IV CZ 56/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 56/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa A. H.

przeciwko J. K. i P. K.

o nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 września 2010 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Powód A. H. w pozwie przeciwko P. K. i J. K. początkowo wnosił o nakazanie

pozwanym, aby udostępnili mu pokój w należącym do nich lokalu mieszkalnym. W

kolejnych pismach procesowych, precyzując żądanie pozwu, powód domagał się

zapewnienia mu innego lokalu mieszkalnego na wypadek, gdyby pozwani nie zgodzili

się z nim mieszkać. W piśmie z dnia 21 stycznia 2009 r., oznaczając wartość przedmiotu

sporu na kwotę 130.000 zł, powód wskazał, że „o taką wartość mieszkania mu chodzi”,

gdyby pozwani nie zgodzili się z nim mieszkać bądź nie zapewnili mu innego lokalu.

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy w O., uznając się

niewłaściwym rzeczowo, na podstawie art. 17 pkt 4 w zw. z art. 200 § 1 k.p.c. przekazał

sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009 r. powództwo zostało oddalone. Z uzasadnienia

orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy rozpoznawał w pierwszej kolejności żądanie

nakazania udostępnienia powodowi pokoju w mieszkaniu pozwanych, a następnie

kolejno żądania udostępnienia innego lokalu mieszkalnego ewentualnie zapłaty kwoty

130.000 zł, zgłoszone na wypadek nieuwzględnienia żądania pierwszego.

Powód od wyroku tego wniósł apelację.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny apelację

odrzucił. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Apelacyjny stwierdził, że powód wezwany do uzupełnienia braków formalnych apelacji przez wskazanie zakresu

zaskarżenia, dokładne określenie żądania oraz wskazanie wartości przedmiotu

zaskarżenia - uzupełnił część braków formalnych, za wyjątkiem wskazania wartości

przedmiotu zaskarżenia. Sąd podniósł, że stosownie do art. 368 § 2 k.p.c. w sprawach o

prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia. Nieusunięcie tego

braku apelacji powoda, pomimo wezwania, uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art.

373 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie powód domaga się jego uchylenia, powołując

się na orzeczenia Sądu Najwyższego świadczące o „liberalnym podejściu” do

wymagania oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia oraz skutków nieusunięcia

braków w tym zakresie. Powód podniósł, że określił wartość przedmiotu sporu w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, „wskazując wysokość swojego

alternatywnie zgłoszonego żądania w kwocie 130.000 zł” i stanowiło to podstawę

przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O. jako właściwemu

rzeczowo. Sąd ten nie miał wątpliwości co do zakresu i wysokości żądań pozwu, o czym

świadczy treść uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r. W zażaleniu podniesiono,

że braki w prawidłowym sformułowaniu apelacji wynikały z faktu, że powód nie był

zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż wnioski o jego ustanowienie

zostały oddalone. Wskazując ponadto, że wyrok Sądu pierwszej instancji został

zaskarżony w całości, skarżący twierdził, iż Sąd odwoławczy nie powinien mieć

wątpliwości co do wartości przedmiotu zaskarżenia, która w sprawie wynosi 130.000 zł

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji zostały, w toku procedury

naprawczej, wyjaśnione wątpliwości co do wartości przedmiotu sporu. Oznaczenie przez

powoda tej wartości na kwotę 130.000 zł stało się podstawą przekazania przez Sąd

Rejonowy sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu i nie było kwestionowane. Z

uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że powód zgłosił na wypadek

nieuwzględnienia żądania głównego (nakazania pozwanym udostępnienia pokoju w ich

lokalu mieszkalnym) dwa inne żądania ewentualne, z których jedno dotyczyło zapłaty

kwoty 130.000 zł, i tak określone żądania były przedmiotem rozpoznania oraz

orzeczenia Sądu Okręgowego.

Wystąpienie z żądaniami ewentualnymi powoduje, że wartość przedmiotu sporu

nie jest określana na podstawie wartości wszystkich żądań łącznie, lecz wyłącznie

jednego z nich (por. postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 1966 r., I CZ 29/66, OSPiKA

1967, nr 2, poz. 36). Gdy w takiej sytuacji wśród zgłoszonych roszczeń znajduje się

roszczenie pieniężne, należy stosownie do art. 19 § 1 k.p.c. przyjąć, że dochodzona

kwota stanowi wartość przedmiotu sporu (por. postanowienie SN z dnia 6 grudnia 2006

r., IV CZ 96/06, niepubl.). Ponieważ wartość żadnego z pozostałych zgłoszonych przez

powoda roszczeń nie przewyższała wartości roszczenia pieniężnego, brak było

przeszkód, aby zasada ta znalazła w sprawie zastosowanie. Wobec tego, że powód

zaskarżył wyrok z dnia 7 grudnia 2009 r. w całości, dochodzona przez niego kwota

pieniężna stanowiąca wartość przedmiotu sporu w sprawie była również wartością

przedmiotu zaskarżenia w apelacji (art. 368 § 2 w zw. z art. 19 k.p.c.).

Zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c., obowiązek wskazania wartości przedmiotu

zaskarżenia dotyczy każdej sprawy o prawa majątkowe, jednakże jego niespełnienie

mimo wezwania uzasadnia odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. (art. 373

k.p.c.) jedynie wówczas, gdy w świetle znajdującego odpowiednie zastosowanie art. 130

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. stanowi przeszkodę do nadania jej biegu i

rozpoznania (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 27 marca 2008 r., III CZP 7/08,

OSNC 2009, nr 4, poz. 55 i powołane tam orzeczenia, a także postanowienie SN z dnia

5 września 2008 r., I CZ 65/08, niepubl.).

Wartość przedmiotu zaskarżenia nie budziła w sprawie wątpliwości, gdyż

stanowiła ją oznaczona kwota pieniężna, na którą wyraźnie wskazywał zakres

zaskarżenia wyroku (w całości). Nieuzupełnienie przez powoda braku formalnego

apelacji w zakresie oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia nie stanowiło więc

przeszkody do nadania jej biegu i rozpoznania.

Nie zachodziła zatem przyjęta w zaskarżonym orzeczeniu podstawa odrzucenia

apelacji, co uzasadniało jego uchylenie, stosownie do art. 398 15 § 1 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.

Rozstrzygnięcie

o

kosztach

pomocy

prawnej

udzielonej

powodowi

w postępowaniu zażaleniowym może nastąpić dopiero w orzeczeniu kończącym

postępowanie w sprawie, stosownie do jego wyniku.