IV CZ 50/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 50/08

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Z. H.

przy uczestnictwie M. H.

o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3

lipca 2008 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego

w Z. z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I WSC (…),

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Z. oddalił apelację

uczestnika M. H. od postanowienia Sądu Rejonowego B. z dnia 29 października 2007 r.

wydanego w sprawie o rozgraniczenie [sygn. akt I NS (…)].

W postępowaniu przed tymi Sądami uczestnika M. H. reprezentował radca

prawny legitymujący się umocowaniem do prowadzenia przedmiotowej sprawy o

rozgraniczenie „we wszystkich instancjach sprawy”. Ten sam pełnomocnik wniósł skargę

kasacyjną

od

wymienionego

postanowienia

Sądu

Okręgowego.

Zarządzeniem

Przewodniczącego z dnia 27 marca 2008 r. pełnomocnik uczestnika został zobowiązany

do przedstawienia w terminie tygodniowym pełnomocnictwa upoważniającego do

sporządzenia i wniesienia złożonej dnia 21 marca 2008 r. skargi kasacyjnej.

Jednocześnie w wezwaniu poinformowano pełnomocnika, że znajdujące się w aktach

sprawy pełnomocnictwo udzielone mu przez M. H. w dniu 17 lutego 2006 r. nie obejmuje

umocowania do działania przed Sądem Najwyższym.

Po tak sformułowanym wezwaniu, pełnomocnik uczestnika złożył pełnomocnictwo

z dnia 8 kwietnia 2008 r., udzielone przez M. H., do sporządzenia i wniesienia skargi

kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 31 grudnia 2007 r.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Z. odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika M. H. uznając, że w dniu wniesienia skargi kasacyjnej tj. 21 marca

2008 r. radca prawny działający w imieniu uczestnika nie posiadał odpowiedniego

umocowania. Zgodnie z treścią art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych.

Oznacza to, że strona nie może działać osobiście w procesie, lecz konieczne jest, aby

zastępował ją profesjonalny pełnomocnik. Adwokat lub radca prawny działający za

stronę w postępowaniu kasacyjnym powinien legitymować się pełnomocnictwem

upoważniającym do wniesienia konkretnej skargi kasacyjnej. Pełnomocnik powinien być

wobec

tego

ustanowiony

przed

wniesieniem

skargi

kasacyjnej

a

udzielone

pełnomocnictwo powinno tę czynność obejmować.

Uczestnik M. H. złożył zażalenie na to postanowienie. Zarzucił w nim, że

dotychczasowe pełnomocnictwo upoważniało do wniesienia skargi kasacyjnej i nie było

podstaw do wzywania strony do złożenia pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia

skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozbieżne stanowiska doktryny oraz niejednolita praktyka sądowa dotycząca

zakresu

pełnomocnictwa

procesowego

(czego

ilustracją

mogą

być

wskazane

w zażaleniu orzeczenia) wynikały z odmiennych poglądów na istotę postępowania

kasacyjnego. Po zmianach wprowadzonych do procedury cywilnej w 2005 r. (patrz

ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 172, poz. 1804 oraz ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r.

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) kasacja została zastąpiona

skargą kasacyjną, będącą nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, poza tokiem instancji.

Na tle tego stanu prawnego, Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z

dnia 5 czerwca 2008 r. (III CZP 142/07, niepubl.), której nadał moc zasady prawnej

przyjął, że pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje z samego prawa umocowania do

wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie uczestnika uwzględniając tę

zasadę prawną (art. 62 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. Nr 240, poz. 2052) dostrzega jednocześnie, podobnie ja Sąd Najwyższy

podejmujący wymienioną uchwałę, problem związany ze stosowaniem tej zasady do już

wniesionych skarg kasacyjnych. Należy wobec tego podnieść, iż pełnomocnik

uczestnika

został

jednoznacznie

wezwany

do

przedstawienia

pełnomocnictwa

upoważniającego do wniesienia skargi kasacyjnej, co mogło wskazywać, iż kwestia

dotychczasowego zakresu umocowania pełnomocnika będzie miała istotny wpływ na

ocenę zachowania wymagań skargi kasacyjnej ze względu na ograniczenie zdolności

postulacyjnej stron w postępowaniu kasacyjnym.

Jeżeli, zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów i radców prawnych, to jest oczywiste, że

pełnomocnik do wniesienia skargi kasacyjnej powinien być ustanowiony przed jej

wniesieniem a, ze wskazanych wyżej względów, pełnomocnictwo powinno tę czynność

obejmować. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, wyrażona w tym artykule reguła

przymusu adwokacko – radcowskiego ma charakter bezwzględny w tym sensie, że

przyczyny nie wniesienia środka zaskarżenia do Sądu Najwyższego przez uprawniony

podmiot, nawet jeśli strona wyraża wolę zaskarżenia, pozostają obojętne (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., IV CZ 124/05, niepubl.).

Oznacza to, że art. 871 § 1 k.p.c. wyklucza możliwość zastosowania art. 97 § 1 k.p.c.

w zakresie wnoszenia środków zaskarżenia do Sądu Najwyższego (por. postanowienie

Sąd Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2008 r. I CZ 17/08, niepubl.).

Ponieważ dotychczasowy pełnomocnik nie zastosował się do wezwania

o uzupełnienie

braku

skargi

kasacyjnej

i

brak

ten

nie

został

uzupełniony,

usprawiedliwione było odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

Z tego przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art. 3941 § 1

k.p.c. oddalił zażalenie uczestnika.