IV CZ 56/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 56/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T.C.

przeciwko P. Spółce z o.o.

o rozwiązanie spółki,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 września 2009 r.,

zażaleń J.W. - interwenienta ubocznego po stronie powodowej

i M.W. - interwenienta ubocznego po stronie pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenia i zasądza na rzecz powoda od J.W. i M.W.

kwoty po 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego

Uzasadnienie

Powód T.C. wytoczył powództwo przeciwko „P.” Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością o rozwiązanie tejże Spółki. W uzasadnieniu wskazał, że

udziałowcami w pozwanej Spółce są powód T.C. i J.W. Obydwaj posiadają po 102

udziały w Spółce i tyle samo głosów na Zgromadzeniu Wspólników. Dalsza

współpraca wspólników, z uwagi na okoliczności szerzej w pozwie wskazane, nie

jest możliwa, co wobec równego podziału udziałów w Spółce niemożliwym czyni

podejmowanie w przyszłości uchwał koniecznych dla funkcjonowania Spółki,

dlatego uzasadniony jest wniosek o rozwiązanie Spółki i przeprowadzenie jej

likwidacji, prowadzącej do podziału między wspólników środków uzyskanych z

likwidacji Spółki.

W postępowaniu przed Sądem Okręgowym w L., rozpoznającym niniejszą

sprawę w pierwszej instancji, J.W. przystąpił do strony powodowej w charakterze

interwenienta ubocznego. Zgłaszając interwencję w formie pisma procesowego

wskazał, że powód działając w imieniu pozwanej Spółki rozwiązał z nim stosunek

pracy oraz zabronił mu wstępu na teren przedsiębiorstwa pozwanej Spółki, wydając

stosowne dyspozycje pracownikom Agencji Ochrony. W tej sytuacji interwenient

uboczny nie ma żadnej kontroli nad Spółką i nie może czerpać z niej jakichkolwiek

profitów, zaś rozwiązanie Spółki pozwoli interwenientowi partycypować w masie

likwidacji. Zdaniem interwenienta ubocznego powyższe okoliczności przesądzają o

istnieniu po jego stronie interesu prawnego, aby proces został rozstrzygnięty

zgodnie z żądaniem pozwu. J.W. wskazał nadto, że pomiędzy nim, a powodem

występuje konflikt wykluczający jakąkolwiek współpracę.

Powód T.C. zgłosił opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego.

Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 19 września 2008 r. uwzględnił

opozycję powoda i nie dopuścił interwenienta ubocznego do udziału w sprawie.

Następnie tenże Sąd postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. odrzucił

wniosek J.W. o przywrócenie terminu do wniesienie zażalenia na postanowienie z

dnia 19 września 2008 r., a w konsekwencji postanowieniem z tej samej daty

odrzucił zażalenie J.W. na powołane powyżej postanowienie z dnia 19 września

2008 r.

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 23 września 2008 r. rozwiązał „P.”

spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, ustanowił dla pozwanej Spółki

likwidatora w osobie T.C. oraz rozstrzygnął o kosztach procesu jak w sentencji.

Po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji przystąpienie do udziału

w sprawie po stronie pozwanej Spółki w charakterze interwenienta ubocznego

zgłosił M.W., przy czym wstąpienie do sprawy połączył z wniesieniem apelacji od

wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 23 września 2008 r. W piśmie procesowym

wskazał, że jest wierzycielem pozwanej Spółki oraz, że, jako wierzyciel w toku

postępowania

likwidacyjnego,

będzie

próbował

zaspokoić

swe

roszczenia

z majątku pozwanej Spółki. W ocenie interwenienta T.C. jest osobą, która nie

gwarantuje prawidłowego przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Z tych

względów interwenient uboczny legitymuje się interesem prawnym w tym, aby T.C.

nie pełnił funkcji likwidatora pozwanej Spółki, bowiem osoba ta może narazić

interwenienta na niepowetowane straty.

Powód T.C. wniósł opozycję przeciwko interwencji ubocznej M.W. po stronie

pozwanej Spółki wskazując na brak interesu prawnego po stronie interwenienta.

Sąd Apelacyjny postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r.

nie dopuścił do udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego po

stronie pozwanej M.W. w skutek uwzględnienia opozycji powoda.

W dniu 7 października 2008 r. (data nadania przesyłki na poczcie) apelację

od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 23 września 2008 r. wniósł również J.W.

Zaskarżając go w całości wniósł o jego zmianę w całości i oddalenie powództwa,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. odrzucił apelacje

J.W. i M.W., podnosząc w uzasadnieniu, że legitymacja do zaskarżenia orzeczenia

poza stronom przysługuje interwenientowi ubocznemu. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że

J.W. utracił status interwenienta ubocznego wobec uprawomocnienia się

postanowienia z dnia 19 września 2008 r. w przedmiocie niedopuszczenia go do

udziału w postępowaniu w charakterze interwenienta ubocznego po stronie

powoda, na skutek opozycji powoda. Postanowienie to uprawomocniło się wobec

jego nieskutecznego zaskarżenia. Zażalenie na postanowienie z dnia 19 września

2008 r. zostało prawomocnie odrzucone postanowieniem z dnia 23 października

2008 r. Sąd Apelacyjny wyjaśnił nadto, że nie jest uprawniony do kontroli

prawidłowości powyższych orzeczeń, ponieważ zarówno postanowienie z dnia 19

września 2008 r. jak i postanowienie o odrzuceniu zażalenia podlegają kontroli

instancyjnej w drodze odrębnego środka zaskarżenia jakim jest zażalenie. Przepis

art. 380 k.p.c. pozwala na kontrolę na wniosek strony w postępowaniu apelacyjnym

jedynie tych postanowień, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a

zatem nie dotyczy w/w postanowień. W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że

J.W. nie został w sposób prawomocny dopuszczony do udziału w postępowaniu w

charakterze

interwenienta

ubocznego,

a

wniesioną

przez

niego

apelację

potraktował jako apelację wniesioną przez osobę nie mającą pozycji podmiotu

toczącego się procesu, a tym samym nie mającą legitymacji do zaskarżenia

wyroku.

Oznacza

to,

zdaniem

Sądu

Apelacyjnego,

że

apelacja

ta

jest

niedopuszczalna i podlega odrzuceniu zgodnie z art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370

k.p.c. Ubocznie Sąd Apelacyjny podniósł, iż nie jest dopuszczalne wniesienie

apelacji przez interwenienta przystępującego w procesie do strony powodowej od

wyroku uwzględniającego powództwo.

Odrzucając apelację M.W. Sąd Apelacyjny powołał się na postanowienie

tegoż Sądu z dnia 10 lutego, którym nie dopuścił M.W. do udziału w sprawie w

charakterze interwenienta ubocznego, a w konsekwencji na brak po jego stronie

legitymacji do zaskarżenia orzeczenia. Wyjaśnił, że M.W. nie ma interesu prawnego

w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść pozwanej Spółki. Fakt

rozwiązania pozwanej Spółki

pozostaje bez wpływu na sytuację prawną M.W.

Rozstrzygnięcie sprawy o rozwiązanie pozwanej Spółki pozostaje bez wpływu na

sytuację prawną M.W. i stosunki zobowiązaniowe łączące go z pozwaną Spółką.

Jest on i pozostaje wierzycielem pozwanej Spółki. Zdaniem Sądu Apelacyjnego

zainteresowanie wynikiem rozstrzygnięcia sporu z punktu widzenia M.W. jako

wierzyciela pozwanej Spółki ma wyłącznie charakter majątkowy, sprowadzający się

do kwestii możliwości wyegzekwowania swoich należności. Również, w ocenie

Sądu Apelacyjnego kwestia wyboru likwidatora pozostaje poza sferą interesu

prawnego M.W.

J.W. i M.W. zaskarżyli w całości postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 10

lutego 2009 r. J.W. zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 380 k.p.c., art.

373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., oraz art. 316 k.p.c. i wniósł o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w

całości.

Z

kolei

M.W.

zarzucił

Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie art. 76 k.p.c., art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art.

78 § 3 zd. 2 k.p.c., oraz art. 316 § 1 k.p.c., a nadto wniósł o poddanie kontroli

instancyjnej niezaskarżalnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 10 lutego

2009 r. w przedmiocie niedopuszczenia M.W. do udziału w sprawie w charakterze

interwenienta ubocznego po stronie pozwanej. M.W. wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odrzucenia apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty kierowane przez J.W. pod adresem Sądu Apelacyjnego dotyczą w

istocie nie poddania kontroli przez tenże Sąd w trybie art. 380 k.p.c. postanowienia

Sądu Okręgowego w L. z dnia 19 września 2008 r. w przedmiocie nie

dopuszczenia interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji

powoda. Skarżący wskazuje nadto na szereg uchybień, których, jego zdaniem,

dopuścił się Sąd Okręgowy wydając postanowienie z dnia 19 września 2008 r. i

które Sąd Apelacyjny powinien wziąć pod uwagę badając legalność tego

orzeczenia.

Odnosząc się do powyższych zarzutów należy podnieść, na co trafnie

zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny, a co jednoznacznie wynika z treści art. 380 k.p.c.,

że warunkiem koniecznym rozpoznania przez sąd drugiej instancji postanowienia

sądu pierwszej instancji jest jego niezaskarżalność w drodze zażalenia. Z kolei to,

które postanowienia sądu pierwszej instancji są zaskarżalne, a które zaskarżeniu

nie podlegają określa art. 394 § 1 k.p.c. W świetle zaś tego ostatniego przepisu nie

budzi wątpliwości fakt, że postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie

niedopuszczenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia

opozycji podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia (art. 394 § 1 pkt 3 k.p.c.).

W konsekwencji postanowienie to nie podlega rozpoznaniu przez sąd drugiej

instancji w trybie art. 380 k.p.c. Trafnie zatem Sąd Apelacyjny odmówił

przeprowadzenia kontroli legalności postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia

19 września 2008 r. jak również postępowania poprzedzającego jego wydanie.

Trafnie też Sąd Apelacyjny będąc związany tym postanowieniem na podstawie art.

365 § 1 k.p.c. przyjął, że J.W., który nie uzyskał statusu interwenienta ubocznego w

niniejszej sprawie nie ma w konsekwencji również legitymacji do zaskarżenia

orzeczenia wydanego w tym postępowaniu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 18 stycznia 2007 r., I CZ 119/06, niepubl.). Należy też podzielić stanowisko

Sądu Apelacyjnego, że nie jest dopuszczalne wniesienie apelacji przez

interwenienta przystępującego w procesie do strony powodowej, od wyroku

uwzględniającego powództwo. W takiej bowiem sytuacji działanie interwenienta

pozostaje w wyraźniej sprzeczności ze stanowiskiem strony, do której przystąpił, co

w świetle art. 79 k.p.c. jest niedopuszczalne i co również przemawia za

odrzuceniem apelacji jako niedopuszczalnej.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zażalenie M.W., który zasadnie, z uwagi

na brak interesu prawnego, nie został dopuszczony do udziału w sprawie w

charakterze interwenienta ubocznego i którego apelacja, jako wniesiona przez

osobę nie mającą statusu podmiotu postępowania została odrzucona z uwagi na

brak legitymacji skarżącego. Bez wątpienia M.W. jest wierzycielem pozwanej

Spółki. Okoliczność ta nie przesądza jednak, że ma on interes prawny w tym, aby

w sprawie o rozwiązanie spółki zapadło orzeczenie o określonej treści. Z punktu

widzenia interesu prawnego wierzyciela nie ma znaczenia to, czy sąd rozpoznający

sprawę o rozwiązanie spółki powództwo uwzględni czy oddali. Bez znaczenia dla

interesu prawnego wierzyciela jest również to, kogo sąd wyznaczy do pełnienia

funkcji likwidatora. Nie zachodzi bowiem żadna zależność prawna między

rozstrzygnięciem zapadłym w sprawie o rozwiązanie spółki, a sferą prawną, tj.

prawami i obowiązkami wierzyciela pozwanej spółki. Prawomocny wyrok, a raczej

jego skutki prawne, nie rzutują na sytuację prawną wierzyciela. Na marginesie

należy tylko podnieść, że wierzyciel nie tylko, że nie ma interesu prawnego, ale

również interesu ekonomicznego w tym, aby w niniejszej sprawie zapadło

orzeczenie o określonej treści. Orzeczenie zapadłe w sprawie o rozwiązanie spółki

nie wpływa bowiem na kondycję finansową pozwanej Spółki, na jej wypłacalność.

Wierzyciel nie musi się obawiać, że pozwana Spółka (dłużnik) w razie przegrania

procesu nie zaspokoi go, czy też, że zaspokoi go w mniejszym zakresie niż

wówczas, gdyby sąd powództwo oddalił.

Zważyć też należy, że sam skarżący nie dostrzega istnienia skutków

prawnych wiążących się z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie o rozwiązanie

spółki, a które oddziaływałyby w jakikolwiek sposób na jego sferę prawną.

W szczególności nie wiąże takich skutków z ustanowieniem likwidatora w osobie

powoda T.C. Zdaniem skarżącego zagrożeniem dla jego sfery prawnej są

natomiast ewentualne nieprawidłowości, do których może dojść w toku procedury

likwidacyjnej. Takie hipotetyczne nieprawidłowości nie mieszczą się jednak w

kategorii skutków prawnych orzeczenia w przedmiocie rozwiązania spółki, zaś w

wypadku ich powstania wierzycielowi przysługuje środek prawny w postaci wniosku

o odwołanie likwidatora (art. 276 § 4 k.s.h.).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.

w

zw. z

art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił oba zażalenia, orzekając o kosztach

postępowania jak w sentencji.