IV CZ 21/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 21/07

POSTANOWIENIE

Dnia 30 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku K. W.

przy uczestnictwie L. W.

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w […]

o ubezwłasnowolnienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 maja 2007 r.,

zażalenia uczestniczki postępowania

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 stycznia 2007 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

Uczestniczka postępowania L. W. została ubezwłasnowolniona częściowo

postanowieniem Sądu Okręgowego w B., od którego apelację uczestniczki oddalił

Sąd Apelacyjny. Postanowienie Sądu II instancji zapadło w dniu 7 grudnia 2006 r.

W terminie przewidzianym dla złożenia wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia

z uzasadnieniem

uczestniczka

złożyła

osobiście

sporządzony

wniosek

następującej treści: „Uprzejmie proszę o odpis apelacji L. W. ubezwłasnowolnienia

z dnia 7 012.2006 r.”

Po otrzymaniu pisma uczestniczki przewodniczący wezwał jej pełnomocnika

do

sprecyzowania

w

terminie

dni

tego

wniosku

przez

wskazanie,

czy uczestniczka wnosi o doręczenie odpisu apelacji czy też innego pisma,

z zaznaczeniem, że wezwanie to kierowane jest „pod rygorem potraktowania tego

pisma jako wniosku o doręczenie odpisu apelacji”.

Pełnomocnik uczestniczki udzielił odpowiedzi dzień po wyznaczonym

terminie (28 grudnia 2006 r.), wyjaśniając, że wcześniejsze pismo stanowiło

wniosek o doręczenie odpisu postanowienia z uzasadnieniem.

Sąd Apelacyjny - z uwagi na spóźnione udzielenie odpowiedzi - uznał, że

pismo z 7 grudnia 2006 r. stanowiło wniosek o doręczenie odpisu apelacji,

natomiast wniosek o doręczenie odpisu postanowienia z uzasadnieniem zawarty

został dopiero w piśmie pełnomocnika uczestniczki, wniesionym 28 grudnia 2006

r., a zatem po upływie terminu tygodniowego od dnia ogłoszenia postanowienia i

wniosek ten odrzucił skarżonym obecnie postanowieniem.

W

zażaleniu

uczestniczka

domaga

się

uchylenia

postanowienia

odrzucającego jej wniosek o doręczenie odpisu postanowienia z uzasadnieniem,

argumentując, że Sąd Apelacyjny źle zinterpretował pismo osobiście sporządzone

przez nią, bez odniesienia go do okoliczności sprawy, a w szczególności do faktu,

iż w dniu wskazanym we wniosku w sprawie o ubezwłasnowolnienie uczestniczki

zapadło orzeczenie w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca ma rację, że okoliczności, w jakich uczestniczka złożyła swój

wniosek nakazywały potraktowanie go jako wniosku o doręczenie odpisu

postanowienia Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem. Uczestniczka sporządziła

swoje pismo w dniu wydania postanowienia, po rozprawie apelacyjnej, na której

była obecna i wysłuchała niekorzystnego dla siebie orzeczenia. Na rozprawie tej

nie było pełnomocnika uczestniczki, a zatem nie mogła ona skorzystać z jego

pomocy i sformułowała pismo wedle swoich możliwości. Kontekst sytuacyjny

jednoznacznie wskazywał, że uczestniczka pod pojęciem „odpisu apelacji L. W. z

dnia 7.012.2006 r.” rozumiała merytoryczne postanowienie Sądu II instancji, a

moment złożenia wniosku – że podejmowała czynności mające pozwolić jej na

złożenie skargi kasacyjnej, bowiem konsekwentnie sprzeciwiała się orzeczeniu

ubezwłasnowolnienia. Taką intencję autorki pisma przekazał też Sądowi II instancji

jej pełnomocnik w piśmie z 28 grudnia 2006 r. Fakt udzielenia wyjaśnień dzień po

wyznaczonym terminie nie mógł w rozpatrywanej sprawie uzasadnić pominięcia

tych

wyjaśnień.

Termin

określony

przez

sąd

w

wezwaniu

doręczonym

pełnomocnikowi uczestniczki 18 grudnia 2006 r. miał charakter terminu sądowego,

co jednak nie oznacza, że jego niedotrzymanie pociągało za sobą skutek

przewidziany w art. 167 k.p.c., a zatem bezskuteczność dokonanej czynności. Jak

powszechnie

przyjmuje

się

w

piśmiennictwie

bezskuteczność

czynności

procesowej zdziałanej z przekroczeniem terminu występuje tylko wówczas, jeżeli

ustawa wiąże z niezachowaniem terminu określone sankcje (np. odrzucenie

wniosku czy środka zaskarżenia), albo też jeżeli z uwagi na stan sprawy spóźnione

dokonanie czynności nie będzie mogło wywrzeć zamierzonego skutku (np. kiedy z

uwagi na nieuzupełnienie braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej

nastąpiło już po odrzuceniu pozwu z tego powodu) .

Art. 387 § 3 k.p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) określa termin do złożenia

wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia sądu II instancji z uzasadnieniem,

zaś sankcję niedotrzymania tego terminu zawiera art. 328 § 1 zd. 2 k.p.c. w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. Jest nią odrzucenie spóźnionego wniosku.

Jest jednak niewątpliwe, że pismo uczestniczki, datowane na 7 grudnia

2006 r. wniesione zostało w powyższym terminie. Problem stwarzała jedynie

wykładnia jego treści. Wezwanie do wyjaśnienia znaczenia, jakie strona nadawała

złożonemu wnioskowi było czynnością pomocniczą, nie objętą ustawową sankcją.

Konsekwencje nieudzielania odpowiedzi, jakie

wskazał w tym

wezwaniu

przewodniczący, polegające na przypisaniu pismu określonego znaczenia, traciły

aktualność w momencie, kiedy pytana strona wyjaśniła, że jej intencja była inna

i wyjaśnienie to nie pozostawało w sprzeczności z możliwą interpretacją złożonego

wniosku. W rozpatrywanym wypadku, taka sprzeczność nie występowała.

Nieporadne pismo uczestniczki w konkretnych okolicznościach procesowych

wskazywało na jej wolę podjęcia działań przeciwko nie zadowalającemu jej

orzeczeniu Sądu Apelacyjnego.

Takie znaczenie terminowo złożony wniosek uczestniczki miał od początku,

zatem nieuzasadnione było przypisanie przez Sąd Apelacyjny roli wniosku dopiero

pismu pełnomocnika uczestniczki z 28 grudnia 2006 r., którego cel był zupełnie

inny i w rezultacie odrzucenie wniosku o doręczenie odpisu postanowienia

z uzasadnieniem jako spóźnionego.

Z przytoczonych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić na

podstawie art. 39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jz