IV CZ 5/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 5/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

SSN Kazimierz Zawada

ze skargi powoda

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 stycznia 2007 r.,

w sprawie z powództwa S. K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie K.

o zapłatę i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 kwietnia 2011 r.,

I.

II.

III. oddala zażalenie;

zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł

z tytułu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego;

przyznaje adw. A. K. ze Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł,

powiększoną o stawkę VAT, z tytułu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

S. K. o wznowienie postępowania w sprawie z jego powództwa przeciwko

Skarbowi Państwa – Wojewodzie … o zapłatę i rentę, zakończonej wyrokiem tego

Sądu z dnia 5 stycznia 2007 r.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że wskazane przez skarżącego przyczyny nie

stanowią podstawy wznowienia postępowania.

Nie zachodzi podstawa przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c., polegająca

na niemożności działania strony w procesie, rozumiana jako sytuacja, w której

wskutek naruszenia przepisów przez sąd lub drugą stronę, doszło do całkowitego

pozbawienia możności obrony swych praw przez skarżącego. Nie mogą być tak

zakwalifikowane okoliczności powołane przez skarżącego, czyli niemożność

działania na skutek politycznego dyskryminowania przez władze PRL oraz pobicia

w latach 80-tych przez funkcjonariuszy MO i ORMO, które według jego twierdzenia

spowodowały spóźnione wystąpienie z roszczeniami przeciwko Skarbowi Państwa,

a to z kolei doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia powództwa z powodu

przedawnienia. Sąd dodał, że powód w postępowaniu pierwszoinstancyjnym

i odwoławczym był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika oraz brał

aktywny udział w postępowaniu.

Nie zachodzi też powołana przez skarżącego podstawa wznowienia

przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c., która obejmuje późniejsze wykrycie okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Z przepisu wyraźnie wynika, że chodzi o późniejsze wykrycie okoliczności

i środków dowodowych istniejących w toku postępowania, a nie o okoliczności

lub dowody, które powstały po jego zakończeniu. Nie mogą więc stanowić

podstawy

wznowienia

powołane

przez

skarżącego

dowody

-

orzeczenie

o niepełnosprawności z dnia 25 lutego 2008 r. ani orzeczenie komisji lekarskiej

ZUS z dnia 26 listopada 2009 r.

Natomiast opinia sądowa-psychiatryczna z dnia 26 lutego 2006 r. oraz akt

notarialny z dnia 3 lipca 2002 r. były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu,

którego

dotyczy

skarga,

jak

również

przedmiotem

wcześniej

składanych

i rozpoznanych skarg o wznowienie tego postępowania.

Zdaniem Sądu, wobec stwierdzenia, że nie zachodzą powołane w skardze

podstawy wznowienia postępowania, bezprzedmiotowe było badanie, czy skarga

została wniesiona w terminie zakreślonym w art. 407 § 1 k.p.c., gdyż początek

biegu terminu do wniesienia skargi zależy od istnienia ustawowej podstawy

wznowienia, jeżeli takowa zostanie ustalona.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie.

Zarzucił błąd w ocenie co do znaczenia reprezentowania strony przez

profesjonalnego pełnomocnika jako okoliczności sprzeciwiającej się uznaniu,

że strona była pozbawiona możliwości działania, w sytuacji, w której fakt

późniejszego działania pełnomocnika w sprawie nie miał żadnego związku

z brakiem możliwości wcześniejszego wytoczenia powództwa.

Według skarżącego, uwzględnienie jako podstawy wznowienia dokumentów

„datowanych” po zakończeniu sprawy jest dopuszczalne z tej przyczyny,

że dokumenty te dotyczą stanu istniejącego w chwili orzekania i dostarczają o nim

nowej wiedzy.

Skarb Państwa zastępowany w postępowaniu przez Sądem Najwyższym

przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie zażalenia

i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafne jest stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że ocena zachowania

przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. terminu do wniesienia skargi wymaga

wcześniejszego ustalenia, że skarga została oparta na ustawowej podstawie

wznowienia, gdyż początek biegu terminu zależy od konkretnej przyczyny

wznowienia. Można też jednak zauważyć, że skarżący ma obowiązek wskazania

w skardze okoliczności stwierdzających zachowanie terminu (art. 409 k.p.c.) oraz

że w określonych sytuacjach nawet odniesienie się do twierdzeń samej strony

co do powołanych podstaw wznowienia będzie wystarczające do stwierdzenia

niedochowania terminu. Powód wniósł skargę w dniu 25 stycznia 2011 r., a więc

po upływie czterech lat od wydania zaskarżonego wyroku, o którym nie twierdził,

by dowiedział się później niż w chwili jego wydania, a co do żadnego z powołanych

jako podstawy wznowienia dowodów nie twierdził, by dowiedział się o ich istnieniu

w okresie trzech miesięcy bezpośrednio poprzedzających wniesienia skargi.

W tych okolicznościach

nie

widać

podstawy

umożliwiającej

przekonanie

o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c.

Niezasadne jest kwestionowanie stanowiska Sądu, że skarga nie została

oparta na ustawowej podstawie wznowienia.

Twierdzenie o pozbawieniu powoda możności działania jest oparte na

nieadekwatnych

do

tej

podstawy

wznowienia

(art.

ust.

k.p.c.)

okolicznościach, mających dotyczyć przyczyn spóźnionego wytoczenia powództwa.

Są to okoliczności dotyczące merytorycznej obrony przed zarzutem przedawnienia,

w której powód, reprezentowany przez adwokata, nie doznał ograniczeń.

Nie dotyczą one natomiast postępowania w sprawie i ewentualnych w nim

uchybień procesowych, mogących podlegać ocenie pod kątem pozbawienia strony

możności działania w rozumieniu powołanego przepisu.

Bezpodstawnie też skarżący kwestionuje ocenę Sądu co do braku przesłanki

wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. w odniesieniu do orzeczeń

wydanych w 2008 i 2009 r., gdyż podstawy takiej nie mogą stanowić środki

dowodowe powstałe po uprawomocnieniu się zaskarżonego orzeczenia (por. m.in.

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNP 1969,

nr 12, poz. 208). Nieskuteczny jest argument zażalenia, że owe później powstałe

dowody dotyczą „stanu już istniejącego w dacie orzekania”, bowiem tego „stanu”,

czyli twierdzeń dotyczących stanu zdrowia powoda nie można kwalifikować

jako okoliczności faktycznych, których strona nie mogła powołać w poprzednim

postępowaniu, gdyż były one podnoszone przez powoda w toku sprawy.

Ponadto, w skardze nie przedstawiono żadnych argumentów zmierzających

do uprawdopodobnienia, że wskazana okoliczność mogłaby mieć wpływ na wynik

zakończonej sprawy, jak tego wymaga art. 403 § 2 in fine k.p.c. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2007 r., IV CZ 48/07, nie publ.).

Natomiast dowody pochodzące sprzed zaskarżonego wyroku były jak

trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny, i czemu żalący się nie zaprzeczył - objęte

postępowaniem w tej sprawie, co eliminuje ich znaczenie jako podstawy

wznowienia postępowania.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3 w zw.

z art. 39814 k.p.c. zażalenie oddalił, o kosztach postępowania orzekając stosownie

do art. 98 w zw. z art. 3941 § 3 i 398 21 k.p.c., a o kosztach pełnomocnika z urzędu –

na podstawie § 19 w zw. z § 6 pkt 7 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1438 ze zm.).

jw