IV CZ 29/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 29/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa D. K.

przeciwko A. P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 czerwca 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim

wyroku Sądu Okręgowego w B.

z dnia 14 grudnia 2011 r.,

1. oddala zażalenie,

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w B. na

rzecz adwokat M. B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

powodowi w postępowaniu zażaleniowym, powiększając tę

kwotę o należny podatek od towarów i usług.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie

z

powództwa D. K. przeciwko A. P. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu

Rejonowego z dnia 30 września 2011 r. oraz zasądził od powoda na rzecz

pozwanej kwotę 135 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu odwoławczym.

Zażalenie na zawarte w wyroku orzeczenie o kosztach procesu złożył powód

zarzucając naruszenie art. 98 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji,

gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał na to, że powód na mocy

art.

k.p.c.

nie

powinien

zostać

obciążony

kosztami

postępowania.

Ponadto powód zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.

poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia

przyczyn, dla których Sąd ten przyjął, iż nie ma podstaw do ponownego

zastosowania art. 102 k.p.c., a także nieprzedstawienia w tym zakresie

stosownego wywodu w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, co sprawiło

zdaniem skarżącego, że kontrola tego orzeczenia w postępowaniu zażaleniowym

jest niemożliwa. Mając na uwadze powyższe powód wnosił o zmianę zaskarżonego

rozstrzygnięcia przez odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania

odwoławczego i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nieopłaconego

w części ani w całości, o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie

sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Rejonowy w Bi. wyrokiem z dnia 30 września 2011 r. w sprawie z

powództwa D. K. przeciwko A. P. o zapłatę oddalił powództwo i odstąpił od

obciążania powoda kosztami procesu. Sąd swoje rozstrzygnięcie o kosztach

uzasadnił trudną sytuacją materialną powoda oraz tym, że jest on pozbawiony

wolności i nie uzyskuje dochodów. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy

wskazał art. 102 k.p.c.

Sąd Okręgowy oddalając apelację powoda zasądził od niego na rzecz

pozwanej kwotę 135 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu odwoławczym. W uzasadnieniu tego postanowienia powołał się na

przepis art. 98 k.p.c. i wyrażoną w nim zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalił na kwotę 135 złotych w oparciu

o § 6 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 in fine Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)

mając na uwadze, iż pełnomocnik pozwanej przystąpił do sprawy dopiero na etapie

postępowania odwoławczego.

Nie budzi wątpliwości trafność poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 25 marca 2011 r. (IV CZ 136/10 – nie publ.),

iż w odniesieniu do strony, co do której sąd pierwszej instancji zastosował art. 102

k.p.c., sąd drugiej instancji powinien rozważyć możliwość ponownego zastosowania

tego przepisu. Również trafnie skarżący wskazywał na zbyt lakoniczne odniesienie

się do rozstrzygnięcia o kosztach procesu w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia. Mimo to postanowienie należy uznać za trafne. Przede wszystkim

należy wskazać, że odstąpienie od obciążania strony przegrywającej sprawę

kosztami procesu poniesionymi przez jej przeciwnika procesowego jest możliwe

jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, tj. wówczas, gdy z uwagi

na okoliczności faktyczne konkretnej sprawy zastosowanie ogólnych zasad

odpowiedzialności za wynik procesu byłoby sprzeczne z zasadą słuszności

(art. 102 k.p.c.). Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony

w procesie, jak i jej sytuacja pozaprocesowa (stan majątkowy, szczególna

sytuacja zdrowotna i życiowa), przy czym zła sytuacja finansowa, stanowiąca

podstawę do zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych,

nie wyczerpuje

sama

a przepis

z

ten,

w

uwagi

sobie

na

przesłanek

swój

zastosowania

szczególny

charakter,

art.

k.p.c.,

nie

może

być

wykładany rozszerzająco i wyklucza uogólnienia (np. postanowienie Sądu

Najwyższego: z dnia 1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11 – nie publ., z dnia 11 sierpnia

2011 r., I CZ 52/11 - nie publ.). Dalej podnieść trzeba, że wysokość sumy kosztów

obciążających powoda jest relatywnie niska, nie sposób zatem upatrywać w niej

źródła nadmiernych obciążeń powoda, czy też wpływu na inne sfery jego życia.

W

tych

okolicznościach

Sąd

Najwyższy

nie

znalazł

podstaw

do

uwzględnienia zażalenia, oddalając je na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. Ponadto Sąd Najwyższy orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy

prawnej na podstawie § 13 ust. 2 pkt 2 w związku z § 6 pkt 2 i § 13 ust. 2 pkt 2 oraz

związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.

z 2002 r., nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

jw