IV CZ 132/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 132/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku A. B. i M. B.

przy uczestnictwie J. M.

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 lutego 2012 r.,

zażalenia uczestnika postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 27 lipca 2011 r.,

zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek

o uzupełnienie postanowienia oddala.

Uzasadnienie

M. i A. małż. B. wystąpili o zniesienie współwłasności nieruchomości bliżej

opisanej w petitum wniosku przez przyznanie im tej nieruchomości na własność z

równoczesnym zasądzeniem spłaty na rzecz uczestnika J. M.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r. Sąd Rejonowy w X. stwierdził swą

niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu – Sądowi Gospodarczemu

w Y., uznając, że jest ona w istocie sprawą o podział majątku wspólnego

wspólników, podlegającą rozpoznaniu przez sąd gospodarczy.

Na skutek zażalenia wnioskodawców, Sąd Okręgowy w Y. postanowieniem z

dnia 30 czerwca 2011 r. uchylił zaskarżone postanowienie, przyjął bowiem, że ze

względu na regulację zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o

rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.),

sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sąd gospodarczy.

Kolejnym postanowieniem z dnia 27 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy uzupełnił

swoje postanowienie z dnia 30 czerwca 2011 r. w ten sposób, że zasądził od

uczestnika na rzecz wnioskodawców kwoty po 400 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania

zażaleniowego.

W

uzasadnieniu

stwierdził,

że

wniosek

o uzupełnienie postanowienia jest uzasadniony, ponieważ wnioskodawcy zgłosili

żądanie przyznania im kosztów postępowania zażaleniowego, które znajdowało

podstawę w art. 520 § 2 k.p.c. Z twierdzeń wnioskodawców zawartych

w uzasadnieniu wniosku oraz z twierdzeń uczestnika przytoczonych w jego piśmie

z dnia 28 marca 2011 r. wynika, że interesy uczestników są sprzeczne. W tej

sytuacji, skoro wnioskodawcy uzyskali orzeczenie sądu odwoławczego zgodne

z wnioskami zażaleniowymi, uzasadnione było włożenie na uczestnika obowiązku

zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, na które składały się opłata od

zażalenia (200 zł) oraz koszty zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym ustalone

na podstawie § 12 ust. 2 pkt 1, § 7 pkt 6 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163,

poz. 1349 ze zm.) w kwocie 600 zł.

W zażaleniu na ostatnio wymienione postanowienie uczestnik postępowania

zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 108 § 1 zdanie pierwsze w związku

z art. 13 § 2 k.p.c. przez rozstrzygnięcie o kosztach wpadkowego postępowania

zażaleniowego przez sąd drugiej instancji w sytuacji, w której właściwy do

orzeczenia o tych kosztach był sąd pierwszej instancji, i art. 520 § 2 w związku

z art. 328 § 2 oraz art. 13 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że zachodzi jedna

z przesłanek określonych w art. 520 § 2 k.p.c., uzasadniająca zastosowanie tego

przepisu. W konkluzji żalący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia

i oddalenie żądania wnioskodawców o zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach

w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Przytoczony przepis wyraża

zasadę unifikacji i koncentracji kosztów, zgodnie z którą dopiero w orzeczeniu

końcowym sąd orzeka o wszystkich kosztach przy zastosowaniu zasady

adekwatnej do wyniku postępowania. O tym w jakim stopniu strona wygrała lub

przegrała proces decyduje przy tym rezultat przeprowadzonego porównania

roszczeń dochodzonych z roszczeniami uwzględnionymi, którego dokonuje się,

mając

na

względzie

ostateczny

wynik

procesu,

nie

zaś

rozstrzygnięcia

w poszczególnych instancjach (zob. postanowienia Sądu najwyższego z dnia

12 sierpnia 1965 r., I CZ 80/65, OSNCP 1966, nr 3, poz. 47, z dnia 8 lipca 1971 r.,

I CZ 103/71, nie publ., z dnia 10 października 2007 r., II PZ 36/07, OSNP 2008,

nr 21 – 22, poz. 319, z dnia 22 października 2010 r., III CZ 44/10, nie publ., z dnia

3 grudnia 2010 r., I CZ 120/10, nie publ. i z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10,

nie publ.).

Uwzględniając w niniejszej sprawie wniosek uczestnika o uzupełnienie

postanowienia z dnia 30 czerwca 2011 r. przez orzeczenie o kosztach

postępowania

zażaleniowego

Sąd

Okręgowy

wyszedł

z

założenia,

że

postanowienie sądu drugiej instancji o uchyleniu postanowienia sądu pierwszej

instancji jest orzeczeniem kończącym sprawę w rozumieniu art. 108 § 1 zdanie

pierwsze k.p.c. oraz że o sposobie rozstrzygnięcia o tych kosztach decyduje wynik

postępowania zażaleniowego.

Pogląd

ten

nie

może

być

uznany

za

prawidłowy,

postanowienie

w przedmiocie właściwości sądu bowiem nie kończy głównego postępowania

w sprawie. Kończy jedynie postępowanie wpadkowe, natomiast sprawa pozostaje

nadal w toku. Z tej przyczyny przewidziany w art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.

obowiązek rozstrzygnięcia o kosztach nie dotyczy postanowienia sądu drugiej

instancji uchylającego postanowienie sądu pierwszej instancji o przekazaniu

sprawy innemu sądowi. O kosztach postępowania zażaleniowego, o które uczestnik

wnosił w zażaleniu, Sąd pierwszej instancji rozstrzygnie natomiast w orzeczeniu

kończącym postępowanie główne, mając na względzie zasady określone w art. 520

k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2010 r., V CZ

48/10, nie publ., z dnia 8 kwietnia 2011 r., II CZ 207/10, nie publ., z dnia 11 sierpnia

2011 r., I CZ 41/11, nie publ. i z dnia 21 października 2011 r., IV CZ 84/11,

nie publ.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek

o uzupełnienie postanowienia oddalił.

Trzeba dodać, że również o kosztach postępowania zażaleniowego przed

Sądem Najwyższym rozstrzygnie Sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym

postępowanie w sprawie.