IV CZ 139/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 139/11

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Hotelarsko - Turystycznego "B." Spółki

z o.o.

przeciwko S. G. i W. W.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 kwietnia 2012 r.,

zażalenia pozwanego S. G.

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim

wyroku Sądu Okręgowego w B.

z dnia 16 czerwca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 4 września 2009 r. oddalił powództwo

Przedsiębiorstwa

Hotelarsko-Turystycznego

„B.”

spółki

z ograniczoną

odpowiedzialnością przeciwko S. G. i W. W. o usunięcie niezgodności między

stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym

stanem prawnym.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., na skutek apelacji

powódki, zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że uwzględnił powództwo

i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki koszty procesu za obie

instancje i postępowanie kasacyjne.

W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku rozstrzygnięcie o kosztach

procesu za instancję odwoławczą oraz postępowanie kasacyjne (pkt II),

zasądzające od pozwanych na rzecz powódki z tego tytułu solidarnie kwotę 4.500

zł, pozwany S. G. zarzucił naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 361 i art. 391 §

1 zdanie pierwsze k.p.c. oraz art. 102 k.p.c.

Powołując się na te zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia

i nieobciążanie go kosztami postępowania apelacyjnego i kasacyjnego, bądź też

o uchylenie tego orzeczenia i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przepis ten ustanawia zasadę słuszności, będącej odstępstwem

od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 k.p.c. Wedle

tej ostatniej reguły, strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu

przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, zgodnie

z którym sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem

jurysdykcyjnym sądu orzekającego i od oceny tego sądu zależy uznanie, że taki

szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej sprawie oraz

usprawiedliwia

odstąpienie

od

obowiązku

ponoszenia

kosztów

Zakwalifikowanie określonego przypadku jako „szczególnie

procesu.

uzasadnionego"

wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to

uprawnienie sadu orzekającego, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od

rozstrzygnięcia o kosztach procesu, może być uzasadniona jedynie w razie

stwierdzenia,

że

dokonana

ocena

jest

dowolna,

oczywiście

pozbawiona

uzasadnionych podstaw (por. postanowienie z dnia 15 czerwca 2011 r.,

V CZ 23/11, niepubl.).

Sąd Okręgowy dostrzegł, że konieczność wytoczenia powództwa w sprawie

niniejszej była następstwem błędu orzeczniczego sądu wieczystoksięgowego.

Uznał jednak, że okoliczność ta - w świetle stanowiska pozwanego S. G.,

konsekwentnie wnoszącego o oddalenie powództwa, nawet po dokonaniu przez

Sąd

Najwyższy

rozstrzygnięcia

wiążącej

–

nie

wykładni

stanowi

przepisów

dostatecznej

stanowiących

podstawy

do

podstawę

odstąpienia,

przy orzekaniu o kosztach procesu, od zasady odpowiedzialności za wynik

procesu.

W ocenie Sądu Najwyższego, argumentacja powyższa nie pozwala uznać,

że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z oczywistym naruszeniem reguł

orzekania o kosztach procesu. Wniosku przeciwnego nie usprawiedliwiają

argumenty przytoczone w zażaleniu, odzwierciedlające odmienne, subiektywne,

przekonanie skarżącego.

Sąd

Okręgowy

orzekając

o

kosztach

postępowania

apelacyjnego

i kasacyjnego istotnie – z naruszeniem art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

- nie wskazał podstawy prawnej obciążenia pozwanych solidarnie tymi kosztami.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego

w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko wspólnikom

spółki cywilnej, wpisanym jako współwłaściciele na zasadzie współwłasności

łącznej, pozwanym przysługuje łączna legitymacja procesowa. Charakter więzi

prawnej

łączącej

pozwanych

w

tym

procesie

oraz

ukształtowanie

ich

odpowiedzialności za zobowiązania spółki na zasadzie solidarności (ar. 864 k.p.c.)

usprawiedliwiały zastosowanie tej zasady również przy orzekaniu

o obowiązku

zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (art. 105 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.).

Należy więc uznać, że w ostatecznym rozrachunku zaskarżone postanowienie mimo wadliwości wytkniętej przez skarżącego – odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

jw