IV CZ 4/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 4/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 stycznia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Michał Kłos

w sprawie z wniosku J. L. i M. L.

przy uczestnictwie M. B., A. B., M. G., T. K., H. L., J. L., W. L., W. L. i Skarbu Państwa Starosty G.

o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2008 r.,

zażalenia wnioskodawcy M. L.

na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt IV

Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 października 2007 r. Sąd Okręgowy w R.

odrzucił

apelację

wnioskodawcy

od

postanowienia

Sądu

pierwszej

instancji

oddalającego wniosek o zasiedzenie, stwierdzając, że pełnomocnik wnioskodawcy,

mimo wezwania, nie uzupełnił w terminie braku apelacji przez wskazanie wartości

przedmiotu zaskarżenia, co zgodnie z art. 373 w zw. z art. 368 § 2 k.p.c. prowadzi do

odrzucenia apelacji.

W zażaleniu pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie powyższych

przepisów oraz art. 1261 i art. 328 § 2 w zw. z art. 516 i art. 361 k.p.c. i podniósł, że

ponieważ wartość przedmiotu sporu była znana, a wartość przedmiotu zaskarżenia nie

miała wpływu na dopuszczalność apelacji, właściwość sądu ani wysokość opłat i jej

niewskazanie nie uniemożliwiało nadania biegu apelacji, nie było podstaw do wydania

zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na zażalenie Prokurator wnosząc przede wszystkim o jego

odrzucenie zarzucił, że nie wskazano w nim imion i nazwisk pozostałych uczestników

postępowania. Na wypadek nie uwzględnienia tego wniosku wnosił o oddalenie

zażalenia jako bezzasadnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 394 § 3 k.p.c. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, co oznacza, że zgodnie z art. 126 § 1 pkt 1

k.p.c. powinno zawierać między innymi imiona i nazwiska stron. Słusznie zatem

Prokurator wskazał w odpowiedzi na zażalenie, że zgodnie z powyższymi przepisami, w

związku z art. 13 § 2 k.p.c., rozpoznawane zażalenie powinno wskazywać imiona i

nazwiska pozostałych uczestników postępowania, czego nie zawiera. Nie prowadzi to

jednak ani do konieczności wezwania skarżącego do usunięcia tego braku ani tym

bardziej do odrzucenia zażalenia, bowiem brak ten nie uniemożliwia prawidłowego

nadania

biegu

zażaleniu,

skoro

imiona

i

nazwiska

pozostałych

uczestników

postępowania są znane (art. 397 § 2 w zw. z art. 373 i art. 130 § 1 k.p.c.).

Rozpoznając zażalenie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. w

sprawach o prawa majątkowe należy w apelacji oznaczyć wartość przedmiotu

zaskarżenia, która nie może być wyższa od wartości przedmiotu sporu wskazanej w

pozwie, chyba że powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Stosując

ten przepis odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym o zasiedzenie (art. 13 § 2

k.p.c.) należy uznać, że skoro sprawa o zasiedzenie jest niewątpliwie sprawą o prawo

majątkowe, skarżący powinien w apelacji wskazać wartość przedmiotu zaskarżenia,

która nie może być wyższa od wartości przedmiotu sprawy wskazanej we wniosku o

zasiedzenie.

Skutki nie wskazania w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia mogą budzić

kontrowersje, szczególnie po wejściu w życie przepisu art. 126 1 k.p.c., ograniczającego

obowiązek wskazania wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia tylko do spraw, w

których od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub

dopuszczalność środka odwoławczego. W doktrynie można znaleźć wypowiedzi, że

przepis ten powinien mieć zastosowanie także do pozwu, apelacji i skargi kasacyjnej, a

zatem w sprawach o prawa majątkowe, w których właściwość rzeczowa sądu, wysokość

opłat, ani dopuszczalność środka odwoławczego nie zależy od wartości przedmiotu

sporu czy zaskarżenia nie powinny mieć zastosowania przepisy art. 187 § 1, art. 368 § 2

ani art. 3984 § 2 k.p.c., natomiast stosuje się art. 1261 k.p.c. Do takich spraw należy

sprawa o zasiedzenie, w której od wartości przedmiotu sprawy i zaskarżenia nie zależy

właściwość sądu, wysokość opłat ani dopuszczalność środka odwoławczego, a zatem

nie wskazanie wartości przedmiotu sprawy lub zaskarżenia nie uniemożliwia nadania

sprawie biegu.

Wskazany przepis art. 1261 k.p.c. zastąpił nieobowiązujący przepis art. 6 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 13 czerwca 1967r. (j.t: Dz. U z

2002 r. Nr. 9, poz. 88 ze zm.), choć niewątpliwie posiada znacznie szerszy zakres. Na

gruncie art. 6 u.k.s.c. nie budziło wątpliwości, że art. 368 § 2 k.p.c. jest przepisem w

stosunku do niego szczególnym. Nie przesądzając tej kwestii w zakresie relacji art. 1261

§ 1 do art. 368 § 2 k.p.c. trzeba wskazać, że także przy przyjęciu, iż w odniesieniu do

apelacji znajduje zastosowanie art. 368 § 2, a nie art. 1261 § 1 k.p.c., w rozpoznawanej

sprawie brak było podstaw do odrzucenia apelacji z powodu nie wskazania w terminie

wartości przedmiotu zaskarżenia.

Za ugruntowane bowiem należy uznać stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone

już w postanowieniu z dnia 15 czerwca 1972 r. II PZ 24/72 (OSNC 1972/10/191) i

wielokrotnie powtórzone (porównaj między innymi postanowienia z dnia 17 listopada

1998 r. II UKN 477/98, (OSNP 2000/4/163), z dnia 11 marca 2004 r. V CZ 14/04, z dnia

17 listopada 2005 r. I CZ 130/05 (nie publ.), z dnia 28 stycznia 2005 r. III UZ 29/04,

OSNP 2005/11/165 i z dnia 8 lutego 2006 r. II CZ 3/06, nie publ.), że nie zachodzi

potrzeba uzupełnienia apelacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, gdy

wartość tę bez żadnych wątpliwości można oznaczyć na podstawie wskazanego w

apelacji zakresu zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz nie budzącej

wątpliwości wartości przedmiotu sprawy. Wymagania formalne apelacji, także wymóg

wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, służą bowiem określeniu przedmiotu i

zakresu zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i przepisy ich dotyczące nie

mogą być wykładane ani stosowane z pominięciem tego celu.

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia nie mogła budzić

wątpliwości, skoro we wniosku o zasiedzenie została wskazana wartość przedmiotu

sprawy w kwocie 40 000 zł i zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. wartość ta nie mogła ulec

zmianie także w apelacji, w której przedmiotem zaskarżenia było całe postanowienie

Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o zasiedzenie. Nie ulegało zatem żadnej

wątpliwości, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 40 000 zł. W tej sytuacji

brak wskazania w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia powinien zostać

potraktowany jako oczywista niedokładność, której nie uzupełnienie w nie stanowiło

przeszkody do nadania apelacji prawidłowego biegu. Nie było zatem podstaw do

wzywania do uzupełnienia tej niedokładności w terminie tygodniowym pod rygorem

odrzucenia apelacji, ani do jej odrzucenia wobec nie wskazania wartości przedmiotu

zaskarżenia w zakreślonym terminie.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.