IV CZ 2/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 2/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 stycznia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Michał Kłos (sprawozdawca)

ze skargi wnioskodawczyni

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w B.

z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt II Ca (…)

w sprawie z wniosku E. Ś.

przy uczestnictwie D. J. O., W. K., A. S., D. O., M. Ot., T. L. K. i W. K.

o dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2008 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II Ca

(…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w B. odrzucił skargę E. Ś. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu w

sprawie II Ca (…). Sąd wskazał, że wnioskodawczyni w skardze powołała się na

podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. W trakcie prowadzonego przez nią

postępowania o wydanie nieruchomości przyznanej jej mocą postanowienia kończącego

postępowanie, o którego wznowienie wniosła, okazało się, że posadowiony na tej

nieruchomości budynek stanowi część budynku usytuowanego również na terenie

nieruchomości sąsiedniej. Pogląd ten wyraził Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku

zapadłego w sprawie l ACa (…). W ocenie skarżącej oznacza to, że w skład dzielonego

majątku spadkowego, powinna wejść jedynie nieruchomość niezabudowana, co

uzasadnia obliczenie na nowo wartości przedmiotu spadku i wysokości spłat. Zdaniem

Sądu Okręgowego, w sprawie nie zachodzi podstawa wznowienia objęta art. 403 § 2

k.p.c. Stan faktyczny istniejący na gruncie był przedmiotem oceny Sądu Okręgowego w

sprawie II Ca (…). Okoliczność, że budynek posadowiony jest na terenie nieruchomości

objętej działem oraz nieruchomości sąsiedniej była podnoszona w apelacji uczestników i

apelacja ta została oddalona. Odmienna ocena prawna innego sądu nie jest podstawą

wznowienia postępowania. Kierując się powyższymi przesłankami oraz treścią art. 410 §

1 k.p.c., Sąd Okręgowy uznał, że skarga podlega odrzuceniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 403 §

1 pkt 3 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że wyrok

dotyczący tego samego stanu faktycznego wydany przez inny sąd, zawierający

krańcowo odmienne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, nie stanowi okoliczności

faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania, podczas gdy strona nie mogła

skorzystać z tych ustaleń w toczącym się postępowaniu, a mają one zasadnicze

znaczenie dla jej sytuacji prawnej oraz poprzez uznanie, że kwestia podnoszona przez

skarżącą byłą przedmiotem rozważań sądu w sprawie II Ca (…), podczas gdy sąd w

tamtej sprawie nie zajmował się problemem budynku jako części składowej

nieruchomości, a wyłącznie rozważał, czy nakłady poczynione na nieruchomość

wchodzą w skład spadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga oparta została na podstawie wznowienia określonej w art.

403 § 2 k.p.c. Jak stanowi powyższy przepis, można żądać wznowienia w razie

późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które

mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Należy zgodzić się z twierdzeniem, że w sprawie l ACa (…)

Sąd Apelacyjny w B. wyraził odmienny pogląd prawny, niż ten, który legł u podstaw

postanowienia w sprawie II Ca (…). Stanowiska obu sądów zajęte zostały na gruncie

stanu faktycznego, który obu tym sądom był znany i sprowadzał się do konstatacji, że

budynek posadowiony został na terenie dwóch sąsiadujących ze sobą nieruchomości, w

tym na terenie nieruchomości objętej działem. Sytuacja, w której w dwóch różnych

postępowaniach sądy zajęły odmienne stanowiska prawne, nie jest objęta podstawą

wznowienia, o której mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Po pierwsze bowiem, nie należy do kręgu

okoliczności faktycznych. Po drugie, fakt posadowienia budynku na obu działkach był

uczestnikom postępowania działowego znany, co przyznaje skarżąca w uzasadnieniu

zażalenia. Okoliczność ta wynikała ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

ustalona bowiem została przez biegłego, który stwierdził, że na spadkowej działce

znajduje się część budynku, obejmująca pomieszczenia administracyjne, biurowe,

usługowe oraz część sali kinowej. Zgodnie z art. 684 k.p.c. kognicją sądu w postępowaniu

o dział spadku objęte jest ustalenie z urzędu składu i wartości majątku spadkowego,

będącego przedmiotem działu. Do sądu zatem należało dokonanie odpowiedniej

kwalifikacji prawnej tego stanu faktycznego. Co więcej, twierdzenie, że ten stan rzeczy

winien zostać uwzględniony w orzeczeniu ustalającym wartość masy spadkowej było

przedmiotem apelacji uczestników. Podnosili oni, że w skład spadku wchodzi tylko

działka, budynek zaś jest przedmiotem nakładu Skarbu Państwa. W oparciu o powyższe

twierdzenie zarzucali naruszenie art. 684 k.p.c., polegające na braku należytego ustalenia

składu i wartości majątku spadkowego pozostałego po H. i M. małżonkach K., wnosząc o

zmianę zaskarżonego postanowienia i ustalenie, że w skład tego majątku wchodzi

jedynie działka gruntu. Apelacja ta została oddalona zgodnie ze stanowiskiem

wnioskodawczyni. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia zapadłego w sprawie II Ca

(…), zarzuty dotyczące faktu posadowienia budynku na obu działkach sąd ten uznał za

spóźnione w rozumieniu art. 381 k.p.c. i nieudowodnione. Nie jest to zatem okoliczność,

z której wnioskodawczyni nie mogła skorzystać w tym postępowaniu w rozumieniu art.

403 § 2 k.p.c.

W tej sytuacji należy zgodzić się z poglądem, że skarga nie opiera się na

ustawowej podstawie wznowienia. Mając powyższe względy na uwadze, jak również

treść art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 W zw. z art. 13 § 2 k.p.c., należało orzec jak w

sentencji.