IV CZ 154/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 154/11

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu 1, Sądowi Rejonowemu 2

i S. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 kwietnia 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim

wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 lutego 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Powód zaskarżył zażaleniem postanowienie o kosztach postępowania

apelacyjnego zawarte w pkt 2 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2011 r.,

w

którym

zasądzono

od

powoda

na

rzecz

pozwanego

Skarbu

Państwa kwotę 2700 zł tytułem postępowania apelacyjnego. W ocenie Sądu

Apelacyjnego nie zachodzą także w postępowaniu apelacyjnym przesłanki do

zastosowania art. 102 k.p.c, ponieważ okoliczności uzasadniające zwolnienie

powoda

od

kosztów

w wymienionym

sądowych

przepisie,

nie

wyczerpują

a mianowicie

przesłanek

szczególnych

określonych

okoliczności

uzasadniających nieobciążanie powoda kosztami procesu.

W

uzasadnieniu

zażalenia

powód

kwestionuje brak

przesłanek do

zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacji, w której zostaje obciążony kosztami

postępowania na rzecz strony procesu, która nie jest w stanie zapewnić mu - jako

osadzonemu w zakładzie karnym - zdobycia środków pieniężnych na pokrycie tych

kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Przesłanki zastosowania lub odmowy zastosowania art. 102 k.p.c. podlegają

swobodnej ocenie Sądu w konkretnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy,

ale uzasadnienie tej oceny musi zostać wyartykułowane w sposób, pozwalający

Sądowi Najwyższemu na jej weryfikację w odniesieniu do rozstrzygnięcia

o kosztach procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej

instancji.

Takiej oceny brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia

zawartym na s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2011 r.

Sąd Apelacyjny ogólnikowo odwołał się tylko do okoliczności uzasadniających

zwolnienie powoda od kosztów sądowych i stwierdził, że okoliczności te nie

wyczerpują przesłanek określonych w art. 102 k.p.c., a mianowicie szczególnych

okoliczności uzasadniających nieobciążenie powoda kosztami procesu.

Tymczasem ocena wystąpienia lub braku w stanie faktycznym sprawy

przesłanek do zastosowania art. 102 k.p.c. nie może poprzestawać na odniesieniu

jej wyłącznie do okoliczności uzasadniających zwolnienie strony od kosztów

sądowych, ponieważ skorzystanie z instrumentu prawnego przewidzianego w art.

102 k.p.c. dotyczącego kosztów procesu może nastąpić zarówno w odniesieniu do

strony zwolnionej od kosztów sądowych, jak i tej, która zwolnienia takiego nie

uzyskała.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wystarczającej

oceny ani wskazania argumentów mających przemawiać za brakiem w stanie

faktycznym tej sprawy podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., w sytuacji, w której

strona powodowa wcześniej wskazywała na ich istnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.