IV CZ 165/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 165/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. K.

przeciwko P. B., Agencji Nieruchomości Rolnych w W. i Skarbowi Państwa –

Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi

o ustalenie oraz wydanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 maja 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 września 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie oraz pozostawia Sądowi

Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 27 września 2011 r. odrzucił apelację

powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 lutego 2011 r. uznając – po

przeprowadzeniu kontroli przewidzianej w art. 373 k.p.c. – że Sąd pierwszej

instancji bezzasadnie przywrócił skarżącej termin do wniesienia tego środka

odwoławczego.

W zażaleniu na to postanowienie powódka wniosła o jego uchylenie,

zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 373 w związku z art. 168 § 1

k.p.c. oraz art. 233 § 1 i 2 k.p.c.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany Skarb Państwa – Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa,

wniósł o jego oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności

procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Z treści

przytoczonego

przepisu

wynika

jednoznacznie,

że

warunkiem

uwzględnienia takiego wniosku jest opóźnienie w dokonaniu czynności procesowej

bez winy osoby żądającej przywrócenia terminu. W judykaturze i piśmiennictwie

przyjmuje się, że przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu bierze się pod

uwagę

miernik

należytej

staranności,

jakiej

można

wymagać

od

strony

przejawiającej dbałość o swoje własne, życiowo ważne sprawy; analizy tej

dokonuje się przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy (zob.

m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 27 października 1998 r. II PKN 385/98,

OSNP 1999/23/753, z dnia 26 kwietnia 2007 r. III CZ 22/07 i z dnia 30 maja 2007 r.

II CSK 167/07, niepubl.). Wskazuje się przy tym, że brak winy zachodzi między

innymi w razie choroby strony, w szczególności takiej, która oddziałując także na

sferę psychiczną człowieka, uniemożliwia mu zajęcie się sprawami innymi niż

własne zdrowie, w tym podjęcie decyzji o dokonaniu określonej czynności

procesowej. Podjęcie takiej decyzji należy wyłącznie do strony, a zatem osoba

trzecia nie może jej w tym wyręczyć czy pomóc. Jeżeli zatem schorzenie strony

oddziałuje na jej sferę psychiczną w taki sposób, że utrudnia prawidłową ocenę

sytuacji procesowej oraz podjęcie decyzji o dokonaniu określonej czynności, to nie

można mówić o winie strony w uchybieniu tej czynności (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 5 stycznia 2006 r. I UZ 38/05, OSNP 2007/1-2/32

i z dnia 21 września 2010 r. III UZ 4/10, niepubl.).

Przy ocenie, czy rzeczywiście strona, z uwagi na chorobę, nie była w stanie

zająć się sprawą sądową i podjąć racjonalnej decyzji o dokonaniu określonej

czynności procesowej, należy uwzględnić to, że zgodnie z art. 169 § 2 k.p.c. strona,

domagająca się przywrócenia terminu, zobowiązana jest uprawdopodobnić, a nie

udowodnić, okoliczności uzasadniające żądanie. Uprawdopodobnienie zaś oznacza

przytoczenie twierdzeń i wskazanie okoliczności, z których wynika przekonanie

o prawdziwości

tych

twierdzeń.

Ustawowy

warunek

uprawdopodobnienia

okoliczności usprawiedliwiających niedokonanie czynności procesowej w terminie

powoduje zatem złagodzenie rygorów dowodowych w tym zakresie (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r. V CZ 29/06 i z dnia

21 września 2010 r. III UZ 4/10 niepubl.).

Powódka do złożonego w dniu 16 kwietnia 20111 r. wniosku o przywrócenie

terminu do wniesienia apelacji, upływającego z dniem 29 marca 2011 r., załączyła

kopie skierowania z dnia 23 marca 2011 r. na badanie tomografem komputerowym

jamy brzusznej z uwagi na „pogorszenie stanu ogólnego; epizody gorączki do

39,5 st.” oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 kwietnia 2011 r. stwierdzającego,

że „jest od kilku miesięcy diagnozowana z powodu stanów gorączkowych.

Wymagała i wymaga wykonywania wielu badań specjalistycznych; z powodu

bardzo złego samopoczucia oraz wysokiej gorączki pojawiającej się w różnych

porach doby nie mogła uczestniczyć w rozprawach sądowych”.

Sąd

Okręgowy,

oceniając

przez

pryzmat

przytoczonych

przesłanek

twierdzenia powódki zawarte we wniosku oraz kopie dokumentacji lekarskiej, uznał,

że uprawdopodobniła ona, iż w okresie biegu terminu do złożenia wniesienia

apelacji nie była w stanie sporządzić i wnieść ten środek zaskarżenia.

Sąd Apelacyjny zakwestionował powyższą ocenę, uznając, że skoro

powódka w terminie do wniesienia apelacji samodzielnie sporządziła i złożyła

wniosek o wykładnię wyroku Sądu Okręgowego oraz wystosowała do Ministerstwa

Spraw Zagranicznych pismo zawierające prośbę o wyjaśnienie określonych kwestii

prawnych, to mogła również – samodzielnie lub przy pomocy męża – dokonać

w terminie zaniechanej czynności procesowej.

Podniesionym w zażaleniu zarzutom, podważającym trafność zapatrywania

Sądu Apelacyjnego, nie można odmówić słuszności. W świetle przedstawionych

przez powódkę kopii dokumentacji medycznej nie ma podstaw do kwestionowania

wystąpienia u niej – w czasie biegu terminu do wniesienia apelacji – świadomości

realnego zagrożenia nawrotu choroby nowotworowej. Stan taki – jak powszechnie

wiadomo – może utrudniać, a niekiedy uniemożliwiać choremu prawidłowe

zajmowanie się zarówno sprawami życia codziennego, jak i przede wszystkim

sprawami urzędowymi czy sądowymi, w tym podejmowanie racjonalnych decyzji

o czynnościach procesowych. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy prawidłowo

uznał, że powódka uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, zaś argumenty przytoczone przez

Sąd Apelacyjny nie usprawiedliwiały odmiennej jego oceny.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.