IV CZ 24/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 24/11

POSTANOWIENIE

Dnia 29 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku M. P. i S. P.

przy uczestnictwie S. S. i innych, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości

przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 czerwca 2011 r.,

zażalenia uczestniczki postępowania T. P.

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II postanowienia

Sądu Okręgowego

z dnia 26 października 2010 r.,

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. zmienił na

skutek apelacji wnioskodawców M. i S. małżonków P. postanowienie Sądu

Rejonowego z dnia 28 grudnia 2009 r. i uwzględnił wniosek o stwierdzenie nabycia

przez nich przez zasiedzenie na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej

własności nieruchomości położonej w C., stanowiącej część nieruchomości

należącej do uczestniczki postępowania T. P., obciążając tę uczestniczkę

na

podstawie art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania

odwoławczego na rzecz każdego z wnioskodawców.

Zaskarżonemu zażaleniem orzeczeniu o kosztach uczestniczka zarzuciła

„naruszenie:

- art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. poprzez brak dokonania subsumcji przepisu do

konkretnych okoliczności faktycznych sprawy;

- art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. poprzez brak należytego uzasadnienia

orzeczenia o kosztach;

- art. 102 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że po stronie uczestniczki postępowania

nie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony”, uzasadniający nie obciążanie jej

w ogóle kosztami postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego strony

przeciwnej przed sądem II instancji.”

Skarżąca podniosła, że nie składała apelacji i nie przyczyniła się do jej

wniesienia przez wnioskodawców. Wskazała przy tym, że Sąd nie określił, które

z jej wniosków zostały oddalone bądź też odrzucone, co świadczy o naruszeniu

art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. Uczestniczka zarzuciła, że Sąd, uzasadniając

rozstrzygnięcie o kosztach, ograniczył się wyłącznie do powołania tego przepisu

i nie wskazał przyczyn nałożenia na nią obowiązku zwrotu kosztów postępowania

za instancję odwoławczą, przez co naruszył art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361

k.p.c. Skarżąca zarzuciła także, że Sąd nie zastosował art. 102 k.p.c. i nie ocenił

całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza jej sytuacji majątkowej i osobistej.

Wyjaśniła, że jest osobą samotną w podeszłym wieku, jej wyłącznym źródłem

utrzymania jest „jedna skromna emerytura w wysokości 1749,11 złotych” i nie może

ona ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Skarżąca podniosła ponadto, że nie dała powodu do „wytoczenia sprawy”, nie

przewlekała jej i nie naraziła wnioskodawców na dodatkowe koszty, broniąc

jedynie swojej własności.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c., w sprawie bowiem

zaistniały przesłanki, które uzasadniały jego zastosowanie. Zgodnie z tym

przepisem, jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na

uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu

kosztów poniesionych przez innego uczestnika. Sprzeczność taka wyraźnie

wystąpiła pomiędzy wnioskodawcami a skarżącą, zważywszy, że nieruchomość,

o stwierdzenie nabycia własności której małżonkowie P. wnosili, stanowiła część

nieruchomości należącej do skarżącej (por. uzasadnienie postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, Biul. SN 2011, nr 1, s. 12).

Sąd odwoławczy nie wskazał wprawdzie, który z wniosków skarżącej nie został

uwzględniony, nie ulega jednak wątpliwości, że chodziło o zawarty w odpowiedzi

na apelację wnioskodawców i podtrzymany na rozprawie wniosek o oddalenie

apelacji. Stanowisko skarżącej było w tym zakresie konsekwentne, już bowiem w

toku postępowania w pierwszej instancji sprzeciwiała się ona uwzględnieniu

żądania wnioskodawców. W tym kontekście obciążenie skarżącej obowiązkiem

zwrotu kosztów postępowania odwoławczego było niewadliwe.

Chociaż Sąd uzasadnił rozstrzygnięcia o kosztach w sposób nazbyt

powściągliwy, nie stanowiło to przeszkody do poddania tego orzeczenia kontroli

instancyjnej. W świetle okoliczności sprawy, wobec wyraźnego powołania podstawy

prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, jego motywy były wystarczająco widoczne.

Z tego względu ocena trafności zarzutów dotyczących konstrukcji uzasadnienia

zaskarżonego

postanowienia

pozostawała

bez

wpływu

na

rozstrzygnięcie

zażalenia.

Niezasadnie skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie

art. 102 k.p.c. Sąd drugiej instancji nie miał podstaw, aby brać pod uwagę

możliwość zastosowania tego przepisu w sprawie i nie oceniał pod jego kątem

okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej wskazanych

w zażaleniu, gdyż w dniu orzekania nie były mu one znane. Ocena ich na obecnym

etapie postępowania także jednak nie prowadzi do wniosku, że w sprawie miał

miejsce szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w art. 102 k.p.c.,

uprawniający

Sąd

do

nieobciążania

skarżącej

kosztami

postępowania

apelacyjnego poniesionymi przez wnioskodawców. W przepisie tym chodzi

wyłącznie o sytuacje wyjątkowe (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

8 września 2010 r., II CZ 64/10, niepubl. oraz z dnia 3 lutego 2011 r., I CZ 171/10,

niepubl.). Sytuacja osobista ani majątkowa uczestniczki nie wskazują, że znajduje

się ona w szczególnie trudnym położeniu, które uzasadniałoby zastosowanie tego

przepisu. Należy dodać, że brak możliwości poniesienia kosztów postępowania bez

uszczerbku koniecznego utrzymania, na który skarżąca powołuje się w zażaleniu,

samodzielnie nie stanowi wystarczającej podstawy do odstąpienia od obciążenia

uczestniczki

obowiązkiem

zwrotu

kosztów

postępowania

odwoławczego

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r., V CZ 43/09,

niepubl. oraz z dnia 23 września 2010 r., III CZ 36/10, niepubl.). W sprawie nie

stanowią

jej także okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39814 k.p.c.