IV CZ 23/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 23/10

POSTANOWIENIE

Dnia 29 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSA Jan Futro (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku G. B.

z udziałem S. B., B. K. oraz Gminy B.

o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 kwietnia 2010 r.,

zażalenia Gminy B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 27 stycznia 2010 r.,

sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w B. zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 października 2009 r. i oddalił wniosek

uczestniczki G. B. o stwierdzenie zasiedzenia a orzekając o kosztach postępowania

odstąpił od obciążania wnioskodawczyni kosztami postępowania za obie instancje.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono

przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mając na uwadze trudną sytuację materialną

wnioskodawczyni.

Na postanowienie, w części dotyczącej kosztów postępowania apelacyjnego

przed Sądem Okręgowym zażalenie wniosła uczestniczka Gmina B.

Zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i § 2, art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. żądała

jego zmiany i zasądzenia od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki kwoty 2 225 zł

tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kwotę 225 zł tytułem zastępstwa

procesowego.

Wniosła również o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki

kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniosła, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły żadne

szczególne okoliczności pozwalające na odstąpienie od obciążania wnioskodawczyni

kosztami postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zgodzić się z żalącą, iż na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 §

1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym wywołanym wniesieniem apelacji, w którym

interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski

zostały oddalone, obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez innego uczestnika a

na podstawie art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 99 i art. 13 § 2 k.p.c. dotyczy to kosztów

niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym wynagrodzenia

radcy prawnego reprezentującego tego uczestnika.

Bez wątpienia też, gdy interesy uczestników są sprzeczne, zastosowanie może

znaleźć również norma art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., zgodnie z którą w wypadkach

szczególnie uzasadnionych sąd może zobowiązać uczestnika, którego wnioski zostały

oddalone do zwrotu tylko części kosztów albo nie obciążać go w ogóle kosztami.

Zastosowanie jej może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Jak zresztą

wprost wynika z treści powołanego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych”

sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w

ogóle kosztami. Zastosowanie tego przepisu wymaga w każdym przypadku ustalenia (i

wskazania w uzasadnieniu), że istnieje taka szczególna (wyjątkowa) podstawa

uzasadniająca odstąpienie od reguły określonej w art. 98 § 1 k.p.c. Nie może zatem taką

wyłączną podstawą być trudna sytuacja majątkowa strony zobowiązanej do zwrotu

kosztów stronie przeciwnej. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia też treść art. 108

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr

167, poz.1398), zgodnie z którym zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony

od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.

W sprawie niniejszej spór dotyczył wnioskodawczyni, która – uwzględniając jej

poprzedników prawnych - od około 70 lat jest w posiadaniu nieruchomości będącej

przedmiotem wniosku.

Stroną przeciwna jest gmina będąca z mocy prawa wspólnotą jej mieszkańców.

Wniosek nie był oczywiście bezzasadny, o czym świadczy fakt, że Sąd I instancji

go uwzględnił.

Sądy obu instancji uznały też, że w tej sytuacji, dodatkowo uwzględniając

sytuację majątkową wnioskodawczyni, nie powinna ona być obciążona kosztami

niniejszego postępowania w zakresie wyższym niż już je poniosła.

Z poglądem tym należy się zgodzić.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art. 398 21 k.p.c. oraz art. 397 § 2

k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.