IV CZ 161/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 161/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych w W.

przeciwko D. R. i K. R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 maja 2012 r.,

zażalenia pozwanych

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. skargę kasacyjną pozwanych z powodu jej

nieopłacenia w terminie.

Sąd ustalił, że w dniu 27 lipca 2011 r. doręczono pełnomocnikowi

pozwanych postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 lipca 2011 r. oddalające

wniosek pozwanych o zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości.

Ponieważ skarga kasacyjna pozwanych podlegała opłacie w wysokości

stosunkowej i została złożona przez adwokata, to powinien on ją opłacić w terminie

tygodniowym od doręczenia mu postanowienia o oddaleniu wniosku pozwanych

o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. do dnia 3 sierpnia 2011 r., czego nie uczynił,

stwierdził Sąd Apelacyjny. W ocenie Sądu Apelacyjnego, z mocy art. 112 ust. 3

u.k.s.c. nie stosuje się przepisu art. 112 ust. 2 u.k.s.c., przewidującego wezwanie

strony przez przewodniczącego do opłacenia pisma, jeżeli pismo podlegające

opłacie m.in. w wysokości stosunkowej zostało wniesione przez profesjonalnego

pełnomocnika procesowego.

Pozwani zaskarżyli w całości powyższe postanowienie zarzucając obrazę

art. 1302 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. przez brak jakiegokolwiek wezwania

pozwanych do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, twierdząc,

że do tego zobowiązany był przewodniczący.

Żalący zarzucili nadto naruszenie art. 112 ust. 2 i 3 u.k.s.c., ponieważ w ich

ocenie termin od opłacenia skargi nie zaczął biec, gdyż przewodniczący nie wezwał

strony do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, do czego był

zobligowany z mocy art. 130 § 1 w zw. z art. 1302 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Żalący powołując się na naruszenie art. 1302 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.

oraz art. 112 ust. 2 i 3 u.k.s.c. podejmują próbę zakwestionowania prawidłowości

postanowienia Sądu Apelacyjnego odrzucającego wniesioną przez nich skargę

kasacyjną z powodu nieuiszczenia należnej od niej opłaty stosunkowej. W ich

ocenie, z przywołanych powyżej przepisów wynika obowiązek sądu wezwania

strony

reprezentowanej

przez

adwokata,

radcę

prawnego

lub

rzecznika

patentowego, do uiszczenia należnej opłaty sądowej w sytuacji, gdy sąd ten oddalił

złożony w terminie wniosek o zwolnienie strony od opłaty sądowej. W oparciu o to

żalący twierdzą, że w przedmiotowej sprawie Sąd drugiej instancji nie był

uprawniony do odrzucenia skargi kasacyjnej ze względu na nieuiszczenie należnej

opłaty sądowej, gdyż wobec braku stosowanego wezwania sądu, nie otworzył się

jeszcze termin do jej uiszczenia.

Prezentowane w zażaleniu stanowisko całkowicie abstrahuje od treści

przywołanych w zarzutach przepisów. Zgodnie bowiem z art. 112 ust. 3 ustawy

z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu

nadanym ustawą z 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45), nie wzywa

się strony do uiszczenia opłaty od złożonego pisma procesowego, jeżeli podlega

ono opłacie stałej lub stosunkowej, obliczonej od wskazanego przez stronę wartości

przedmiotu sporu, a pismo to zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego

lub rzecznika patentowego. Natomiast w sytuacji, gdy opłata nie została uiszczona

z tego powodu, że wnoszący pismo, przed upływem terminu do jego opłacenia,

złożył wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych lecz wniosek ten został oddalony

- tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie do dnia doręczenia stronie

postanowienia, a w razie jego zaskarżenia - od dnia doręczenia stronie

postanowienia oddalającego zażalenie.

Przepis art. 112 u.k.s.c., co należy podkreślić, nie statuuje zatem obowiązku

sądu wezwania strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego lub

rzecznika patentowego do uiszczenia należnej opłaty sądowej w wysokości stałej

lub stosunkowej od nieopłaconego pisma. Z jego treści wynika, że bieg

tygodniowego terminu do uiszczenia opłaty sądowej rozpoczyna się z dniem

doręczenia stronie, reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego lub

rzecznika patentowego, postanowienia sądu oddalającego wniosek o zwolnienie

od kosztów sądowych (por. postanowienie SN z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt

V CZ 67/11, niepubl.; postanowienie SN z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II CZ

19/11; niepubl.).

Oznacza to, że de lege lata zdarzeniem określającym początek biegu

terminu do wykonania obowiązku uiszczenia należnej od pisma opłaty sądowej

w wysokości stałej lub stosunkowej, w odniesieniu do strony reprezentowanej przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, jest doręczenie stronie

postanowienia sądu oddalającego wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia

należnej opłaty sądowej.

Zaznaczyć również należy, że wbrew stanowisku skarżących, nie ma

podstaw do wywodzenia obowiązku wezwania strony reprezentowanej przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego do uiszczania należnej

od pisma procesowego opłaty w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej,

na podstawie wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu z art. 1302 k.p.c.

Przepis ten jednoznacznie bowiem wskazuje, że pismo wniesione przez adwokata,

radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone,

przewodniczący zwraca bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli podlegało ono

opłacie stałej lub stosunkowej obliczanej od wskazanej przez stronę wartości

przedmiotu sporu.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w przedmiotowej

sprawie skarżący, reprezentowani przez adwokata, nie uiścili należnej opłaty

sądowej od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od dnia doręczenia

postanowienia z dnia 13 lipca 2011 r. oddalającego złożony wniosek o zwolnienie

od kosztów sądowych, a mianowicie od należnej od skargi kasacyjnej opłaty

sądowej w wysokości stosunkowej, wobec czego Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił

skargę kasacyjną jako nieopłaconą.

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 k.p.c. postanowił jak w sentencji.