IV CZ 40/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 40/07

POSTANOWIENIE

Dnia 28 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa "D - P" SA

przeciwko Syndykowi masy upadłości FIRMY "R." Spółki z o.o.

o wyłączenie mienia z masy upadłości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 czerwca 2007 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Okręgowego […]

z dnia 3 kwietnia 2007 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

Strona powodowa „Dl-Pl” Spółka Akcyjna początkowo domagała się od

pozwanego Syndyka Masy Upadłości „R.”

Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością wyłączenia z tej

masy mienia, obejmującego

szczegółowo określone w pozwie przedmioty, stanowiącego zabezpieczenie

przysługującego jej roszczenia do wysokości 1.589.919,04 zł oraz żądała

wydania świadczenia otrzymanego w zamian za zbycie tego mienia. Po

ostatecznym sprecyzowaniu żądania powodowa Spółka wniosła o zasądzenie

na

jej

rzecz kwoty 1.525.000

zł

jako

ceny uzyskanej ze

sprzedaży

wspomnianych wyżej przedmiotów, cofając pozew i zrzekając się roszczenia

w zakresie wykraczającym ponad tę kwotę.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 3

listopada 2006 r. wyłączył z masy upadłości „świadczenie wzajemne w postaci

kwoty 1.170.000 zł” uzyskane za sprzedane przez pozwanego przedmioty,

nakazując wydanie jej powódce, oddalił powództwo w zakresie żądań co do

kwoty 355.000 zł oraz umorzył postępowanie w pozostałej części.

Pozwany, wnosząc w dniu 12 grudnia 2006 r. apelację od tego

orzeczenia, wskazał, że zaskarża je w całości, choć jako wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazał kwotę 1.170.000 zł i opłatę od apelacji uiścił w wysokości

przewidzianej dla tak określonej wartości.

W związku z zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 2 stycznia

2007 r., wzywającym pozwanego do uzupełnienia opłaty sądowej obliczonej

z uwzględnieniem różnicy zachodzącej pomiędzy podaną przez niego w apelacji

wartością

przedmiotu

zaskarżenia,

a

wartością

wynikającą

z

zakresu

zaskarżenia wskazanego wyroku, pozwany cofnął apelację w części dotyczącej

oddalenia powództwa oraz umorzenia postępowania. Ponadto skarżący wniósł

o uchylenie tego zarządzenia, stwierdzając, że wskazana przez niego w apelacji

wartość przedmiotu zaskarżenia pozostaje bez zmian.

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy umorzył

postępowanie apelacyjne w części, w której nastąpiło cofnięcie apelacji,

a

zarządzeniem z tej samej daty Przewodniczący w tym Sądzie uchylił

wskazane wyżej zarządzenie o wezwaniu pozwanego do uiszczenia opłaty

uzupełniającej.

Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2007 r. Sąd

Okręgowy odrzucił apelację pozwanego na podstawie art. 130 2

§3

k.p.c., przyjmując, że nie została ona należycie opłacona przez wnoszącego

ją profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, zgodnie z zasadami

określonymi w art. 13 i 18 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). Według stanowiska

Sądu odwoławczego, pozwany zaskarżył wyrok z dnia 3 listopada 2006 r.

w całości, a zatem opłatę stosunkową od apelacji należało obliczyć, biorąc za

podstawę wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 1.525.000 zł, gdyż takie

było żądanie pozwu. Skarżący, działając przez pełnomocnika, jednak tego nie

uczynił i uiścił opłatę w wysokości niższej od należnej. Zdaniem Sądu bez

znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej pozostawał fakt,

że pozwany cofnął apelację w części po wezwaniu go do uzupełnienia opłaty,

brzmienie powołanego art. 130 2 § 3 k.p.c. nie budzi bowiem wątpliwości co do

skutków prawnych jej nieuiszczenia w należnej wysokości w sytuacji, gdy

w imieniu strony apelację wniósł jej pełnomocnik będący radcą prawnym.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu apelacji pozwany, zarzucając

naruszenie „przepisów art. 373 zd. 1 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie

w związku z błędną wykładnią art. 130 2 § 3 k.p.c. oraz brakiem zastosowania

art. 370 k.p.c. a contrario w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 130 2 § 5 k.p.c.”, domagał się jego uchylenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący,

wnosząc

apelację

za

pośrednictwem

profesjonalnego

pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wskazał, że zaskarża wyrok Sądu

Rejonowego z dnia 3 listopada 2006 r. w całości. Zważyć także należy, że jako

wartość przedmiotu zaskarżenia pozwany wskazał kwotę odpowiadającą

jedynie uwzględnionej części powództwa i wniósł opłatę od

apelacji w

wysokości przewidzianej dla tak określonej wartości. Okoliczność ta

z punktu widzenia oceny dopuszczalności apelacji nie mogła pozostać

obojętna, jednakże Sąd odwoławczy, biorąc ją pod uwagę, wyciągnął błędne

wnioski. Trzeba bowiem zauważyć, że w sprawie niniejszej ewidentnym

zamiarem skarżącego było zaskarżenie wskazanego wyżej wyroku jedynie

w części, w której roszczenia powodowej Spółki zostały uwzględnion e.

Za oczywistą zatem omyłkę należało uznać objęcie zakresem zaskarżenia

także pozostałej części tego wyroku. Za wnioskiem tym p rzemawia nie tylko

wskazana

przez

pozwanego

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

i odpowiadająca jej wysokość wniesionej opłaty. Wskazuje na to także treść

uzasadnienia odrzuconej apelacji, z którego jasno wynika, że intencją

skarżącego

nie

było

podważanie

zaskarżonego

apelacją

wyroku

w pozostałej części. Brak interesu w jego zaskarżeniu z uwagi na korzystne

dla skarżącego skutki, które wynikały także z częściowego oddalenia

powództwa, również przekonuje o tym, że zakres zaskarżenia został

w apelacji określony niezgodnie z rzeczywistymi intencjami pozwanego

Syndyka.

W tej sytuacji odrzucenie przez Sąd odwoławczy apelacji pozwane go

razi nadmiernym formalizmem i nie może być uznane za prawidłowe.

Zagwarantowane w art. 176 ust. 1 Konstytucji prawo do rozpoznania sprawy

przez sąd drugiej instancji nie może być bowiem ograniczane przez nazbyt

restrykcyjne i rygorystyczne podejście do oceny spełnienia ustawowych

wymagań

stawianych

odwoławczym

także

wnoszonym

przez

strony

wtedy,

strony

te

gdy

zwyczajnym

zastępowane

środkom

są

przez

profesjonalnych pełnomocników.

Zgodnie

z

art.

§

zd.

k.p.c.

mylne

oznaczenie

pisma procesowego, bądź inne oczywiste niedokładności nie stanowią

przeszkody do nadania temu pismu biegu i rozpoznania go we właściwym

trybie.

Przytoczony

przepis

nie

zawiera

zastrzeżenia,

że

nie

dotyczy on pism wnoszonych przez adwokatów, radców prawnych bądź

rzeczników patentowych,

a

zatem

ma

także

do

nich

zastosowanie. Od przepisu tego art. 3701 k.p.c. przewiduje pewien wyjątek,

nakładając

na

zawodowych

pełnomocników

obowiązek

budowy

środka

odwoławczego w taki sposób, ażeby sąd mógł bez trudu ustalić m.in. jaki

jest zakres zaskarżenia. Nie wyklucza to jednak w okolicznościach danego

przypadku uznania, że wadliwe określenie tego zakresu może być zakwalifikowane

w świetle art. 130 § 1 k.p.c. jako oczywista niedokładność apelacji oraz uzasadniać

jego ustalenie na podstawie analizy treści wniesionego w danej sprawie środka

odwoławczego (podobne stanowisko, choć także na tle nieco innych sytuacji

procesowych, wyraził Sąd Najwyższy w nie publikowanych postanowieniach z dnia

28 kwietnia 2006 r., V CZ 25/06, z dnia 14 listopada 2006 r., II CZ 87/06 oraz

z dnia 21 marca 2007 r., I CZ 8/07).

Odnosząc to do sprawy niniejszej, należało więc przyjąć, że skoro

zakres zaskarżenia apelacją został na skutek oczywistej omyłki określony w sposób

niezgodny z intencją skarżącego, dopuszczalnym, a zarazem koniecznym

zabiegiem było ustalenie rzeczywistego zakresu zaskarżenia wyroku z dnia

3 listopada 2006 r. przy uwzględnieniu przytoczonych wyżej okoliczności

mogących służyć temu celowi.

W konsekwencji, ponieważ w wyniku w ten sposób przeprowadzonej

analizy należało dojść do oczywistego i niewątpliwego wniosku, że zamiarem

pozwanego

było

zaskarżenie

wspomnianego

wyroku

jedynie

w

części

uwzględniającej wytoczone przeciwko niemu powództwo, za podstawę obliczenia

należnej od apelacji opłaty stosunkowej, wbrew stanowisku Sądu odwoławczego,

trzeba było przyjąć wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez pozwanego.

Skoro

zaś

opłata

ta

została

uiszczona

przez

skarżącego

w wysokości

uwzględniającej tę właśnie wartość, musiała być ona uznana za opłatę należną.

W tej sytuacji odrzucenie apelacji pozwanego na podstawie art. 130 2 § 3 k.p.c.

było zatem błędne, a zażalenie skarżącego uzasadnione.

Z omówionych przyczyn zaskarżone postanowienie odrzucające apelację

pozwanego należało uchylić stosownie do art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 394 1

§ 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.

jz