IV CZ 15/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 15/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku D. C.

przy uczestnictwie C. S., i innych

o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 17 sierpnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy

odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni D. C. od postanowienia tego Sądu z

dnia 18 maja 2011 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że do skargi nie dołączono

pełnomocnictwa upoważniającego do jej sporządzenia i występowania przed

Sądem Najwyższym, nie ma go także w aktach sprawy,

gdyż nie zostało

wcześniej udzielone i w konsekwencji przyjął, że skarga jest niedopuszczalna z

innych przyczyn, co uzasadnia jej odrzucenie. Odwołując się

do postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2000 r. (IV CKN 1008/00, OSP 2001, nr 12,

poz.180) oraz mającego potwierdzać aktualność zajętego w tym orzeczeniu

stanowiska postanowienia z dnia 30 stycznia 2007 r. (IV CZ 116/06, niepubl.), Sąd

odwoławczy wskazał, że w drugim z wymienionych orzeczeń, Sąd Najwyższy

zauważył, iż nie ma podstaw do „wdrażania trybu przewidzianego w art. 130 k.p.c.,

ponieważ dotyczy on usuwania braków formalnych, a nie braku zdolności

postulacyjnej”.

W zażaleniu wnioskodawczyni, wskazując na naruszenie art. 3986 § 1 i 2

w zw. z art. 130 w zw. z art. 126 § 3 k.p.c., art. 3983 § 3 w zw. z art. 126 § 3 k.p.c.

oraz art. 871 § 1 k.p.c., zarzuciła, iż niedołączenie do skargi kasacyjnej

pełnomocnictwa do jej wniesienia jest jedynie brakiem formalnym pisma

procesowego, który podlega usunięciu na podstawie art. 398 6 § 1 w zw. z art. 3984

§ 2 k.p.c., nie zaś brakiem uzasadniającym odrzucenie skargi wprost bez wezwania

do jego uzupełnienia, tak jak miało to miejsce w sprawie. W konsekwencji skarżąca

wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest oczywiście uzasadnione.

Zgodnie z art. 3984 § 3 k.p.c., skarga kasacyjna poza spełnieniem innych

wymagań, które przepis ten przewiduje, musi również spełniać wymagania

przewidziane dla każdego pisma procesowego. Jeżeli skarga jest w tym zakresie

dotknięta brakiem, zachodzi konieczność jego uzupełnienia w zwykłym trybie

przewidzianym dla uzupełniania braków formalnych skargi (art. 398 6 § 1 k.p.c.).

Wymagania, jakie musi spełniać każde pismo procesowe, a zatem także skarga

kasacyjna, zostały wymienione w art. 126 k.p.c. Zgodnie z jego § 3, do pisma

należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli wnoszący je pełnomocnik dotychczas

pełnomocnictwa nie złożył. Ponieważ wniesienie skargi kasacyjnej objęte

jest przymusem adwokacko-radcowskim przewidzianym w art. 871 § 1 k.p.c.,

a skarżąca nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych w § 2 tego

artykułu, nie mogła wnieść skargi samodzielnie, a jedynie za pośrednictwem

profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w § 1.

Skarga

kasacyjna

wnioskodawczyni

została

wprawdzie

sporządzona

z zachowaniem przymusu adwokacko-radcowskiego, jednakże z naruszeniem

wymagania w postaci dołączenia pełnomocnictwa procesowego upoważniającego

do jej wniesienia. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo upoważniające

adwokata skarżącej do zastępowania jej jedynie przed Sądem Okręgowym, a

zatem zgodnie z art. 126 § 3 k.p.c., wnosząc skargę kasacyjną, pełnomocnik ten

powinien był przedstawić pełnomocnictwo obejmujące umocowanie do działania w

postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

Brak

w

postaci

niedołączenia

do

skargi

kasacyjnej

stosownego

pełnomocnictwa dla wnoszącego ją adwokata - wbrew stanowisku Sądu

drugiej instancji - stanowi brak formalny skargi podlegający uzupełnieniu w sposób

przewidziany dla usuwania braków formalnych pism procesowych. Oznacza to,

że przewodniczący w Sądzie Okręgowym powinien był na podstawie art. 398 6 § 1

k.p.c. w związku z art. 3984 § 3 k.p.c. wezwać pełnomocnika wnioskodawczyni

do uzupełnienia

tego

braku

i

przedstawienia

właściwego

pełnomocnictwa

procesowego w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi.

Sąd nie wdrożył wskazanej procedury naprawczej i nie wezwał adwokata,

który wniósł skargę kasacyjną w imieniu wnioskodawczyni, do złożenia udzielonego

mu przez nią pełnomocnictwa, odrzucając skargę bez uprzedniego podjęcia

wskazanych czynności, co stanowiło oczywiste naruszenie art. 398 6 § 1 k.p.c.

w związku z art. 3984 § 3 k.p.c. i uzasadniało uchylenie zaskarżonego

postanowienia. Na dopuszczalność odrzucenia skargi dopiero po uprzednim

wezwaniu do uzupełnienia braku skargi w postaci niedołączenia do niej stosownego

pełnomocnictwa i po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w tym

wezwaniu Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę w swym orzecznictwie

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1998 r., III CZ 133/98,

OSNC 1999 nr 4, poz. 86, z dnia 1 czerwca 1999 r., II UZ 61/99, OSNP 2000, nr 20,

poz. 770, z dnia 24 czerwca 1999 r., III CZ 49/99, niepubl. oraz z dnia 25 lutego

2004 r., I CK 451/03, niepubl.).

Sąd Okręgowy wadliwie zinterpretował orzeczenia, na które powołał się

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Przez brak zdolności postulacyjnej

należy na ogół rozumieć brak możliwości samodzielnego podejmowania czynności

procesowych przez uczestników (strony), wynikający z przewidzianego w art. 871 § 1

k.p.c. obowiązkowego ich zastępstwa w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

przez adwokatów bądź radców prawnych. Brak ten nie jest brakiem o charakterze

formalnym i nie podlega naprawieniu na podstawie art. 3986 § 1 k.p.c. w związku

z art. 3984 § 3 k.p.c., a jego wystąpienie uzasadnia odrzucenie skargi wprost, takie

też stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w przytoczonym przez Sąd odwoławczy

postanowieniu z dnia 30 stycznia 2007 r. Z orzeczenia tego nie można natomiast

wnioskować,

że

brak

zdolności

postulacyjnej

jest

wynikiem

niewykazania

umocowania do wniesienia skargi w imieniu uczestnika (strony), co zdaje się

przyjmować Sąd Okręgowy. W przypadku wniesienia skargi przez adwokata bądź

radcę prawnego, a zatem osobę do tego uprawnioną na podstawie art. 871 § 1 k.p.c.,

która nie przedstawiła pełnomocnictwa obejmującego umocowanie do dokonania

tej czynności, nie mamy do czynienia z problemem zdolności postulacyjnej,

lecz wykazania, że osoba ta legitymuje się stosownym pełnomocnictwem.

Wbrew poglądowi Sądu Okręgowego, stanowisko wyrażone w orzeczeniu z dnia

30 stycznia 2007 r. nie upoważnia do twierdzenia, że wniesienie skargi kasacyjnej,

do której nie dołączono pełnomocnictwa obejmującego umocowanie do dokonania tej

czynności

procesowej,

uzasadnia

jej

odrzucenie

wprost

bez

konieczności

uruchomienia procedury naprawczej. Sąd Najwyższy przyjął bowiem, że przez

„niedopuszczalność

skargi

z

innych

przyczyn”

należy

także

rozumieć

niedopuszczalność wynikającą z nieuzupełnienia - pomimo wezwania - braku skargi

w postaci nieprzedstawienia pełnomocnictwa do jej wniesienia.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie

na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 k.p.c.