IV CZ 14/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 14/07

POSTANOWIENIE

Dnia 25 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

ze skargi wnioskodawcy

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w G.

z dnia 20 września 2000 r.,

w sprawie z wniosku R. J.

przy uczestnictwie Gminy Miasta J.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 kwietnia 2007 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 21 listopada 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił

skargę

wnioskodawcy

R.

J. o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 20 września 2000 r., gdyż uznał,

że skarga ta została wniesiona po upływie terminu określonego w art. 407 § 1 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem wskazany środek zaskarżenia wnosi się w terminie trzech

miesięcy, licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia,

z tym że, gdy podstawą tą jest pozbawienie strony możności działania bądź brak

należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej

przedstawiciel ustawowy lub organ. Jako podstawy skargi w sprawie niniejszej

wnioskodawca wskazał ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych, które

mogłyby mieć - jego zdaniem - wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł

skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.), jak również

pozbawienie go możności działania i obrony swych praw (art. 401 pkt 2 k.p.c.).

Przedstawiając okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia

skargi, wnioskodawca oświadczył, że wiadomość o wyniku postępowania i

podstawie wznowienia powziął we wrześniu 2005 r. W piśmie zaś z dnia 12

października 2006 r. skarżący wyjaśnił, że w okresie od dnia 9 kwietnia 2005 r. do

dnia 10 października 2005 r. roku zatrudniony był na statku „H.”, a zatem przebywał

za granicą i możliwość zapoznania się z materiałami sprawy uzyskał dopiero przed

powrotem do kraju. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że pismo zawierające jego

wniosek o wydanie kserokopii akt sprawy podpisał będąc za granicą i przekazał do

Sądu za pośrednictwem osoby udającej się po zakończeniu kontraktu do domu.

Ponieważ według Sądu przesyłka z kserokopiami akt sprawy, o których wydanie

wnosił skarżący, została mu doręczona w dniu 9 sierpnia 2005 r., tj. w dniu odbioru

tej przesyłki przez jego żonę, termin do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania, gdy chodzi o podstawę wznowienia w postaci pozbawienia

wnioskodawcy możności działania, należało liczyć począwszy od tego dnia.

Najpóźniej bowiem w tej dacie wnioskodawca dowiedział się, a przynajmniej mógł

się dowiedzieć o treści postanowienia z dnia 20 września 2000 r. Jeżeli chodzi

natomiast o drugą ze wskazanych przez skarżącego podstaw wznowienia, to

również należało - zdaniem Sądu - przyjąć, że skarżący dowiedział się o niej w dniu

9 sierpnia 2005 r., gdyż wprawdzie stwierdził, że dowiedział się o niej we wrześniu

2005 r. równocześnie z uzyskaniem wiedzy o wyniku postępowania, jednakże

stanowiska swego w tej kwestii nie uzasadnił. W konsekwencji, także w zakresie tej

podstawy należało przyjąć, że w tej właśnie dacie rozpoczął swój bieg termin do

wniesienia przedmiotowej skargi. Według Sądu Okręgowego bez znaczenia dla

przyjętych ustaleń pozostaje przy tym okoliczność, że skarżący oświadczył, iż

przebywał we wskazanym przez siebie okresie poza granicami kraju. Nie oznaczało

to bowiem - zdaniem Sądu - automatycznie, że skarżący rzeczywiście nie mógł do

kraju przybyć i nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a tym samym z

jej wynikiem. Konkludując, Sąd Okręgowy uznał, że skoro trzymiesięczny termin do

wniesienia skargi przez wnioskodawcę upłynął w dniu 9 listopada 2005 r., a skarga

ta została wniesiona w dniu 17 listopada 2005 r., to należało ją odrzucić jako

spóźnioną.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie

postępowania wnioskodawca, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił, że Sąd

bezpodstawnie przyjął, iż przesyłka zawierająca kserokopie akt sprawy, których

wydania wnioskodawca się domagał, została odebrana przez jego żonę i że doszło

do skutecznego doręczenia zastępczego tej przesyłki. W aktach sprawy brak jest

bowiem zwrotnego poświadczenia odbioru przedmiotowej przesyłki z podpisem

osoby, która ją odebrała, jak również brak jest informacji o przyczynach

ewentualnej odmowy złożenia podpisu przez tę osobę. Z pisma poczty

skierowanego do Sądu, które stanowiło odpowiedź na reklamację usługi pocztowej,

wynika natomiast jedynie, że przesyłkę tę odebrała H. S.-J. określona jako żona

skarżącego. Wnioskodawca zaś zaprzeczył, ażeby pozostawał w związku

małżeńskim i znał osobę w piśmie tym wskazaną. Zdaniem skarżącego, gdyby

nawet jednak przyjąć, że przedmiotowa przesyłka została w dniu 9 sierpnia 2005 r.

doręczona dorosłemu domownikowi, który podjął się jej przekazania skarżącemu,

nie oznaczało to jeszcze, że mógł on w tym dniu zapoznać się z jej treścią, a co za

tym idzie dowiedzieć się o podstawie wznowienia postępowania. Według żalącego

z przedłożonych przez niego dokumentów - oświadczenia armatora statku, na

którym żalący pracował oraz odpisu książeczki marynarskiej, jednoznacznie

wynika, że możliwość taką należy wykluczyć, gdyż w okresie od dnia 9 kwietnia

2005 r. do dnia 10 października 2005 r. przebywał on na tym statku poza granicami

Polski. W konsekwencji należało uznać, że termin do wniesienia przez

wnioskodawcę skargi o wznowienie postępowania nie rozpoczął swego biegu we

wskazanej przez Sąd dacie. Na zakończenie żalący podniósł dodatkowo, że wobec

zaistniałych wątpliwości co do zachowania terminu do wniesienia skargi, Sąd

powinien był, kierując się art. 410 § 2 k.p.c., wezwać wnioskodawcę do

uprawdopodobnienia okoliczności, które mogłyby zachowanie tego terminu

potwierdzać.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z dnia 21 listopada

2006 r., Sąd Okręgowy w G. przyjął, że skarżący o treści postanowienia

kończącego postępowanie, którego wznowienia dochodził, najpóźniej dowiedział

się, a przynajmniej mógł się dowiedzieć w dniu 9 sierpnia 2005 r. Stanowisko Sądu

nie jest więc w tym zakresie konsekwentne. Samej zaś możliwości uzyskania

wiedzy o treści postanowienia z dnia 20 września 2000 r. nie należy utożsamiać

z rzeczywistym zapoznaniem się przez skarżącego z tym orzeczeniem (por.

postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 2/00, OSNC 2000, nr 10,

poz.192). Ma to znaczenie o tyle, że zgodnie z art. 407 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania

należy liczyć od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia,

a gdy podstawą tą jest pozbawienie możności działania bądź brak należytej

reprezentacji - od dnia, w którym dowiedział się on o postanowieniu orzekającym co

istoty sprawy. W niniejszej sprawie za dzień ten, w zakresie obu powołanych przez

wnioskodawcę podstaw, należało uznać dzień faktycznego zapoznania się przez

niego z treścią postanowienia z dnia 20 września 2000 r. Dla oceny zachowania

przez wnioskodawcę terminu do wniesienia skargi o wznowienie decydująca jest

więc odpowiedź na pytanie, kiedy skarżący z orzeczeniem tym się rzeczywiście

zapoznał, nie zaś kiedy mógł to potencjalnie uczynić. Zaniechanie przez Sąd

poczynienia jednoznacznych ustaleń w tym przedmiocie czyni automatycznie

niemożliwym określenie dnia, w którym termin do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania rozpoczął swój bieg, a w konsekwencji czy termin ten został przez

skarżącego zachowany. Ponieważ zebrany w sprawie niniejszej materiał okazał się

dla dokonania ustaleń w powyższym zakresie niewystarczający, to zgodnie z art.

410 § 2 k.p.c. Sąd powinien był wezwać skarżącego do uprawdopodobnienia

okoliczności, które potwierdzałyby, że termin ten istotnie został przez niego

zachowany.

Niezależnie od nieprawidłowości, do których doszło w zakresie ustaleń co do

zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie, w sprawie niniejszej

zabrakło także oceny skargi pod kątem oparcia jej na ustawowych podstawach

wznowienia. Sąd bowiem kwestii tej w istocie nie badał, koncentrując się na ocenie

zachowania terminu do wniesienia skargi. Wprawdzie odnośnie do jednej

z podstaw, na których skargę oparto, Sąd poczynił pewne uwagi mogące mieć

znaczenie dla powyższej oceny, lecz poprzestając na tym, bliżej kwestią tą się nie

zajmował, a w konsekwencji nie wyciągał w tym zakresie jakichkolwiek wniosków.

Za koniecznością przeprowadzenia analizy skargi pod wskazanym wyżej kątem

przemawia zaś okoliczność, że gdyby ewentualnie okazało się, że skarga ta nie

została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, to podlegałaby ona, stosownie

do art. 410 § 1 k.p.c., odrzuceniu, niezależnie od wyniku oceny w przedmiocie

zachowania terminu do jej wniesienia.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art.

39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jc