IV CZ 53/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 53/13

POSTANOWIENIE

Dnia 20 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. S.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w T.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 czerwca 2013 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 stycznia 2013 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 maja 2012 r., uznając, że adwokat

wnoszący w imieniu powoda apelację, nie był umocowany do działania w sprawie

jako jego pełnomocnik. Sąd Apelacyjny wskazał, że ustanowienie dla powoda

pełnomocnika z urzędu, w osobie adwokat E. P.-W., nastąpiło na etapie czynności

podejmowanych przez sąd karny, w trybie art. 79 § 3 w związku z art. 556 § 3 k.p.k.

Wyznaczenie pełnomocnika

nastąpiło zatem w sprawie o odszkodowanie za

niesłuszne skazanie i wynikające z tego wyznaczenia umocowanie nie rozciągało

się

na

sprawę

toczoną

przed

sądem

cywilnym,

o zadośćuczynienie

i

odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny wezwał zatem

powoda do potwierdzenia czynności procesowych dokonanych w jego imieniu

przez adwokat E. P.-W., w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia braku

potwierdzenia; jednocześnie Sąd Apelacyjny pouczył powoda o możliwości

złożenia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. Pisma sądu nie zostały przez

adresata podjęte, co uzasadniło przyjęcie braku potwierdzenia dokonanych przez

pełnomocnika czynności procesowych, w tym również czynności pełnomocnika

polegającej na wniesieniu apelacji. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny przyjął, że

apelacja została wniesiona przez osobę nieuprawnioną i jako niedopuszczalna

podlegała odrzuceniu.

Zażalenie o odrzuceniu apelacji zaskarżyła w imieniu powoda adwokat E. P.W., domagając się jego uchylenia. Podniosła, że od wniesienia przez powoda

pozwu do chwili obecnej, toczy się jedna sprawa cywilna; podstawa faktyczna

powództwa nie uległa bowiem zmianie w toku postępowania - powód domaga się

odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne przetrzymywanie go w zakładzie

karnym. W tej właśnie sprawie Sąd Okręgowy Wydział Karny ustanowił dla powoda

pełnomocnika z urzędu wskazanego imiennie przez Okręgową Radę Adwokacką w

T. Zdaniem skarżącego, umocowanie to nie ogranicza się do podejmowania

czynności przed określonym sądem lub jego wydziałem, lecz dotyczy określonej

„sprawy”, a przekazanie sprawy według właściwości funkcyjnej między wydziałami

Sądu Okręgowego w T. nie pozbawiło pełnomocnika powoda umocowania do

dalszego działania, w tym również wniesienia apelacji od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 25 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Prima facie wydawać by się mogło, że pierwszorzędne znaczenie dla oceny

prawidłowości zaskarżonego orzeczenia ma określenie, czy przekazanie sprawy

wewnątrz struktur organizacyjnych tego samego sądu pozbawia umocowania

pełnomocnika z urzędu ustanowionego uprzednio dla jednej ze stron postępowania,

tj. powoda. Uszło jednak uwadze zarówno Sądu Apelacyjnego, jak i skarżącego,

że w sprawie, w której nastąpiło przekazanie pozwu G. S. między wydziałami Sądu

Okręgowego w T., zapadło zarządzenie o zwrocie pozwu i zarządzenie to jest

prawomocne. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo G. S. wszczynające

postępowania

w

sprawie

wpłynęło

pierwotnie

do

IX

Wydziału

Karnego

Odwoławczego w Sądzie Okręgowym w T. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia

25 sierpnia 2011 r. zostało ono przekazane według właściwości do II Wydziału

Karnego, a następnie zarejestrowane pod sygnaturą II Ko …/11. Zarządzeniem z

dnia 21 września 2011 r. przewodniczący, rozpoznawszy wniosek powoda o

ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej

w T. o wyznaczenie pełnomocnika, w trybie art. 79 § 3 w związku z art. 556 § 3

k.p.k.; Okręgowa Rada Adwokacka w T. wyznaczyła pełnomocnikiem powoda

z urzędu, w sprawie sygn. II Ko …/11, adw. E. P.- W. Następnie, postanowieniem z

dnia 8 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy Wydział II Karny stwierdził swą

niewłaściwość i

sprawę przekazał

według właściwości Sądowi Okręgowemu

Wydziałowi Cywilnemu, gdzie została zarejestrowana pod sygnaturą I C …/11.

Zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2012 r. pełnomocnik powoda w osobie adw. E.

P. – W., został zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych pozwu, a wobec

nieusunięcia ich w terminie, zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2012 r. pozew został

zwrócony. Nie doszło do technicznego zwrotu pozwu, sprawa w Wydziale Cywilnym

została wpisana pod nowy numer i w toku całego postępowania przed sądem

pierwszej instancji powód był reprezentowany przez wyznaczonego przez OKA

adwokata . Z formalnego punktu widzenia nie budzi wątpliwości, że z chwilą

uprawomocnienia się zarządzenia z dnia 30 stycznia 2012 r. o zwrocie pozwu,

wygasło umocowanie adw. E. P.-W. do reprezentowania powoda w sprawie I C

…/11. Rozważenia jednak wymaga czy ten formalny punkt widzenia nie powinien

być skorygowany z punktu widzenia ochrony interesów powoda. Nie można

bowiem nie dostrzec, że w pozwie powód zawarł wniosek o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu. Traktowanie umocowania adw. E. P.-W. jako wygasłego

oznaczałoby, że Sąd nie rozpoznał tego wniosku, zatem postępowanie przed

sądem dotknięte byłoby

nieważnością. Uwzględnić jednak należy, że

w toku

postępowania Sąd Okręgowy dawał wielokrotnie wyraz temu, iż uważa, że adw. E.

P.-W. jest umocowana do reprezentowania powoda, doręczał jej korespondencję

kierowaną do powoda, adw. E. P. – W. reprezentowała powoda w

podczas

rozpraw w dniach 13 kwietnia, 24 kwietnia i 25 maja 2012 r.. Tym samym sąd

utwierdzał powoda w przekonaniu, że w procesie jest prawidłowo reprezentowany.

Nie można powoda obarczać skutkami błędnego procedowania sądu. Ustanowienie

pełnomocnika z urzędu w sprawie pierwotnie zawisłej przed sądem karnym

poczytać przeto należy jako

skuteczne ustanowienie takiego pełnomocnika, na

wniosek strony, złożony przed wszczęciem postępowania w sprawie (art. 117 § 4

k.p.c.). Tym samym powyższe uzasadnia przyjęcie, że adw. E. P.-W. była, zgodnie

z art. 91 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 118 § 2 k.p.c., umocowana do złożenia w

imieniu powoda apelacji od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 maja 2012 r.

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.

es