IV CZ 52/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 52/11

POSTANOWIENIE

Dnia 29 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa Stefana D.

przeciwko Janinie G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 września 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 lutego 2011 r.,

1. odrzuca zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu

zawartemu

w

punkcie

pierwszym

zaskarżonego

postanowienia,

2. oddala zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu

zawartemu

w

postanowienia.

punkcie

drugim

zaskarżonego

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek

powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku

tego Sądu z dnia 13 stycznia 2011 r., wraz z uzasadnieniem (punkt pierwszy

postanowienia) i odrzucił wniosek powoda o

doręczenie odpisu

wyroku

Sąd

wskazał,

z uzasadnieniem (punkt drugi postanowienia).

W

uzasadnieniu

tego

rozstrzygnięcia

Apelacyjny

że wniosek o przywrócenie terminu, usprawiedliwiany chorobą profesjonalnego

pełnomocnika reprezentującego powoda, był nieuzasadniony, skoro choroba nie

uniemożliwiała dokonania nieskomplikowanej czynności procesowej, jaką było

złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, choćby przez osoby

trzecie. Czynności tej mógł również dokonać występujący w sprawie substytut,

udzielenie bowiem substytucji jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa

przez samą stronę. Niewykazanie przeto przez powoda braku winy w uchybieniu

terminu do dokonania wskazanej czynność prowadziło do rozstrzygnięcia o treści

przytoczonej na wstępie.

Zażalenie na to postanowienie złożył powód, zaskarżając je w całości.

Domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego

rozpoznania

zarzucając

wadliwą

oceną

okoliczności,

które

doprowadziły do uchybienia terminu, przez nietrafne przyjęcie, że wykazana

zaświadczeniem lekarskim choroba pełnomocnika nie uzasadniała wniosku o braku

winy w uchybieniu tego terminu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z zażalenia wynika, iż powód zaskarżył postanowienie w całości,

co oznacza, iż zaskarżone zostały rozstrzygnięcia ujęte w dwóch punktach

postanowienia, dotyczące różnej materii. Rozważenia wymaga dopuszczalność

wniesionych zażaleń.

Zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu, mocą którego Sąd

Apelacyjny oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu (punkt pierwszy

postanowienia), jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z treścią art. 3941 § 1

k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji: 1) odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności

prawem prawomocnego orzeczenia, 2) co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a w myśl § 2 tego artykułu

w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także

na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie,

z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a także postanowień

wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej

instancji. Postanowienie, o którym tu mowa, nie jest postanowieniem z § 1

powołanego artykułu, nie jest też postanowieniem kończącym postępowanie

w sprawie, o jakim stanowi § 2 tego artykułu, skoro nie zostało wydane

w postępowaniu, którego celem było rozstrzyganie o zasadności roszczeń

dochodzonych przez strony, czy też o dopuszczalności wyrokowania w sprawie.

Postanowienie to zakończyło postępowanie incydentalne, w którym sąd jedynie

ocenił, czy nie dokonanie czynności procesowej w przepisanym terminie nie było,

czy

też

było,

spowodowane

przez

okoliczności

wywołane

przez

stronę

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2008 r. IV CZ 110.07,

lex nr 621784). Postanowieniem kończącym postępowanie jest rozstrzygnięcie

zwarte w punkcie drugim postanowienia, odrzucenie bowiem spóźnionego wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyłącza możliwość wniesienia skargi kasacyjnej

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r. IV CZ 2/11,

lex 75889, z dnia 21 września 2010 r. III UZ 4/10, lex nr 667501). Zatem zażalenie

skierowane przeciwko rozstrzygnięciu zamieszczonemu w punkcie pierwszym

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 17 lutego 2011 r. jako niedopuszczalne,

podlegało odrzuceniu (art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 370 i art.

373 k.p.c.).

Odrzucenie zażalenia na wskazane postanowienie nie uniemożliwia

poddania prawidłowości tego rozstrzygnięcia kontroli Sądu Najwyższego, skoro

skarżący, kwestionując odrzucenie wniosku, odwołał się nadto do art. 380 k.p.c.

Dokonując przeto w tym trybie oceny prawidłowości postanowienia o oddaleniu

wniosku o przywrócenie terminu, zauważa się, że zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, na stronie zobowiązanej do dokonania

czynności procesowej ciąży obowiązek zachowania należytej staranności, której

miernikiem jest obiektywnie oceniana staranność, jakiej można wymagać od strony

właściwie dbającej o swoje interesy procesowe. Uchybienie w tym względzie, czy to

po stronie pełnomocnika czy samej strony, spowodowane nawet lekkim

niedbalstwem, narusza obiektywny miernik staranności i stanowi podstawę do

oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro nawet lekkie niedbalstwo

świadczy o zawinionym niedokonaniu czynności w terminie (por. postanowienie SN

z dnia 23 listopada 2005 r., II CZ 103/05, nie publ.; postanowienie SN z dnia

26 kwietnia 2007 r., III CZ 22/07, nie publ.). Sąd Apelacyjny trafnie dostrzegł,

że choroba profesjonalnego pełnomocnika nie zwalnia z obowiązku należytej

staranności. Choroba, a zatem i niemożność wykonywania obowiązków, jest

okolicznością, którą można i należy w prowadzonej działalności zawodowej

przewidzieć. Oznacza to potrzebę podjęcia w takiej sytuacji właściwych działań

organizacyjnych zabezpieczających interesy klientów. Jeżeli zatem profesjonalny

pełnomocnik nie mógł osobiście złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia,

powinien

był

zadbać

o

należyte

wykonanie

tej

czynności

przez

inne

osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2008 r. IV CZ 8/08

z dnia 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/06 i z dnia 27 października 2005 r., III CZ

79/05, niepubl.). W okolicznościach sprawy niniejszej nie można pominąć,

że powoda w procesie reprezentował nadto substytut, a treść dokumentu

substytucji nie wskazuje na ograniczenia czasowe czy też na ograniczenie

przedmiotowe tego umocowania. Na skutek udzielenia dalszego pełnomocnictwa

procesowego (substytucji), o którym mowa w art. 91 pkt 3 k.p.c., stosunek

pełnomocnictwa powstaje pomiędzy mocodawcą, a substytutem. Substytut staje się

pełnomocnikiem

strony,

a

nie

pełnomocnika,

który

udzielił

dalszego

pełnomocnictwa. Substytut, wykonując udzielone pełnomocnictwo, działa w imieniu

i ze skutkiem dla mocodawcy, przy czym udzielenie substytucji nie uchyla ani nie

uszczupla umocowania pełnomocnika głównego. Te zasady rządzące tzw.

pełnomocnictwem

substytucyjnym

prowadzą

do

wniosku,

że

powód

był

reprezentowany przez dwóch pełnomocników, przy czym tylko w odniesieniu do

jednego z nich została udokumentowana choroba. Z tych przeto przyczyn nie

można było uchybienia terminu poczytać za niezawinione. Wniosek o sporządzenie

uzasadnienia pozostawał przeto spóźniony i jako taki prawidłowo został odrzucony.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 2 i § 3

w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

jz