IV CZ 146/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 146/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący)

SSN Maria Szulc

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 lutego 2013 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim wyroku

Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 12 kwietnia 2012 r.,

1) uchyla zaskarżone postanowienie;

2) przyznaje adwokatowi A. K. – G. od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego w B. kwotę 600 zł (sześćset) podlegającą

podwyższeniu o podatek od towarów i usług (VAT) tytułem

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zasądził od powoda na rzecz

pozwanego kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,

podając że zwolnienie powoda od kosztów sądowych nie zwalnia go od obowiązku

zwrotu kosztów przeciwnikowi wygrywającemu sprawę.

Powód w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 109 k.p.c. przez uznanie, że

roszczenie pozwanego o zwrot kosztów nie wygasło, chociaż w postępowaniu

przed Sądem Apelacyjnym nie złożył wniosku o ich zasądzenie. Ponadto wadliwa

wykładnia art. 102 k.p.c. była przyczyną nierozważenia wszystkich okoliczności

sprawy, których ocena prowadzi do wniosku, że słusznym było nieobciążanie

powoda

kosztami

postępowania

apelacyjnego.

Domagał

się

zmiany

kwestionowanego postanowienia przez uchylenie go i odstąpienie od obciążenia

powoda obowiązkiem ich zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Sąd dokonuje rozstrzygnięcia o kosztach procesu w każdym orzeczeniu

kończącym sprawę w instancji, stosownie art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.

O zwrocie stronie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej

obrony sąd orzeka na jej wniosek, jeśli jest reprezentowana przez adwokata, radcę

prawnego lub rzecznika patentowego (art. 109 § 1 k.p.c.), stosując jedną z zasad

przewidzianych w art. 98 do 1041 i art. 107 k.p.c., a wybór właściwej zasady

uzależniony jest od wyniku sporu. W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny

przyjął za podstawę orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego zasadę

odpowiedzialności za jej wynik na tym etapie postępowania (art. 98 § 1 w związku

z art. 391 § 1 k.p.c.). Uszło jednak jego uwagi, że pozwany reprezentowany przez

radcę prawnego, nie złożył ani spisu kosztów ani wniosku o zasądzenie kosztów

postępowania w tej instancji. Nie było zatem podstaw do obciążania powoda

obowiązkiem ponoszenia kosztów, których zwrotu nie domagał się przeciwnik

wygrywający sprawę. W tej sytuacji bezprzedmiotowe było, także w ramach

rozpoznawania zażalenia, rozważanie istnienia przesłanek do zastosowania art.

102 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. k.p.c., ponieważ wiąże się ono z obowiązkiem

zwrotu kosztów przeciwnikowi, który nie powstał, z uwagi na brak wymaganego

wniosku.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie

w oparciu o art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., i z mocy § 6 pkt 4 w związku

z § 13 ust. 1 pkt 2 oraz § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

w postępowaniu zażaleniowym.

db