IV CZ 54/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 54/08

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa (…) Klubu Tenisowego w S.

przeciwko Gminie Miasta S.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 lipca 2008 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 marca 2008

r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Akta sprawy zostały przedstawione Sądowi Najwyższemu wraz z zażaleniem

powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę kasacyjną powoda

ze względu na niedopełnienie wymagań w zakresie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania

oraz

ze

względu

na

niedopuszczalność

tej

skargi

wywołaną

podwyższeniem wartości przedmiotu zaskarżenia w stosunku do wartości przedmiotu

zaskarżenia apelacji. Sąd drugiej instancji wskazał, że powód podał kwotę 5 141 700 zł

jako wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej, tymczasem zaskarżając

apelacją wyrok Sądu Okręgowego wartość przedmiotu zaskarżenia określił w kwocie 62

130 zł.

Zażalenie jest uzasadnione.

Art. 368 § 2 k.p.c. potwierdza znaczenie stabilizacji wartości przedmiotu sporu

(art. 26 k.p.c.) rozciągającej się na postępowanie apelacyjne oraz na postępowanie ze

skargi kasacyjnej (art. 39821 k.p.c.). Zamieszczony w nim wyraz „pozew” powinien być

tłumaczony z uwzględnieniem przepisów dopuszczających zmianę pozwu po wszczęciu

postępowania. Szeroko ujęta dopuszczalność zmiany ilościowej (art. 193 § 1 k.p.c.)

powoduje, że każde rozszerzenie powództwa oznacza zmianę wartości przedmiotu

sporu i obowiązek uiszczania opłaty (d. wpisu) od rozszerzonego roszczenia. W takich

wypadkach nie zachodzi podstawa do wskazywania wartości przedmiotu zaskarżenia w

kwocie wyższej od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie, a wyjątek

przewidziany w art. 368 § 2 zdanie drugie k.p.c. jest bezprzedmiotowy.

W rozpoznawanej sprawie występuje jednak odmienna sytuacja faktyczna.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego m.in. w części oddalającej powództwo (punkt

trzeci) i w tym zakresie domagał się oddania w użytkowanie wieczyste m.in. działki nr

(…) wraz z nieodpłatnym prawem własności budynków.

Sąd drugiej instancji uwzględnił apelację powoda w tej części, z tym, że z tytułu

przeniesienia prawa własności hali tenisowej orzekł o wynagrodzeniu w kwocie 5 141

700 zł. To orzeczenie powód zaskarżył skargą kasacyjną, domagając się jego zmiany

przez orzeczenie, że przeniesienia własności hali nastąpi nieodpłatnie - tak jak żądał w

apelacji.

Na tle przedstawionej sytuacji faktycznej powstaje zagadnienie dostosowania

wymagań wobec pozwu do przepisów o określeniu wartości przedmiotu sporu.

Wynagrodzenie za budynek nie było przedmiotem żądania powoda, który kierując się

przesłankami faktycznymi (twierdzeniem o wybudowaniu z własnych środków

posiadacza) nie zgłaszał podstaw jego uiszczania. Twierdzenie, że powództwem

obejmował również zagadnienie zapłaty równowartości budynku byłoby sprzeczne ze

stanowiskiem powoda. Przepisy art. 19 - 26 k.p.c. nie rozwiązują wprost takiego

przypadku, a w dotychczasowym postępowaniu nie pobierano opłaty tymczasowej.

Wobec tego orzeczenie po raz pierwszy w wyroku Sądu odwoławczego o obowiązku

zapłaty równowartości budynku należy uznać za sytuację podobną do orzekania ponad

żądanie oraz uznać dopuszczalność sporu odnośnie do istnienia tego obowiązku.

Dlatego usprawiedliwione było wskazanie w skardze kasacyjnej kwoty wynagrodzenia,

jako wartości przedmiotu zaskarżenia.

Ponieważ skarga kasacyjna od tej części rozstrzygnięcia jest dopuszczalna,

konieczne było wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości ustalonego

wyrokiem sądu obowiązku zapłaty. Usprawiedliwia to zmianę wartości przedmiotu

zaskarżenia nienaruszającą reguły wyrażonej w art. 368 § 2 k.p.c. Odmienne

stanowisko zamykałoby drogę do zaskarżenia prawomocnego wyroku w części

dotyczącej orzeczenia, którego powód nie żądał albo naruszałoby zasadę obowiązku

uiszczenia opłaty w sprawach o prawa majątkowe, wynikającą z art. 3 ust. 2 pkt 3 w

związku z art. 10 i 13 u.k.s.c. 2005 r.

Uzasadnione jest również zażalenie w części kwestionującej ocenę, że skarga

kasacyjna nie zawierała wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania (art. 398 4 § 1 pkt 3

k.p.c.). W rzeczywistości, na drugiej stronie tej skargi znajduje się zarówno wniosek jak i

jego uzasadnienie. Ponieważ Sąd drugiej instancji spełnia kontrolę formalną skarg

kasacyjnych, a merytoryczną wartość uzasadnienia wniosku ocenia Sąd Najwyższy w

postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c., podstawa odrzucenia

skargi kasacyjnej okazała się nieusprawiedliwiona.

Uwzględniając przytoczone okoliczności należało zgodnie z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.

w związku z art. 39815 k.p.c. orzec jak na wstępie.