IV CZ 43/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 43/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa M. W. i Powiatowego Rzecznika Konsumentów w K.

przeciwko A. B. i K. B.

o wydanie kosiarki do trawy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lipca 2010 r.,

dwóch zażaleń pozwanych A. B. i K. B.

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w

R. z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt IV Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi

Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o

kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 września 2009 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił powództwo M.

W. przeciwko A. B. i K. B. wspólnikom spółki cywilnej o wydanie kosiarki do trawy oraz

zasądził od M. W. na rzecz A. B. i K. B. kwotę 417,90 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu.

Sąd Okręgowy w R. oddalił w całości apelację Powiatowego Rzecznika

Konsumentów w K. oraz powoda M. W. od tego wyroku i na podstawie art. 102 k.p.c. nie

obciążył M. W. kosztami zastępstwa procesowego pozwanych za instancję odwoławczą.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach wskazał, że powód jest konsumentem

działającym w zaufaniu do profesjonalizmu przedsiębiorców prowadzących sklep

internetowy. Nie będąc prawnikiem i nie znając skutków prawnych podejmowanych

przez siebie i pozwanych czynności procesowych, mógł być przekonany o słuszności

swoich racji. Z kolei pozwani jako przedsiębiorcy muszą liczyć się z koniecznością

ponoszenia profesjonalnej obsługi prawnej.

Zawarte w wyroku Sądu Okręgowego postanowienie o kosztach procesu

zaskarżyli pozwani zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że

po stronie powoda, obok którego działał również Powiatowy Rzecznik Konsumentów w

K., i który przegrał postępowanie odwoławcze zachodzą „szczególne przypadki”

uzasadniające nie obciążanie go kosztami zastępstwa procesowego przed sądem

drugiej instancji.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub

innemu sądowi równorzędnemu oraz zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, którą statuuje art. 98 § 1

k.p.c. strona przegrywająca zwraca przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu.

Wyjątek od tej ogólnej zasady przewiduje art. 102 k.p.c., który pozwala w szczególnie

uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części

kosztów lub nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Z racji wyjątkowego charakteru przepis

ten nie może być wykładany rozszerzająco. Podstaw do jego zastosowania należy

poszukiwać w konkretnych okolicznościach danej sprawy, przekonujących o tym, że w

danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz

przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Należą do nich zarówno fakty związane

z samym procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu

majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem

zasad współżycia społecznego. Przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany

wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej

kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami współżycia.

Zasadnie podnosi skarżący, że sytuacja taka, ze względu na wskazane przez Sąd

Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu okoliczności, nie zachodzi w sprawie. O

wyjątkowości przypadku jako szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c.

nie może przesądzać zarówno samo tylko przypuszczenie Sądu, że pozwany nie będąc

prawnikiem, mógł być przekonany przy wnoszeniu apelacji od wyroku oddalającego jego

roszczenie jako bezzasadne, o słuszności swoich racji (przekonanie takie zresztą

towarzyszy na ogół każdemu skarżącemu), ani też natura łączącego go z pozwanymi

stosunku prawnego w ramach którego występował jako konsument. Zupełnie bez

znaczenia dla odstąpienia od rozkładu ciężaru kosztów procesu według zasady

odpowiedzialności za jego wynik pozostaje okoliczność, że pozwani prowadzą sklep

internetowy w związku z czym muszą liczyć się z kosztami ponoszenia kosztów

profesjonalnej obsługi prawnej.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39815 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c.).