IV CZ 25/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 25/09

POSTANOWIENIE

Dnia 2 kwietnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

ze skargi powódki o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 maja 2008 r.,

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko G. Spółdzielni Mieszkaniowej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 kwietnia 2009 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 stycznia 2009 r.,

oddala zażalenie i przyznaje adw. B. Z. od Skarbu Państwa

(Sądu Apelacyjnego) kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł

podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem

kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. oddalił powództwo J. K.

skierowane przeciwko G. Spółdzielni Mieszkaniowej o zapłatę odszkodowania za

szkodę wyrządzoną nieprzekształceniem przysługującego powódce lokatorskiego

spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo własnościowe. Sąd

Apelacyjny wyrokiem z 29 maja 2008 r. oddalił apelację powódki od tego wyroku,

przychylając się do oceny, że powódka nie wykazała, iż spełniła warunki do

przekształcenia przysługującego jej prawa do lokalu w prawo własnościowe, a

pozwana bezpodstawnie odmówiła jej takiego przekształcenia, w konsekwencji nie

wykazała więc na czym polegało zawinione działanie lub zaniechanie pozwanej, z

którym wiązała roszczenie odszkodowawcze, związku przyczynowego między tymi

dwiema przesłankami, ani poniesionej szkody.

W dniu 19 listopada 2008 r. powódka złożyła osobiście sporządzoną skargę

o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 29

maja 2008 r. Powołała się w niej na późniejsze wykrycie nowych okoliczności

faktycznych,

których

nie

mogła

przedstawić

w

trakcie

postępowania.

W uzasadnieniu tak sformułowanej podstawy wznowienia wskazała, że jej zdaniem

obydwa Sądy ignorowały rzeczywisty kontekst jej działania, a ponadto Sąd

I instancji bezpodstawnie nie zastosował w sprawie korzystnej dla powódki ustawy

z dnia 16 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych,

obowiązującej od 31 lipca 2007 r.

Skargę tę Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił

postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., wyjaśniając, że tylko pozornie została

ona oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Wprawdzie bowiem powódka

powołała się na wystąpienie w sprawie nowych okoliczności faktycznych,

co odpowiada treści art. 403 § 2 k.p.c., jednak nie podała argumentów, które

wypełniłyby treścią tak sprecyzowaną podstawę wznowienia, bowiem nie wymieniła

okoliczności faktycznych i dowodów, które istniały w poprzednim postępowaniu

i z których nie mogła wówczas skorzystać. Za taką okoliczność Sąd nie uznał

subiektywnego odczucia skarżącej, że Sądy obydwu instancji ignorowały

rzeczywisty kontekst jej działania. Sąd Apelacyjny zaznaczył dalej, że druga

z podstaw wznowienia postępowania, powołanych przez powódkę w skardze –

nie uwzględnienie w trakcie orzekania przed Sądem I instancji korzystnych dla niej

regulacji ustawy z dnia 16 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych - nie należy do katalogu ustawowych podstaw wznowienia

postępowania.

Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem i wniosła o jego

zmianę przez wydanie orzeczenia o wznowieniu postępowania, ewentualnie

o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie według norm przepisanych kosztów

udzielonej powódce z urzędu pomocy prawnej.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, podniosła, że skarga była

sporządzona przez nią bez fachowej pomocy, dlatego nie zawierała odpowiedniego

uzasadnienia podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. Ten brak uzupełniła na

etapie postępowania zażaleniowego przez złożenie dokumentu, którego nie mogła

powołać w toku postępowania rozpoznawczego, gdyż otrzymała go od pozwanej

dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd II instancji, w listopadzie 2008 r. Dokument

ten wykazuje, zdaniem skarżącej, jej twierdzenie, że wniosła cały wymagany wkład

i zasadnie żądała przekształcenia prawa do lokalu na własnościowe

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowym

dopuszczalność

zagadnieniem,

uzupełnienia

przez

które

wymaga

skarżącą

rozstrzygnięcia,

dopiero

w

jest

postępowaniu

zażaleniowym merytorycznej treści podstawy wznowieniowej powołanej w skardze

i dołączenia dokumentu wskazanego jako nowy dowód uzasadniający tę podstawę.

Artykuł 3941 § 3 k.p.c. nakazuje odpowiednie stosowanie do postępowania

zażaleniowego toczącego się przed Sądem Najwyższym m.in. art. 394 § 3 k.p.c.

Z treści tego ostatniego przepisu wynika, że zażalenie powinno zawierać

(poza innymi elementami) zwięzłe uzasadnienie ze wskazaniem w razie potrzeby

nowych faktów i dowodów. Sformułowanie "w razie potrzeby" nie oznacza

dowolności i swobody decyzji strony w tym względzie, lecz odwołuje się

do przebiegu postępowania w którym zażalenie zostało złożone. Skarżący może

skorzystać z możliwości powołania nowych faktów i dowodów tylko wówczas,

gdy konieczność przedstawienia bądź udowodnienia faktu powstała dopiero na

etapie postępowania toczącego się na skutek zażalenia, a nie wtedy, gdy potrzeba

taka istniała już wcześniej, jednak strona zaniechała powołania wniosków

dowodowych bądź powołała dowody, które okazały się nieprzydatne (tak Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2001 r., IV CZ 64/01, OSNC

2002/3/36).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca powołuje się na dokument, którym

dysponowała w momencie formułowania i wnoszenia skargi o wznowienie

postępowania. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby skarga zawierała należyte

uzasadnienie podstawy, na której została oparta i by dokument wspierający ją

został przedłożony wraz ze skargą. Powódka miała zapewnioną pomoc prawną,

świadczoną z urzędu. To zaś, że zdecydowała się na samodzielne działanie

zamiast skorzystać z porady pełnomocnika, nie może uzasadniać łagodzenia

wobec niej rygorów procesowych.

Uzupełnienie skargi w postępowaniu zażaleniowym poprzez wypełnienie

treścią podanej podstawy i przedłożenie dowodu nie było w tej sytuacji skuteczne,

wobec czego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.

Na marginesie już tylko zauważyć należy, że treść przedłożonego pisma

odpowiada innym rozliczeniom dostarczonym przez strony w toku postępowania,

gdyby więc nawet dopuścić możliwość uzupełnienia skargi w zastosowany przez

skarżącą sposób, nie ma podstaw do prognozowania, że zmieniłoby to sposób

rozstrzygnięcia sporu. Rozstrzygnięcie było bowiem oparte na analizie innych

dowodów niosących te same treści merytoryczne.

Orzeczenie o kosztach należnych pełnomocnikowi powódki za pomoc

świadczona z urzędu opiera się na podstawie § 15 w zw. z § 6 pkt 7, § 12 ust. 2 pkt

2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.,

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

przez

ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

jz

radcę

prawnego