IV CZ 143/10 · Sąd Najwyższy

.Sygn. akt IV CZ 143/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka

(przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa G. Z. i W. Z.

przeciwko Gminie O.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 kwietnia 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim wyroku

Sądu Okręgowego w O.

z dnia 24 września 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania, pozostawiając

temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

zażaleniowego

Uzasadnienie

W. Z. i G. Z. wnieśli sprzeciw od orzeczenia Samorządowego Kolegium

Odwoławczego z dnia 8 maja 2008 r., w którym domagali się ustalenia, że

aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego bliżej opisanej

nieruchomości jest nieuzasadniona. Powodowie byli dotychczas zobowiązani do

uiszczania tej opłaty w wysokości 3.000 zł, natomiast po jej wypowiedzeniu opłata

ta miała wynosić 8.095 zł.

Pozwana Gmina O. nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 14 września 2009 r. Sąd Rejonowy w O. stwierdził,

że od

dnia 1 stycznia 2008 r. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego

tej nieruchomości wynosi 5.762,28 zł i oddalił powództwo w pozostałej części.

Od tego wyroku apelację wniosły obie strony. Pozwana, wskazując, że

zaskarża wyrok w części oddalającej powództwo, domagała się jego zmiany

i stwierdzenia, że od dnia 1 stycznia 2008 r. wysokość opłaty rocznej wynosi 8.095

zł ewentualnie jego częściowego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania, powodowie zaś, zaskarżając wyrok ten w całości, wnieśli o jego

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 24 września 2010 r. Sąd Okręgowy w O. zmienił

zaskarżony wyrok i podwyższył wysokość określonej nim opłaty do kwoty 7.327,80

zł, oddalił powództwo i apelację pozwanej w pozostałym zakresie, zaś apelację

powodów w całości oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu za

instancję odwoławczą.

W zażaleniu na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego

pozwana wniosła o jego zmianę poprzez solidarne zasądzenie od powodów na jej

rzecz z tytułu zwrotu kosztów procesu za drugą instancję kwoty 2.563,71 zł.

Zarzucając, że rozstrzygnięcie Sądu o wzajemnym zniesieniu kosztów jest

wadliwe, skarżąca argumentowała, że wygrała sprawę w znacznej części,

a ponadto poniosła znacznie większe koszty postępowania odwoławczego.

Wskazała ponadto, że w sprawie sporną kwotę stanowiła różnica pomiędzy

kwotą opłaty przed wypowiedzeniem oraz po jego dokonaniu, tj. 5.095,70 zł. Sąd

drugiej instancji ostatecznie ustalił wysokość opłaty rocznej na kwotę 7.327,80 zł,

na rzecz pozwanej zasądzono zatem 85% spornej kwoty tj. 4.327,80 zł. Na koszty

postępowania odwoławczego poniesione przez skarżącą miały się składać: wpis

od apelacji w wysokości 117 zł, wynagrodzenie biegłego za sporządzenie opinii

w wysokości 1690,81 zł, koszty przejazdu przez niego samochodem prywatnym

w wysokości 305,90 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 450 zł łącznie 2.563,17 zł.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Sąd Okręgowy powołał się na art. 100 k.p.c.; w zdaniu pierwszym tego

artykułu przewidziane są dwa możliwe rozstrzygnięcia o kosztach procesu

w przypadku częściowego tylko uwzględnienia żądań - wzajemne ich zniesienie

albo stosunkowe rozliczenie. Z zaskarżonego orzeczenia wynika, że koszty

postępowania odwoławczego zostały wzajemnie zniesione pomiędzy stronami.

Zasadniczo do wzajemnego zniesienia kosztów może dojść jedynie wtedy, gdy

w wyniku ich rozliczenia okaże się, że koszty przypadające na każdą ze stron

w przybliżeniu odpowiadają kwotom, które zostały przez strony faktycznie

poniesione. Chociaż sąd, rozstrzygając o kosztach na podstawie art. 100 k.p.c.,

kieruje się zasadą słuszności i nie ma obowiązku ściśle arytmetycznego ich

rozdzielenia, to jednak w każdym przypadku musi koszty te rozliczyć przy

uwzględnieniu wyników postępowania. Konieczne jest zatem ustalenie, jakie koszty

zostały przez strony w sprawie poniesione, w jakiej proporcji zgłoszone w pozwie

(apelacji) żądanie zostało przez sąd uwzględnione oraz określenie, jaka część

kosztów powinna przypaść na każdą z nich, konieczna jest także ocena czy i jaka

różnica zachodzi

pomiędzy wysokością kosztów poniesionych przez strony,

a kosztami, które powinny rzeczywiście ponieść. Jedynie w oparciu o tak

rozliczone koszty sąd może podjąć decyzję, według jakiej zasady należy o nich

orzec.

W sprawie Sąd nie przeprowadził jakiegokolwiek rozliczenia ani nie wskazał

motywów, jakimi kierował się przy znoszeniu wzajemnie kosztów pomiędzy

stronami,

ograniczając

się

wyłącznie

do

powołania

podstawy

prawnej

rozstrzygnięcia, tj. art. 100 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego stanowiskiem, brak uzasadnienia orzeczenia o kosztach stanowi

podstawę jego uchylenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 25 lutego 2010

r., V CZ 7/10, OSNC-ZD 2010, nr D, poz.104, z 19 maja 2010 r., I CZ 10/10,

niepubl. i z dnia 10 listopada 2010 r., II CZ 111/10, niepubl.). W tej sytuacji należało

ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, że w sprawie brak wyraźnych przyczyn,

które przemawiałyby za całkowitym zniesieniem kosztów postępowania, które

strona pozwana poniosła w znaczniejszym rozmiarze.

W

szczególności,

spowodowało,

że

wzajemne

pozwana

zniesienie kosztów pomiędzy stronami

została

w

całości

obciążona

kosztami

przeprowadzonego w postępowaniu apelacyjnym dowodu z opinii biegłego,

pomimo że wygrała swoją apelację w przeważającej części, a apelacja powodów

została w całości oddalona.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia, należy stwierdzić, że

skarżąca

nieprawidłowo

określiła

należność

za

zastępstwo

procesowe

w postępowaniu odwoławczym. Zważywszy iż ten sam pełnomocnik występował

w sprawie w obu instancjach, opłata za zastępstwo przed sądem okręgowym

wynosiła 50% stawki minimalnej, a nie - jak wskazano w zażaleniu - 75% tej

stawki (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.). Wadliwie

także pozwana powołała się na proporcję, w jakiej wygrała sprawę, gdyż dla

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego, znaczenie ma jedynie

proporcja, w jakiej Sąd uwzględnił zgłoszone przez nią w apelacji żądanie.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39815 § 1 k.p.c.