IV CZ 135/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 135/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa S. P.

przeciwko E. Spółce Akcyjnej w G. Oddział w O.

(poprzednio Koncernowi Energetycznemu E. Spółce Akcyjnej

w G. Oddział w O.)

o zapłatę i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 listopada 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem zawartym w pkt II sentencji wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. Sąd ten odstąpił od obciążania powoda

kosztami postępowania w sprawie pomimo wydania orzeczenia reformatoryjnego

oddalającego powództwo.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd

drugiej instancji stwierdził, że orzekł o kosztach na mocy art. 102 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżyła strona pozwana,

podnosząc w zażaleniu, że Sąd rozstrzygając o kosztach procesu na podstawie art.

102 k.p.c., zawierającego wyjątek od ogólnej zasady zwrotu kosztów procesu,

powinien każdorazowo wskazać na czym polega szczególny wypadek, o którym

mowa we wskazanym przepisie. Żaląca twierdzi, że skoro Sąd Apelacyjny tego nie

uczynił, to uniemożliwił tym samym merytoryczne odniesienie się do jego decyzji,

co uzasadnia wniosek m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Odpowiedź

powoda

na

zażalenie

została

zwrócona

zarządzeniem

przewodniczącego z dnia 1 czerwca 2012 r. (k. 446).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący

zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami

procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić

przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada

odpowiedzialności za wynik procesu).

Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania

„wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi swobodę oceny, czy

fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony,

stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie

SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Ze względu jednak na fakt,

że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 § 1

k.p.c. w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie nieobciążania strony kosztami

procesu powinny być wskazane okoliczności mające stanowić – w ocenie Sądu „wypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 102 k.p.c. (postanowienie

SN z dnia 10 grudnia 2009, III CZ 47/09, niepubl.). Zarazem, brak przywołania

w uzasadnieniu orzeczenia okoliczności stanowiących, w ocenie Sądu drugiej

instancji, podstawę do nieobciążania strony kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.)

uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia

w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. i stanowi naruszenie dyspozycji art.

328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. (v. postanowienie SN z dnia 11 lutego

2010 r., sygn. akt I CZ 111/09, niepubl.).

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.