IV CZ 28/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 28/09

POSTANOWIENIE

Dnia 2 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa M. J. S. i W. J. S.

przeciwko I. Z. i B. Z.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 kwietnia 2009 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 lutego 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę kasacyjną powodów M. J. S. i W. J. S. ze względu na niespełnienie

wymagań konstrukcyjnych określonych w art. 3984 § 1 k.p.c. Sąd uznał, że

sporządzona przez zawodowego pełnomocnika skarga zawiera, co prawda,

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, lecz nie wskazano, czy

orzeczenie to jest skarżone w całości, czy w części. W zażaleniu skarżący,

zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 3984 oraz art. 3986 § 2 k.p.c., wnosił o

uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zdaniem skarżącego wykładnia

dokonana

przez

procesowego.

Sąd

Apelacyjny

jest

Wyrażono zapatrywanie,

że

przejawem

zbytniego

formalizmu

wskazanie

zakresu

zaskarżenia

orzeczenia może wynikać z całości petitum skargi, w tym z faktu podania wartości

przedmiotu zaskarżenia oraz powinno być odczytywane łącznie z wnioskami skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych ich

uzasadnienie, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia

z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Z art. 398 6 § 2 k.p.c. wynika,

że to do kompetencji sądu drugiej instancji należy badanie, czy skarga jest

dopuszczalna, czy została wniesiona w terminie i czy nie zawiera braków

formalnych, które podlegają uzupełnieniu lub które powodują odrzucenie kasacji

a limine.

Bezsporne jest, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna

zawiera oznaczenie kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. wniesiona została

„od wyroku Sądu Apelacyjnego I Wydział Cywilny w […] z dnia 29 października

2008 roku, wydanego w sprawie sygn. akt […], zmieniającego wyrok Sądu

Okręgowego I Wydział Cywilny w B. z dnia 19 kwietnia 2007 roku, sygn. akt […]”,

lecz nie zawiera wskazania zakresu zaskarżenia. Skarżący oznaczył natomiast

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 51.000 zł (k. – 191). Z kolei we

wnioskach skargi kasacyjnej sformułowano żądanie o „uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu” (k. – 103). Należy także nawiązać

do sentencji skarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji pozwanych,

zmienił zaskarżony wcześniej wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że uchylił w

całości nakaz zapłaty Sądu Okręgowego z dnia 20 września 2006 r. w sprawie I Nc

…/06 i oddalił powództwo, jak również zniósł wzajemnie między stronami koszty

procesu (k. – 166). Nie ulega wątpliwości, że skarżący podważa orzeczenie sądu

drugiej instancji jedynie w części.

Wymaganie przewidziane w art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c. jest wymaganiem

konstrukcyjnym skargi kasacyjnej niezbędnym do określenia zakresu kognicji Sądu

Najwyższego. Element ten musi być określony ściśle przez skarżącego i nie może

być przedmiotem domysłów Sądu Najwyższego. Nie pozostaje on bez znaczenia

także dla przeciwników procesowych strony skarżącej. Ustawowe wymaganie

dotyczące omawianego zasięgu wzruszenia zaskarżonego wyroku, a ściślej

rozstrzygnięcia o apelacji, ma swój odpowiednik w podaniu prawidłowej wartości

przedmiotu zaskarżenia w spawach majątkowych. Oznaczenie orzeczenia,

od którego skarga kasacyjna została wniesiona ze wskazaniem granic zaskarżenia

(art. 3984 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz wniosek kasacyjny (art. 398 4 § 1 pkt 4 k.p.c.)

są odrębnymi elementami skargi kasacyjnej. Pozostają jednak ze sobą w związku

w tym znaczeniu, że postulowane we wniosku kasacyjnym rozstrzygnięcie dotyczyć

może wyłącznie zaskarżonej części orzeczenia.

Należy zgodzić się z poglądem, że badanie spełnienia wymagań

konstrukcyjnych i formalnych pisma procesowego nie może sprowadzać się do

mechanicznej

kontroli,

lecz

wymaga

dokonania

wszechstronnej

oceny

z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Brak w skardze kasacyjnej

precyzji przy określeniu granic zaskarżenia w sytuacji, gdy treść wniosku

kasacyjnego jednoznacznie określa zakres zaskarżenia, kwalifikować należałoby

jako oczywistą niedokładność, nie stanowiącą przeszkody do nadania skardze

biegu (por. postanowienie SN z 15 marca 2007 r., II CZ 15/07, niepubl.).

Przejawem zbytniego rygoryzmu byłoby uznanie skargi za niedopuszczalną

jedynie wówczas, gdyby zakres zaskarżanie odnosił się do całości rozstrzygnięcia,

czyli zachodziłaby tożsamość między zakresem zaskarżenia, a wartością

przedmiotu sporu (zaskarżenia). Jednakże w rozpoznawanej sprawie powyższa

zgodność nie zachodzi. Nie ma tożsamości między zakresem zaskarżenia

orzeczenia, a wartością przedmiotu zaskarżenia, co sprawia, że ustalenie

rzeczywistego zakresu zaskarżenia nie jest oczywiste i nie może podlegać ocenie

sądu. Innymi słowy ograniczenie się przez skarżącego do wskazania wartości

przedmiotu zaskarżenia, wówczas, gdy skarżący podważa jedynie część

rozstrzygnięcia sądu odwoławczego nie jest prawidłowe. Nie pozwala ono na

jednoznaczne stwierdzenie jaki jest rzeczywisty zakres zaskarżenia wyroku skargą

kasacyjną (por. postanowienie SN z 8 lipca 2008 r., III CSK 131/08, niepubl.).

Nie bez znaczenia jest okoliczność, że w sprawie występuje profesjonalny

pełnomocnik. W takiej sytuacji wszelkie elementy konstrukcyjne pisma oraz

zgłaszane

w

nadzwyczajnym

środku

zaskarżania

wnioski

powinny

być

jednoznacznie sformułowane i wolne od niejasności, gdyż nie ma podstaw do

przypisywania jego pismom treści wprost w nich nie wyrażonych (por. np.

postanowienia SN z dnia 3 marca 2005 r., II CZ 197/04, niepubl, z dnia 21 listopada

2006 r., III CZ 80/06, niepubl.).

Reasumując, należy uznać, że rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego jest

prawidłowe. Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna dotknięta była

brakiem konstrukcyjnym, co powodowało konieczność jej odrzucenia bez wzywania

do poprawienia braków pisma.

Z powyższych względów zażalenie zostało oddalone na podstawie art. 398 14

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jz