uznał Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 27 czerwca 2008 r. (III CZP 48/08, dotąd nie publ.), spraw

wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Pełnomocnik powoda, wnosząc w jego imieniu apelację obowiązany był więc

uiścić od niej opłatę podstawową, a niewykonanie tego obowiązku rodziło konsekwencje

przewidziane w art. 1302 § 3 k.p.c.

Z przytoczonych względów zażalenie powoda nie mogło zostać uwzględnione

(art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnione jest sytuacją życiową i materialną

powoda (art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.).