IV CZ 51/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 51/07

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

(przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Marian Kocon

w sprawie z powództwa B. Spółki z o.o. w W.

przeciwko […] Bank SA w W.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 września 2007 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 marca 2007 r.,

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 13 marca 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w uzasadnieniu

podając, że powód nie wykonał w zakreślonym terminie zarządzenia z dnia 8 lutego

2007 r. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie

brakującego odpisu oraz jej opłacenia.

W zażaleniu od powyższego postanowienia powód zarzucił naruszenie art.

3986 § 2 k.p.c., wywodząc, że odpis skargi strona przesłała listem poleconym,

o czym świadczy dowód nadania go w placówce pocztowej, zaś odmowa

przyznania zwolnienia od kosztów sądowych była w świetle sytuacji majątkowej

strony bezzasadna i pozbawiała ją, mimo korzystania ze zwolnienia od kosztów

sądowych w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej instancji, prawa do

kontroli kasacyjnej. Wskazując na powyższe zarzuty i ich uzasadnienie, powód

wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia

na postanowienie Sądu Apelacyjnego oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący trafnie podnosił, że doręczył w terminie odpis skargi kasacyjnej.

Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych doręczono pełnomocnikowi powoda

w dniu 8 lutego 2007 r. (k. 244); przedstawiając kopię pocztowego dowodu nadania

(k. 251) powód wykazał, że odpis skargi kasacyjnej został nadany w Urzędzie

Pocztowym W. 1 dnia 15 lutego 2007 r., co zgodnie art. 165 § 2 k.p.c. jest

równoznaczne z wniesieniem go w tym dniu do sądu.

Pomimo

tego

Przy rozpoznawaniu

zażalenie

zażalenia

na

nie

zasługiwało

postanowienie

na

sądu

uwzględnienie.

drugiej

instancji

odrzucające skargę kasacyjną wobec jej nieopłacenia, kognicją Sądu Najwyższego

objęty jest także wniosek skarżącego o zbadanie prawidłowości rozstrzygnięcia

w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek został

złożony, trzeba zatem zwrócić uwagę, że dla uzasadnienia wniosku o zwolnienie od

kosztów

sądowych

skarżący

złożył

jedynie

oświadczenie,

że

posiada

nieruchomość, nie posiada natomiast majątku ruchomego. Do oświadczenia tego

nie dołączono żadnych dowodów, w postaci bilansu spółki, wyciągu z kont

bankowych, czy też innych, obrazujących sytuację majątkową spółki. Trafnie uznał

Sąd Apelacyjny, że nie zostało wykazane, że skarżący nie ma wystarczających

środków na uiszczenie kosztów sądowych. Zgodnie z art. 103 u.o.k.s., zwolnienie

od kosztów sądowych może być przyznane osobie prawnej jeżeli wykazała, że nie

ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. W sytuacji, gdy strona składająca

taki wniosek nie złoży jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie tego faktu, lub nie

poda jakichkolwiek informacji w tym zakresie, należy ją wezwać do usunięcia tego

braku w trybie art. 126 § 1 pkt 3 k.p.c. W niniejszej sprawie jednak nie istniała

potrzeba wydawania zarządzenia w tym przedmiocie, bowiem informacja dotycząca

sytuacji majątkowej spółki została złożona, tyle tylko, że poza dowodem

z oświadczenia prezesa zarządu spółki żadnego innego dowodu na potwierdzenie

potrzeby uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych nie złożono. W tej sytuacji

Sąd Apelacyjny miał podstawy do uznania, że twierdzenie o braku dostatecznych

środków na uiszczenie kosztów sądowych nie zostało udowodnione. Dowody

w postaci bilansu, rachunku zysków, deklaracji CIT i VAT, zaświadczenia

bankowego, oświadczeń zarządu i raportów kasowych zostały złożone już po

wydaniu zaskarżonego postanowienia, są więc spóźnione. Nawet gdyby traktować

ich złożenie jako ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (takiego

jednak skarżący nie złożył), to należy zwrócić uwagę na następujące kwestie.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie przychyla się

do poglądu przedstawionego w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2006 r., IV CZ

45/06 (LEX nr 187060), zgodnie z którym ponowny wniosek o zwolnienie

od kosztów

sądowych,

złożony

przed

upływem

terminu

wyznaczonego

do uiszczenia kosztów po prawomocnej odmowie uwzględnienia pierwszego

wniosku, przerywa bieg tego terminu. Jednakże okoliczności przytaczane na

uzasadnienie nowego wniosku o zwolnienie od kosztów powinny być rzeczywiście

„nowe”, to znaczy inne, niż powoływane poprzednio. Nie uzasadniają zatem

ponowienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, w świetle art. 103 u.k.s.c.,

te same argumenty, na które strona powoływała się przy rozpoznaniu

poprzedniego, prawomocnie oddalonego wniosku, nawet jeśli są one poparte

nowymi dowodami; nowe okoliczności, które uzasadniałyby kolejny wniosek

o zwolnienie od kosztów, powinny natomiast wynikać z pogorszenia się sytuacji

majątkowej strony w czasie, jaki przypada od złożenia poprzedniego wniosku.

Trzeba zatem wskazać, że wraz ze skargą kasacyjną powód składał wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 213), składając pisemne oświadczenie

(k. 219) na okoliczność posiadania nieruchomości i brak majątku ruchomego.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu drugiej instancji do uzupełnienia braku

formalnego w postaci opłaty od skargi kasacyjnej po oddaleniu wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych pełnomocnik skarżącego przedstawił to samo

pismo, z uzupełnieniem jedynie o sprawozdanie finansowe i deklaracje podatkowe

sporządzone na dzień 30 listopada 2006 r., zaświadczenie Banku […],

oświadczenie Zarządu powoda o posiadanych rachunkach bankowych i raporty

kasowe (k. 227-238). Powyższe okoliczności nie są „nowe” — oświadczenie

bowiem, że powodowa spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego, oznacza,

że aktywa spółki stanowi wyłącznie nieruchomość i właściwie tę samą okoliczność

żalący udokumentował Sądowi przez przedstawienie nowych dokumentów. Powód

nie wykazał natomiast, że od rozpoznania poprzedniego wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych pogorszyła się jego sytuacja majątkowa, co dodatkowo wpłynęło

na brak możliwości uiszczenia wpisu.

Mając na względzie powyższe, zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie

art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jz