IV CZ 52/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 52/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa A. A. i C. A.

przeciwko M. W. i P. M.

o zapłatę i ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 sierpnia 2010 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił

wniosek powodów A. A. i C. A. o przywrócenie terminu i odrzucił wniosek o doręczenie

odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 września 2009 r. z uzasadnieniem.

Sąd Apelacyjny wskazał, iż we wniosku o przywrócenie terminu powodowie

podnieśli, że zostali zawiadomieni o terminie rozprawy, nie mogli jednak stawić się na

nią z uwagi na zły stan zdrowia i przekraczające ich możliwości finansowe koszty

dojazdu do siedziby Sądu. Ich zdaniem, niezawiniona nieobecność na rozprawie nie

powinna skutkować brakiem możliwości uzyskania pouczenia o przysługującym im

prawie do złożenia w terminie tygodniowym wniosku o uzasadnienie wyroku. W

protokole rozprawy zawarto jedynie pouczenie o możliwości wniesienia skargi

kasacyjnej, bez przytoczenia przewidzianych prawem terminów, w tym do złożenia

wniosku o uzasadnienie wyroku. Zdaniem powodów, wobec braku takiego pouczenia,

nie ponoszą oni winy w niezłożeniu w stosownym terminie wniosku o uzasadnienie

wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zgodnie z art. 327 § 1 k.p.c. sąd zobowiązany

jest do udzielenie stronie pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka jedynie w

przypadku jej obecności przy ogłoszeniu wyroku. Wobec braku obecności powodów na

rozprawie, brak było podstaw do udzielenia stosownego pouczenia, co znalazło swój

wyraz również w protokole rozprawy, który nie mógł zawierać czynności niedokonanej.

Ponadto nawet niezawiniona nieobecność na rozprawie nie zwalnia jej z obowiązku

dołożenia należytej staranności o zabezpieczenie swoich interesów w sprawie, choćby

poprzez wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie powodowie zarzucili naruszenie art.

168 k.p.c. poprzez przyjęcie, że ze swojej winy uchybili oni terminowi do złożenia

wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, co doprowadziło do oddalenia

wniosku o przewrócenie terminu. Wskazali, że niepełnosprawność i zły stan zdrowia

powoda, przyjmowane przez niego w związku z nim leki zaburzające zdolność

koncentracji, stanowiły niezależną od niego przeszkodę w dokonani przez niego

czynności procesowej w termie. Wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i

przywrócenie powodom terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w i całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zagadnienie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej było już

wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Zgodnie z jednolitą linią

orzecznictwa w tym przedmiocie, brak winy strony w uchybieniu terminu winien być

oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w sposób uwzględniający

obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o

swoje interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania

czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które

uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności

świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu

zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia z dnia 6 października

1998 r. II CKN 8/98, niebubl., z dnia 16 czerwca 2004 r., III CZ 38/04, niepubl.; z dnia

29 kwietnia 2005 r., V CZ 26/05, niepubl.; z dnia 10 stycznia 2007 r., I CZ 108/06,

niepubl., z dnia 15 maja 2007 r., V CZ 33/07, niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się

jednocześnie, że w świetle art. 168 § 1 k.p.c. można przyjąć, iż brak winy występuje w

przypadku choroby strony czy jej przedstawiciela. Chodzi jednak o taką chorobę, która

uniemożliwiła podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystania z pomocy innych

osób (por. postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CZ 30/05, niepubl.). W

okolicznościach niniejszej sprawy to wymaganie nie zostało spełnione. Powód C. A.,

który w rozpatrywanej sprawie występuje również jako pełnomocnik powódki A. A., cierpi

na schorzenia neurologiczne i przyjmuje leki zaburzające zdolność koncentracji.

Skarżący nie wykazali jednak, iż schorzenia te stanowiły przeszkodę dla skorzystania z

pomocy osób trzecich, choćby przez ustanowienie pełnomocnika czy też o wystąpienie z

wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mimo choroby powód prowadził

sprawę osobiście od początku postępowania i nie wykazał przekonywająco, że w

okresie, w którym upływał termin do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku

objawy choroby powoda nasiliły się w takim stopniu, który uniemożliwiałby mu podjęcie

stosownych czynności mających na celu zabezpieczenie dotrzymania biegnących

terminów.

Ponadto wskazać należy, że okoliczności dotyczące choroby powoda i związanej

z przyjmowaniem leków braku winy w niedotrzymaniu terminów procesowych, zostały

wyeksponowane

przez

skarżących

dopiero

w

rozpoznawanym

zażaleniu

na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r. W samym wniosku o

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem,

skarżący nie wskazywali na powyższe okoliczności koncertując się na kwestii

niemożności osobistego stawiennictwa na rozprawie przed Sadem Apelacyjnym i braku

pouczenia o przysługującym im prawie do złożenia w terminie wniosku o uzasadnienie

wyroku.

Z wskazanych względów zażalenie skarżącego podlegało oddaleniu, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.