IV CZ 21/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 21/09

POSTANOWIENIE

Dnia 18 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa F.J.

przeciwko E.T.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 marca 2009 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Okręgowego w E.

z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w E. odrzucił skargę

kasacyjną pozwanej E.T. od wyroku tego Sądu z dnia 7 lipca 2008 r. z uwagi na to,

że złożona została po upływie przepisanego terminu, a wniosek o przywrócenie

terminu do dopełnienia tej czynności nie został uwzględniony.

Orzeczenie to oparte zostało na następujących ustaleniach i wnioskach :

Pozwana otrzymała wyrok Sądu Okręgowego w dniu 4 sierpnia 2008 r.

i następnego dnia przekazała go drogą faksową Spółce Partnerskiej adw. W.S. i

adw. P.T., gdzie na otrzymanej kserokopii uczyniona została adnotacja „wpływ 508”, którą łączyć należy z datą wpływu do kancelarii, a nie doręczenia wyroku.

Następnie wyrok ten przesłany został adw. A.B., prowadzącemu kancelarię

adwokacką w O., który uznał, że ta adnotacja odnosi się do daty doręczenia

pozwanej odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o zwolnienie od

opłaty od tej skargi, zachodziła konieczność dołączenia do niej oświadczenia

obejmującego szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach

i źródłach utrzymania pozwanej, które dostarczyła ona pełnomocnikowi w dniu

6 października 2008 r.

Sąd Okręgowy uznał, że uchybienie terminu spowodowane było brakiem

należytej staranności pozwanej i jej pełnomocnika.

Nie podzielił stanowiska, że doszło do tego w wyniku działania osoby trzeciej, która

uczyniła wprowadzającą w błąd adnotację, ponieważ obowiązkiem pełnomocnika

było ustalenie w oparciu o akta początkowej daty biegu terminu wyznaczonego na

wniesienie skargi kasacyjnej.

Nie usprawiedliwiało również spóźnienia oczekiwanie na sporządzenie przez

pozwaną wymaganego oświadczenia, bo nie było przeszkód we wcześniejszym

przekazaniu wypełnionego druku, czy też wniesienie skargi bez niego, skoro nie

byłoby to przyczyną odrzucenia jej z powodu braku opłaty.

Żądanie przywrócenia terminu nie spełniało przesłanek przewidzianych art. 168 § 1

k.p.c.

Pozwana w zażaleniu domagała się zmiany postanowienia i przywrócenia

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz uchylenia orzeczenia o jej odrzuceniu.

Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła popełnienie błędu w ustaleniach

faktycznych, przyjętych za jego podstawę, który miał istotny wpływ na treść

orzeczenia, przez nietrafne przyjęcie, że uchybienie terminowi było wywołane

zawinionymi okolicznościami, podczas gdy przyczyną była omyłka osoby trzeciej,

która poczyniła adnotację oraz doręczenie przez pozwaną oświadczenia o jej stanie

majątkowym dopiero w dniu 6 października 2008 r.

Nietrafnie przyjął również Sąd, że istniała potrzeba odręcznego nanoszenia daty

wpływu wyroku z uzasadnieniem do Spółki Partnerskiej, skoro drukuje ją faks.

W rozmowie telefonicznej pełnomocnika pozwanej z przedstawicielami tej Spółki

doszło do potwierdzenia, że doręczenie wyroku z uzasadnieniem miało miejsce

w dniu 5 sierpnia 2008 r.

Niesłuszne jest także stwierdzenie, że złożenie skargi z wnioskiem o zwolnienie od

opłaty bez oświadczenia majątkowego nie wywoła negatywnych skutków.

Ponadto powołał się na to, że popełnienie omyłki, która była przyczyną

spóźnionego podjęcia czynności procesowej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego

traktowane było jako okoliczność usprawiedliwiająca opóźnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie dotyczące postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie

terminu

do

wniesienia

skargi

kasacyjnej

jest

niedopuszczalne,

ponieważ

skierowane jest przeciwko orzeczeniu, które nie kończy postępowania w sprawie,

a zatem stosownie do art. 3941 § 2 k.p.c. nie może być przedmiotem skutecznego

zaskarżenia.

Sąd Najwyższy, poddając badaniu niezaskarżalne postanowienie o oddaleniu

wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w ramach

rozpoznawania zażalenia na postanowienie odrzucające ten środek, nie wydaje

reformatoryjnego

orzeczenia

w

postaci

zmiany

pierwszego

postanowienia

i przywrócenia terminu.

Przedmiotem jego rozstrzygnięcia jest bowiem zaskarżone postanowienie, które

poprzedza kontrola postanowienia określającego przyczyny uznania skargi za

spóźnioną.

W

judykaturze

Sądu

Najwyższego

wyrażone

zostało

stanowisko,

że postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej, albo odrzucenie go, jako niezaskarżalne, może być poddane kontroli

Sądu Najwyższego, jedynie na wyraźnie sformułowany wniosek w oparciu o art.

380 w związku z art. 3941 § 3 i w związku z art. 398 21 k.p.c. (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2008 r. II CZ 54/08, niepubl., 12 stycznia 2006 r.

II CZ 128/05, niepubl., 14 października 2005 r. III CZ 77/05, niepubl., 3 marca

2005 r. II CZ 197/04, niepubl., 23 września 2004 r. III CZ 71/04, niepubl.).

Można było uznać, że żaląca wymóg ten spełniła, chociaż podstawa wniosku nie

została w zażaleniu poprawnie powołana (art. 380 k.p.c. w związku z art. 397 § 2

k.p.c.).

Nie zasługiwał na podzielenie podniesiony przez pozwaną zarzut, błędnie

odnoszący się do ustaleń Sądu, a w istocie kwestionujący uznanie, że opóźnienie

w złożeniu skargi kasacyjnej było wywołane zawinionymi przyczynami.

Nie ma znaczenia dla oceny staranności działania w postępowaniu sądowym,

kto naniósł i dlaczego, na faksową kopię wyroku z uzasadnieniem opisanego

dopisku, jeśli adnotacja taka nie stanowi potwierdzenia dokonanego przez Sąd.

Wbrew stanowisku żalącej Sąd Okręgowy nie wypowiadał się o potrzebie jej

dokonania.

Trafnie Sąd ten wskazał na powinność należytej dbałości, która nakazywała

noszącej się z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej pozyskania pewnej informacji

o granicach czasowych, w jakich można tego dokonać. Poprzestanie na odręcznym

zapisie, nawet potwierdzonym przez pośrednika w przekazywaniu wyroku

z motywami, nie było właściwe i należało ocenić je jako niedbalstwo.

Nie zasługuje również na usprawiedliwienie powoływanie się na utrudnienia

związane ze złożeniem przez pozwaną oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku,

dochodach i źródłach utrzymania, brak podstaw do przyjęcia, że wywołane były

szczególnymi okolicznościami, których nie można było przewidzieć.

Wypowiedź Sądu Okręgowego dotycząca możliwości złożenia skargi kasacyjnej

bez opisanego oświadczenia była zbędna, ponieważ decyzja o podejmowaniu

czynności procesowych należy do strony, która ponosi także ryzyko związane

z negatywną oceną skuteczności ich podjęcia.

Dokonana

z

uwzględnieniem

wszystkich

okoliczności

sprawy

kontrola

prawidłowości oceny wniosku o przywrócenie terminu nie mogła doprowadzić do

odmiennego, od wyrażonego przez Sąd zapatrywania, ponieważ wymagana

staranność nie została dochowana.

Utrwalony został, wyrażany w wielu postanowieniach Sądu Najwyższego,

(por. postanowienia z dnia 16 czerwca 2004 r. III CZ 38/04, niepubl., 10 stycznia

2007 r. I CZ 108/06, niepubl., 26 kwietnia 2007 r. III CZ 22/07, niepubl.) pogląd,

że odnoszone

do

okoliczności

konkretnej

sprawy

wymagania

starannego

postępowania strony wskazywać powinny na należytą dbałość o swoje interesy.

Na takie właściwości nie wskazuje działanie pozwanej.

Trafnie podnosi żaląca, że przyjmowane były, jako niezawinione, pomyłki

strony w określeniu numeru rachunku bankowego (vide postanowienia z 19 marca

2003 r. I CZ 18/03, niepubl., 8 lutego 2006 r. II CZ 5/06, niepubl.), pomija jednak,

że dotyczy to takich sytuacji, w których należyta staranność została dochowana, bo

czynność została wykonana.

W odniesieniu zaś do opisanego postępowania żalącej nie miała miejsca

wymagana staranność, nie można też mówić o pomyłce.

Z powyższych względów zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw

podlegało oddaleniu w oparciu o art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.