IV CZ 54/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 54/05

POSTANOWIENIE

Dnia 30 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. B.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń i Reasekuracji Spółce Akcyjnej Oddziałowi w

B. o zapłatę,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 30 czerwca 2005 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Okręgowego Sądu Gospodarczego

z dnia 24 stycznia 2005 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 24 stycznia 2005 r. odrzucił apelację

powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 września 2004 r., stwierdzając, że

wpis od apelacji uiszczony został w dniu 9 grudnia 2004 r., a zatem po upływie

wyznaczonego terminu, który upłynął w dniu 8 grudnia 2004 r.

W zażaleniu powód podniósł, że w dniu 8 grudnia 2004 r. wpłacił do Centrum

Rozliczeniowego „G.” kwotę 1.500 zł, odpowiadającą wysokości wpisu od apelacji

wskazując na dowodzie wpłaty (załączonym do zażalenia) rachunek bankowy Sądu

Rejonowego, sygnaturę akt sprawy oraz tytuł wpłaty jako „wpis od apelacji”.

Zdaniem skarżącego wpłatę dokonaną do Centrum Rozliczeniowego „G.”, które jest

„polską instytucją finansową” należy traktować tak, jak polecenie przelewu w banku

krajowym, a zatem za datę uiszczenia wpisu od apelacji Sąd powinien przyjąć

dzień 8 grudnia 2004 r., a nie dzień 9 grudnia 2004 r. Skarżący wnosił o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia

1981 r. w sprawie sposobu uiszczenia opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz.

U. Nr 21, poz.107) opłaty sądowe uiszcza się znakami z napisem "opłata sądowa"

albo gotówką do kas sądowych lub na rachunek bankowy dochodów właściwego

sądu.

Uiszczanie opłat sądowych w drodze wpłaty dokonywanej na rachunek

bankowy właściwego sądu nie zostało objęte regulacją prawną. W dalszym ciągu

nie ma więc jednoznacznej wskazówki ustawowej, pozwalającej określić chwilę,

w której skuteczne jest - w rozumieniu art. 16 ust. 1 u.k.s.c. - uiszczenie opłaty

sądowej w formie bezgotówkowej. Mimo tej luki, praktyka sądowa starała się wyjść

naprzeciw

występującym

trudnościom

bezgotówkowy upowszechniał się.

i

potrzebom,

zwłaszcza

że

obrót

W orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie składu siedmiu

sędziów z dnia 27 listopada 1961 r., 4 CR 634/61, OSNCP 1964, nr 1, poz. 5,

postanowienie z dnia 27 lutego 1962 r., 3 CZ 6/62, OSPiKA 1962, nr 3, poz. 70,

postanowienie z dnia 27 stycznia 1967 r., I PZ 76/68, OSNCP 1969, nr 9, poz. 167,

uchwała z dnia 16 grudnia 1983 r., III PZP 47/83, OSNCP 1984, nr 7, poz. 110 oraz

postanowienia z dnia 26 marca 1993 r., III ARN 42/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 24

oraz z dnia 15 lutego 2000 r., III CKN 1077/99, OSNC 2000, nr 9, poz. 162) utrwalił

się - oparty na odpowiednim bądź analogicznym stosowaniu art. 165 § 2 k.p.c.

w związku z art. 28 u.k.s.c. – pogląd, zgodnie z którym dla dochowania terminu do

uiszczenia opłaty sądowej decydująca jest data złożenia polecenia przelewu

w banku, a nie data uznania rachunku bankowego właściwego sądu. Sąd

Najwyższy uznał, że data przyjęcia przelewu przez bank może być uznana za datę

uiszczenia opłaty tylko pod warunkiem, że przelew w dniu przyjęcia go przez bank

lub w terminie wyznaczonym przez sąd do uiszczenia opłaty miał pokrycie na

rachunku zleceniodawcy (orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1969 r.,

I PZ 76/68, OSNCP1969, nr 9, poz. 167 oraz z dnia 14 lipca 1976 r., I CZ 65/76

OSNC 1977, nr 4, poz.75). Zaznaczyć należy, że okoliczność, iż polecenie

przelewu zostało wydane w terminie wyznaczonym do uiszczenia opłaty może być

niewystarczająca dla oceny, czy strona zachowała termin, jeśli bowiem bank

zrealizował to polecenie po wyznaczonym terminie z tego względu, że w tym

okresie na rachunku zleceniodawcy (strony procesowej) brak było pokrycia, to

przyjąć należy, że strona uchybiła terminowi.

Poparte wskazanym orzecznictwem stanowisko, nakazujące stosowanie art.

165 § 2 k.p.c. w związku z art. 28 u.k.s.c. do przypadków uiszczania opłat

sądowych za pośrednictwem banku, nie można odnieść do okoliczności sprawy,

które wystąpiły w niniejszej sprawie a więc do sytuacji, gdy strona wpłaca na konto

oznaczonej osoby, prowadzącej operacje finansowe

kwotę odpowiadającą

wymaganej opłacie sądowej, polecając jej przelanie

na

rachunek sądu.

Sugerowane w zażaleniu koncesje na rzecz złożenia polecenia przelewu

w Centrum Rozliczeniowym „G.”, które nie ma statusu banku, nie mogą być

uczynione z istotnego powodu. Przede wszystkim nie może schodzić z pola

widzenia fakt, że art. 165 § 2 k.p.c. ma charakter wyjątkowy, toteż rozszerzanie go

w drodze wykładni do instytucji i osób zajmujących się działalnością polegającą na

transferze pieniędzy (parabanki, pośrednicy), jest niedopuszczalne. Przeciwko

sugerowanej koncesji przemawia także postulat stawiania równych wymagań

podejmowanym czynnościom procesowym. Nie do przyjęcia jest teza, w myśl której

samo pismo procesowe może być oddane - ze skutkiem zachowania terminu - tylko

w polskim urzędzie pocztowym, a więc z wyłączeniem pośredników (art. 165 § 2

k.p.c.), natomiast uiszczenie opłaty od tego pisma dozwolone miałoby być bez tego

ograniczenia.

Z przytoczonych względów zażalenie należało oddalić (art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sadów

powszechnych – Dz. U. 2005 r., Nr 13, poz. 98).