IV CZ 41/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 41/06

POSTANOWIENIE

Dnia 31 maja 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa J. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą

F. Biuro Usług Pośrednictwa w S.

przeciwko J.W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Mięsny

I. w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 31 maja 2006 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Okręgowego w B.

z dnia 16 marca 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Powód, jako cesjonariusz wierzytelności, domagał się od pozwanego zapłaty

kwoty 174.000,- tytułem reszty należności z faktury nr 00554/03 z dnia 28 sierpnia

2003 r. wystawionej na kwotę 214.000,- złotych dotyczącą wynagrodzenia za

wykonanie dzieła. Roszczenia tego dochodził w formie siedmiu pozwów o wydanie

nakazów zapłaty w postępowaniu nakazowym, z których każdy obejmował część

w/w wynagrodzenia, nieprzekraczającą kwoty 30.000 złotych. Sąd Rejonowy w S.

Sąd Gospodarczy wydał w dniu 6 listopada 2003 r. w sprawach […] siedem

nakazów zapłaty uwzględniających powództwa. W postępowaniu wywołanym

wniesieniem przez pozwanego zarzutów od wszystkich nakazów zapłaty Sąd

Rejonowy w S. - po uprzednim

zarejestrowaniu spraw po sygnaturami […] –

postanowieniami z dnia 6 kwietnia 2004 r. i 6 lipca 2004 r. połączył wszystkie w/w

sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą V GC …/04, po

czym, w dniu 6 lipca 2004 r., wydał wyrok, w którym orzekł o utrzymaniu w mocy

każdego z nakazów zapłaty. W wyniku apelacji pozwanego Sąd Okręgowy w B.

uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w S. Po ponownym rozpoznaniu Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia

11 kwietnia 2005 r. uchylił nakaz zapłaty z dnia 6 listopada 2003 r. i oddalił

powództwo, utrzymał w mocy co do kwoty 22.200,- złotych nakaz zapłaty z dnia 6

listopada 2003 r. zaś w pozostałym zakresie oddalił powództwo, natomiast

pozostałe nakazy zapłaty utrzymał w mocy.

Pozwany zaskarżył powyższy wyrok w części utrzymującej w mocy nakazy

zapłaty, wyrażającej się zasądzeniem łącznie kwoty 147.200,- złotych i taką kwotę

wskazał w apelacji jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Okręgowy w B.

wyrokiem z dnia 5 grudnia 2005 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 11

kwietnia 2005 r. w ten sposób, że uchylił w całości nakazy zapłaty w sprawach […]

oraz nakaz zapłaty w sprawie […] w części zasądzającej kwotę 22.200,- złotych i

oddalił powództwa. Zaskarżając powyższy wyrok powód w skardze kasacyjnej

wskazał jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 147.200 złotych. Sąd

Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 16 marca 2006 r. odrzucił tę skargę jako

niedopuszczalną. Uznał, iż podana kwota 147.200,- złotych stanowi sumę wartości

przedmiotów sporu w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania co nie

uzasadnia dopuszczalności skargi kasacyjnej w świetle art. 398 2 § 1 k.p.c. Powołał

się na orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1996 r. I PKN 43/96 i z

dnia 22 marca 2002 r. I CZ 11/02 jako potwierdzające jego stanowisko. W

zażaleniu powód zarzucił, że dochodził jednej wierzytelności z jednej faktury oraz,

że jego roszczenia oparte były na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, w

związku z czym, przez techniczny podział wierzytelności nie uzyskały bytu roszczeń

samodzielnych, w odniesieniu do których wymagany byłby próg dopuszczalności

skargi kasacyjnej określony w art. 3982 § 1 k.p.c. Ponadto podniósł, że zakaz

sumowania wartości przedmiotów zaskarżenia w każdej z połączonych spraw

mógłby dotyczyć tylko pierwszej sytuacji przewidzianej w art. 219 k.p.c., tj. gdy

sprawy pozostają ze sobą w związku, natomiast nie dotyczy sytuacji, która

zachodzi w rozpoznawanym stanie faktycznym, tj. gdy oddzielne sprawy mogły być

objęte jednym pozwem. Zdaniem skarżącego, także z orzeczeń Sądu Najwyższego

powołanych w zaskarżonym postanowieniu nie wynika zasadność stanowiska

wyrażonego przez Sąd Okręgowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Poza wskazaniem w art. 3984 § 2 k.p.c., że w sprawach o prawa majątkowe

skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia

przepisy o postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie regulują kwestii wartości

przedmiotu zaskarżenia. Wobec tego, na podstawie art. 398 21 k.p.c. w tym zakresie

znajduje odpowiednie zastosowanie art. 368 § 2 k.p.c., który przewiduje m.in.

odpowiednie stosowanie art. 19 – 24 k.p.c. W konsekwencji, do oznaczenia

wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej ma zastosowanie art. 21

k.p.c., który normuje problematykę zliczania wartości roszczeń. Wymieniony

przepis zawiera dwie łączne przesłanki – 1) dochodzenie kilku roszczeń,

2) dochodzenie kilku roszczeń jednym pozwem. W rozpoznawanym stanie

faktycznym nie została spełniona żadna z w/w przesłanek.

Powodowi

przysługiwała

do

pozwanego

wierzytelność

z

tytułu

wynagrodzenia za wykonane dzieło. Tej wierzytelności powód dochodził w formie

siedmiu pozwów, z

których każdy obejmował część świadczenia służącego

zaspokojeniu wierzytelności. Możność częściowego dochodzenia świadczenia

została w orzecznictwie przesądzona (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia

5 lipca 1995 r. III CZP 81/95 – OSNC 1995 nr 11, poz. 159). W związku z decyzją

powoda o rozdrobnieniu wierzytelności, z punktu widzenia reguł postępowania

cywilnego jej dochodzenie przybrało postać siedmiu roszczeń procesowych,

wyznaczających

siedem

spraw,

w

których

poszczególne

kwoty

będące

przedmiotem żądań wyrażały wartości przedmiotu sporu w każdej z nich (art. 19 § 1

k.p.c.). Gdyby żądania te zostały rozpoznane oddzielnie przedmiotowe wartości

przedmiotu sporu wykluczałyby w świetle art. 3982 § 1 k.p.c. dopuszczalności skarg

kasacyjnych w każdej z w/w siedmiu spraw. Nie inaczej rzecz się ma w sytuacji,

gdy Sąd Rejonowy połączył, na podstawie art. 219 k.p.c., wymienione sprawy do

wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Połączenie to miało charakter techniczny,

u podstaw którego legł wzgląd na sprawność postępowania, co jednak nie odebrało

każdej z połączonych spraw samodzielności procesowej, nadanej przez powoda,

w ramach

przysługującego

mu

uprawnienia,

wynikającego

z

podzielności

świadczenia związanego z dochodzoną wierzytelnością. W szczególności,

połączenie nie stworzyło sytuacji, w której można by uznać, że powód dochodził

kilku roszczeń jednym pozwem. Powód mógł dochodzić kwoty 174.000,- zł

w jednym pozwie, ale tego nie uczynił, sama zaś „możność” warunkuje

zastosowanie art. 219 k.p.c. natomiast nie należy do przesłanek artykułu 21 k.p.c.,

a tylko ten ostatni przepis stanowił podstawę oznaczenia wartości przedmiotu

zaskarżenia w skardze kasacyjnej. Można się zgodzić, że w przypadku

rozstrzygania spraw, których wielość wynika z cząstkowego dochodzenia

świadczenia będącego przedmiotem jednej wierzytelności, wysiłek sądu (podobnie

jak wysiłek powoda przy formułowaniu żądań) sprowadza się praktycznie do

powielenia sposobu myślenia podjętego przy rozpoznaniu jednej ze spraw

i niewykluczone, że może być stosunkowo mniejszy aniżeli w przypadku spraw

połączonych pozostających ze sobą w związku (art. 219 k.p.c. in princ) ale nie

stanowi to argumentu na rzecz uznania, że powód dochodził jednym pozwem kilku

roszczeń (art. 21 k.p.c.). Wymaga podkreślenia, że w rozpoznawanej sprawie

również nie można by przyjąć, że powód dochodził kilku roszczeń, skoro jego

żądania były jednorodzajowe, wynikały z tego samego stosunku prawnego

i składały się na tę samą wierzytelność oraz świadczenie, a zatem nie wchodziła tu

w grę kumulacja przedmiotowa z art. 191 k.p.c., do której nawiązuje art. 21 k.p.c.

Skarga kasacyjna powoda dotyczy sześciu spraw, w których poszczególne

wartości przedmiotu zaskarżenia nie przedstawiały kwoty 75.000,- złotych.

W każdej z tych spraw, w świetle art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna była

niedopuszczalna, do zliczenia zaś tych wartości brak było podstaw (art. 21 k.p.c.).

Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu ocenił to prawidłowo. Wprawdzie

powołane w zaskarżonym postanowieniu orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczyły

łącznego rozpoznania spraw w ramach współuczestnictwa po stronie powodowej

względnie pozwanej, co w rozpoznawanym stanie faktycznym nie miało miejsca, to

jednak z orzeczeń tych wynikała sama idea odrębności procesowej rozpoznanych

łącznie spraw w aspekcie dopuszczalności skargi kasacyjnej (uprzednio-kasacji)

i w tym znaczeniu orzeczenia te wspierały pogląd Sądu Okręgowego.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 398 14

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).