IV CZ 53/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 53/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku M. O. i B. O.

przy uczestnictwie A. B.

o odmowę dokonania czynności notarialnej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 sierpnia 2010 r.,

zażalenia wnioskodawców

na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II Cz

(…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w B. odrzucił zażalenie

M. O. i B. O. na odmowę dokonania czynności notarialnej.

W uzasadnieniu podniósł, że przez odmowę dokonania czynności notarialnej (art.

81 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, jedn. tekst: Dz. U. z 2008 r. Nr

189, poz. 1158, dalej: „ustawa”) należy rozumieć wyrażenie sprzeciwu połączone z

zaniechaniem dokonania określonej czynności. Postępowanie notarialne zakończone

odmową dokonania czynności stanowi tzw. „substrat zaskarżenia”, a zadaniem sądu w

takim wypadku jest ustalenie i ocena przesłanek odmowy dokonania czynności – czyli

motywów decyzji notariusza (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2007 r., III

CZP 41/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 77).

Od takiego stanu należy odróżnić sytuację, jaka wystąpiła w sprawie, gdy strony

nie doszły do konsensusu w kwestii treści czynności prawnej, tj. nie uzgodniły istotnych

postanowień umowy, do czego uprawnione są tylko strony. Notariusz nie jest

uprawniony do kształtowania treści oświadczeń woli stron i jeżeli jest proponowana

czynność zgodna z prawem – nie może wnikać w jej treść. Skoro w sprawie skarżący

wyrazili sprzeciw wobec zaproponowanej im przez spółdzielnię treści umowy, to w

sprawie nie wystąpiła odmowa czynności w rozumieniu art. 81 ustawy.

Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 marca 2010 r., a na

orzeczenie to Beata i Mariusz Olszańscy wnieśli skargę kasacyjną w dniu 26 kwietnia

2010 r.

Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. odrzucił skargę

kasacyjną M. O. i B. O. od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 lutego 2010

r. odrzucającego zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej.

Postanowienie to skarżący zaskarżyli zażaleniem i wnieśli o jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3981 k.p.c. skarga kasacyjna w procesie przysługuje od

wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w

przedmiocie

odrzucenia

pozwu

albo

umorzenia

postępowania

kończących

postępowanie w sprawie.

Według zaś art. 5191 § 1 k.p.c. odnoszącego się do postępowania

nieprocesowego, zaskarżeniu skargą kasacyjną, w przypadku braku szczególnej

regulacji, podlegają wydane przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty

sprawy

oraz

postanowienia

w

przedmiocie

odrzucenia

wniosku

i

umorzenia

postępowania kończące postępowanie w sprawie – w sprawach z zakresu prawa

osobowego, rzeczowego i spadkowego. Stosownie do art. 5191 § 2 k.p.c. w sprawach z

zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje w

sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku dorobkowego po ustaniu

wspólności majątkowej miedzy małżonkami, w których wartość przedmiotu zaskarżenia

wynosi co najmniej sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Natomiast w myśl art. 5191 § 3 k.p.c.,

zaskarżeniu skargą kasacyjną podlegają ponadto wydane przez sąd drugiej instancji

postanowienia w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że sąd okręgowy

rozpoznaje zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej jako sąd drugiej

instancji i postępowanie wywołane wniesieniem tego środka zaskarżenia ma charakter

postępowania zażaleniowego (por. uchwały z dnia 1 czerwca 2007 r., III CZP

38//07,OSNC 2008, nr 7-8, poz. 76, i z dnia 1 czerwca 2007 r. III CZP 42/07, OSNC

2008, nr 7-8, poz. 75). Nie ulega wątpliwości, że postanowienie wydane w wyniku

rozpoznania przedmiotowego zażalenia nie zostało objęte hipotezą art. 398 1 § 1 k.p.c. i

pozostaje ono także poza zakresem zastosowania art. 5191 k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2003 r., II CK 230/03, niepublikowane).

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art. 3941

§ 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.