IV CZ 38/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 38/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

ze skargi uczestników postępowania

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 13 kwietnia 2011 r., w sprawie z wniosku E. Ł. przy uczestnictwie E. D. i S.

D. o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia uczestników postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego w S.

z dnia 5 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r. odrzucił skargę E.

D. i S. D. o wznowienie postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości,

zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 13 kwietnia 2011

r.

Skarżący byli uczestnikami postępowania o rozgraniczenie i domagali się

wznowienia tego postępowania powołując się na wykrycie środka dowodowego,

który mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 403 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.):

otrzymanie w dniu 21 września 2011 r. od Zakładu Usług Geodezyjnych pisemnych

wyjaśnień dotyczących wykonanej przez ten Zakład modernizacji ewidencji

gruntów. Z otrzymanych przez skarżących wyjaśnień wynikało, że w toku prac

modernizacyjnych, które się zakończyły w dniu 22 listopada 2010 r., odnaleziono

część

punktów osnowy,

nie odnaleziono jednak punktu osnowy 111t.; punkt

osnowy 829-2327 (stary numer 38401) znajdujący się w pobliżu nie jest i nie był

nigdy punktem 111t. Powołując się na te wyjaśnienia skarżący zakwestionowali

opinię biegłego, której załącznik – szkic graniczny - stanowił podstawę dokonanego

w sprawie rozgraniczenia według kryterium stanu prawnego.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy

wyjaśnił, że skarga uczestników postępowania o rozgraniczenie podlegała

odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia (art. 410

§ 1 k.p.c.). Skarżący powołali się wprawdzie na ustawową postawę wznowienia

w postaci późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli

skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.c.), w rzeczywistości jednak

ich twierdzenia zawierały tylko zarzuty pod adresem opinii biegłego, kwestionujące

prawidłowość dokonanych przez niego pomiarów.

W zażaleniu skarżący negują zasadność odrzucenia wniesionej przez nich

skargi o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. art. 403 § 2 k.p.c., mającym odpowiednie zastosowanie także

w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.), podstawą wznowienia może

być późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które

mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać

w poprzednim postępowaniu. Muszą to być okoliczności faktyczne lub środki

dowodowe

istniejące

już

w

czasie

trwania

prawomocnie

zakończonego

postępowania, ale stronie wówczas nieznane i tym samym niemożliwe do

wykorzystania przez nią. Zarazem muszą one dotyczyć podstawy faktycznej

żądania albo uzasadniać obronę przed żądaniem. Jednocześnie nie uwzględnia się

tu okoliczności wynikających już z materiału procesowego, jeżeli zostały one

pominięte przez stronę na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia lub

błędnej oceny potrzeby ich powołania (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 26 listopada 2009 r., III CZ 52/09, niepubl.). Nie wystarcza przy

tym samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 403

§2 k.p.c. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, samo sformułowanie

podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 k.p.c. nie

oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z jej

uzasadnienia wynika, że przytoczona podstawa w rzeczywistości nie występuje

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 października 1999 r., II UKN

174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 123, z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05, LEX nr

533865, z dnia 15 września 2005 r., II CZ 78/05, LEX nr 453799, z dnia 18 maja

2006 r., IV CZ 36/06, LEX nr 1102676, z dnia 5 lutego 2009 r., I CZ 4/09, niepubl.).

Należy jednak zaznaczyć, że odrzucenie skargi dlatego, że już z samego

jej uzasadnienia wynika, iż przytoczona podstawa wznowienia nie występuje, jest

możliwe tylko wtedy, gdy nie zachodzą w tym względzie żadne wątpliwości (art. 410

§ 2 k.p.c.).

Pismo otrzymane w dniu 21 września 2011 r. przez skarżących od Zakładu

Usług Geodezyjnych z wyjaśnieniami dotyczącymi wyników modernizacji ewidencji

gruntów w zakresie obejmującym sporne działki nie może być niewątpliwie uznane

za taki środek dowodowy, o jakim mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Pismo to powstało –

w odpowiedzi na zapytanie E. D. – już po prawomocnym zakończeniu

postępowania o rozgraniczenie, jak zaś wyżej wyjaśniono, w art. 403 § 2 k.p.c.

chodzi o środki dowodowe istniejące już w czasie trwania prawomocnie

zakończonego postępowania, a stronie wówczas jedynie nieznane i tym samym

niemożliwe do wykorzystania przez nią.

Pismo to nie wskazuje również na odpowiadające wymaganiom art. 403 § 2

k.p.c. okoliczności faktyczne. Według ustaleń Sądu Rejonowego, które Sąd

Okręgowy uczynił podstawą swego rozstrzygnięcia, w dniu 13 marca 1978 r.

dokonano podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr 5/3. Wydzielono z niej

działki nr 5/6 i nr 5/7. Granica pomiędzy nimi biegła m.in. przez punkt 111t.

Ustalenie tej granicy nastąpiło w odniesieniu do punktów scaleniowej osnowy

geodezyjnej, uwzględnionych następnie przez biegłego w opinii sporządzonej

na potrzeby

niniejszej

sprawy.

Tak

odtworzony

stan

prawny

spornych

nieruchomości stał się podstawą ich rozgraniczenia (art. 153 k.c.). Wyjaśnienia

Zakładu Usług Geodezyjnych informowały jedynie o tym, że podczas modernizacji

ewidencji gruntów i budynków punkt 111t. nie został odnaleziony. Stąd jednak nie

wynika – jak trafnie wyjaśnił Sąd Okręgowy – niemożność ustalenia granicy

spornych nieruchomości według kryterium stanu prawnego na podstawie

dokumentów sporządzonych na potrzeby podziału tej nieruchomości, w której skład

one uprzednio wchodziły. To prowadzi do wniosku, że nieodnalezienie

punktu

111t. choćby nie było uczestnikom wiadome przed prawomocnym zakończeniem

postępowania rozgraniczeniowego, nie stanowi okoliczności, która mogłaby mieć

wpływ wynik sprawy, tak jak tego wymaga podstawa wznowienia określona w art.

403 § 2 k.p.c.

Odrzucenie skargi uczestników przez Sąd Okręgowy nie nastąpiło zatem

z naruszeniem art. 403 § 2 oraz art. 410 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. postanowił jak w sentencji.

jw