IV CZ 157/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 157/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa W. G. i in.,

przeciwko Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie i Skarbowi Państwa Prezydentowi Miasta G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 czerwca 2013 r.,

zażalenia pozwanej Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim

wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 grudnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w pkt III wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8

grudnia 2011 r. nie obciążono powodów kosztami procesu za drugą instancję. W

ocenie tego Sądu za zasadnością zastosowania art. 102 k.p.c. przemawiał zarówno

stan majątkowy powodów będący podstawą do zwolnienia ich od kosztów

sądowych, jak również ich subiektywne przekonanie o słuszności roszczenia w

okolicznościach tej sprawy.

Pozwana Agencja zaskarżyła zażaleniem powyższe postanowienie i wniosła

o jego zmianę poprzez obciążenie powodów kosztami zastępstwa procesowego

pozwanej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Żaląca twierdzi, że powodowie są bez wątpienia stroną przegraną, a nadto

wywodzi, że ani zła sytuacja materialna powodów nie została wykazana, ani też nie

zostały wykazane przyczyny ich subiektywnego przekonania o słuszności

roszczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

nie obciążać kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący

zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami

procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić

przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada

odpowiedzialności za wynik procesu).

Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania

„wypadków szczególnie uzasadnionych", co należy podkreślić, pozostawia sądowi

swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji

życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu

(por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl,

postanowienia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CZ 111/09, niepubl.). Ze względu

jednak na fakt, że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku

do art. 98 § 1 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,

iż obowiązkiem

sądu

drugiej

instancji

jest

wskazanie

w

uzasadnieniu

rozstrzygnięcia, w przedmiocie nieobciążenia strony kosztami procesu, okoliczności

mających

w jego

ocenie

stanowić

„wypadek

szczególnie

uzasadniony"

w rozumieniu art. 102 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia 10 grudnia 2009 r.,

III CZ 47/09, niepubl.). Brak bowiem przywołania w uzasadnieniu orzeczenia

okoliczności stanowiących, w ocenie Sądu drugiej instancji, podstawę do

nieobciążania strony kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.) uniemożliwia Sądowi

Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia w oparciu o przepis art.

3941 § 1 pkt 2 k.p.c., a tym samym stanowi naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny, odstępując na podstawie art. 102

k.p.c. od obciążania powodów kosztami procesu, przywołał w uzasadnieniu wyroku

z dnia 8 grudnia 2011 roku okoliczności mające w jego ocenie przemawiać za

zasadnością przyjętego rozstrzygnięcia, czyniąc tym samym zadość wskazanemu

powyżej wymogowi postanowienia rozstrzygającego w tym przedmiocie.

Nie ma również podstaw, wbrew stanowisku żalącej, do zakwestionowania

przez Sąd Najwyższy merytorycznej zasadności wydanego przez Sąd drugiej

instancji rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Przytoczona bowiem w zażaleniu

argumentacja, negująca m.in. ustalenia Sądu Apelacyjnego w przedmiocie sytuacji

majątkowej powodów, nie została wsparta dowodami mającymi przemawiać za jej

zasadnością

i

w istocie

stanowi

jedynie

polemikę

żalącej

z motywami

przywołanymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 grudnia 2011 roku w odniesieniu do

rozstrzygnięcia o kosztach procesu, niewystarczającą do uznania za zasadny

podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 k.p.c. postanowił jak w sentencji.

jw