IV CZ 138/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 138/12

POSTANOWIENIE

Dnia 9 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska

ze skargi uczestnika postępowania

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w B.

z dnia 17 września 2010 r., w sprawie z urzędu

przy uczestnictwie J. B.

o przyjęcie do szpitala psychiatrycznego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 listopada 2012 r.,

zażalenia uczestnika postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego w B.

z dnia 14 czerwca 2012 r.,

1) oddala zażalenie,

2) przyznać adwokatowi M. J. od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych

powiększoną o należny

podatek od towarów i usług,

tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z

urzędu J. B. w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem

Najwyższym

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r., Sąd Okręgowy odrzucił skargę

uczestnika J. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem tego Sądu z dnia 17 września 2010 r., w sprawie o przyjęcie

uczestnika bez jego zgody do szpitala psychiatrycznego. Jako podstawę

odrzucenia skargi Sąd Okręgowy przyjął art. 410 § 1 k.p.c., uznając że nie została

ona oparta na ustawowej podstawie. W ocenie Sądu Okręgowego, opinia biegłego

psychiatry, wydana w sprawie o sygn. I C … przed Sądem Rejonowym w S.e, nie

może stanowić podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., gdyż

późniejsze wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, o

których mowa w tym przepisie, może dotyczyć jedynie takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które istniały przed prawomocnym

wznowieniem postępowania. Wznowienia nie uzasadnia także uzyskanie po

uprawomocnieniu

się

zaskarżonego

orzeczenia

opinii

biegłego

psychiatry

zawierającej ocenę stanu zdrowia skarżącego odmienną od wyrażonej przez

biegłego przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Ponadto wykrycie w

rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. nie może dotyczyć okoliczności faktycznych lub

środków dowodowych

objętych

materiałem

zgromadzonym

w sprawie,

ale

niedostrzeżonych przez stronę lub nie powołanych na skutek błędnej oceny co do

potrzeby ich powołania. Z tego względu Sąd Okręgowy przyjął, że podstawy

wznowienia nie mogą stanowić karty informacyjne ujawnione w sprawie o sygn. II

Ca … przed Sądem Okręgowym, bądź wówczas istniejące, ale nie powołane przez

uczestnika ze względu na błędną ocenę ich mocy dowodowej. Z kolei odnośnie do

podstawy wznowienia przewidzianej w art. 401 pkt 2 k.p.c. Sąd Okręgowy podniósł,

że pozbawienie uczestnika możliwości podważenia opinii biegłego psychiatry ustało

jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania, albowiem uczestnik

złożył środek odwoławczy, w którym wnosił o ponowne wysłuchanie biegłego

psychiatry, który to wniosek został oddalony.

Na postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające skargę o wznowienie

uczestnik wniósł zażalenie, żądając jego uchylenia. W zażaleniu zarzucił

naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu, że skarga

uczestnika nie została oparta na ustawowej podstawie, mimo powołania w skardze

okoliczności usprawiedliwiających żądanie wznowienia, a ponadto na dokonaniu

merytorycznej oceny skargi, zamiast zbadania jedynie istnienia ustawowych

podstaw wznowienia. Reprezentujący uczestnika adwokat, ustanowiony z urzędu,

wniósł o przyznanie nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej

udzielonej w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Według art. 410 § 1 k.p.c. przyczynę odrzucenia skargi o wznowienie

postępowania stanowi nieoparcie jej na ustawowej podstawie. W judykaturze Sądu

Najwyższego przeważa pogląd, podzielany również w niniejszej sprawie,

że sytuacja taka występuje nie tylko wtedy, gdy skarżący jako podstawę

wznowienia przywoła okoliczności, które nie kwalifikują się jako podstawa

wznowienia przewidziana w art. 401 – 403 k.p.c., ale także wówczas,

gdy okoliczności będące podstawą skargi, co prawda spełniają ustawową

podstawę, lecz w rzeczywistości nie występują (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 30 maja 2007 r., IV CZ 22/07, niepubl., oraz orzeczenia tam

powołane). Ocena w tym zakresie może być dokonana już na wstępnym etapie

postępowania ze skargi o wznowienie, jeśli wniosek, że skarga nie została oparta

na ustawowej podstawie, wynika już z samego jej uzasadnienia i nie wymaga

wezwania skarżącego na podstawie art. 410 § 2 k.p.c. do uprawdopodobnienia

okoliczności warunkujących wznowienie, co ograniczać się musi do przypadków

niewątpliwych.

W rozpoznawanej sprawie już w oparciu o twierdzenia zawarte w skardze

można było przyjąć, że opinia sądowo – psychiatryczna, sporządzona w dniu

1 marca 2012 r. w sprawie o sygn. I C … przed Sądem Rejonowym w S., powstała

po prawomocnym zakończeniu postępowania, którego wznowienia uczestnik się

domaga. Ponadto z treści tej opinii wynika jednoznacznie, że karty informacyjne z

leczenia szpitalnego, które stały się podstawą tej opinii, a pominięte zostały przy

sporządzaniu opinii sądowo - psychiatrycznej sporządzonej w postępowaniu

prawomocnie zakończonym, były wówczas w dyspozycji uczestnika. Z treści opinii

z dnia 1 marca 2012 r. wynika bowiem, że uczestnik udostępnił je biegłemu

sporządzającemu opinię. Z tych względów przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że

skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia nie narusza art. 403

§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Z kolei podstawa wznowienia polegająca na pozbawieniu uczestnika

możliwości kwestionowania opinii biegłego, wynikła z niedoręczenia mu odpisu tej

opinii przed wydaniem orzeczenia przez Sąd Rejonowy oraz z oddalenia przez Sąd

Okręgowy na rozprawie apelacyjnej wniosku uczestnika o przeprowadzenie

dowodu z ustnych wyjaśnień biegłego sporządzającego tę opinię, podniesiona

została z uchybieniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 407 § 1

k.p.c. Gdy podstawą skargi o wznowienie postępowania jest pozbawienia strony

możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.), trzymiesięczny termin do wniesienia

skargi należy w każdym przypadku liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się

wyroku, czy też jak w niniejszej, o postanowieniu co do istoty sprawy (art. 407 § 1

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Uczestnik brał udział w posiedzeniu Sądu Okręgowego

w dniu 17 września 2010 r., na którym ogłoszono postanowienie oddalające

wniesioną przez niego apelację. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego

tym postanowieniem została wniesiona dopiero w dniu 11 maja 2012 r.

Zatem i w tym zakresie skarga o wznowienie postepowania podlegała odrzuceniu

na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania zażaleniowego stanowi art. 520 § 1 k.p.c. oraz § 19, § 20, § 2 ust. 3,

§ 13 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz. U.

Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

jw