IV CZ 13/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 13/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku G. T.

przy uczestnictwie H. T.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zażalenia uczestniczki postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 22 grudnia 2011 r.,

I.

II. zmienia zaskarżone postanowienie w punkcie II. w ten

sposób,

że

oddala

wniosek

wnioskodawcy

o zasądzenie

kosztów

zastępstwa

procesowego

w postępowaniu odwoławczym;

orzeka, że wnioskodawca i uczestniczka ponoszą

koszty postępowania związane ze swym udziałem

w postępowaniu

zażaleniowym

przed

Sądem

Najwyższym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy umorzył

postępowanie apelacyjne i zasądził od uczestniczki postępowania H. T. na rzecz

wnioskodawcy G. T. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Z uzasadnienia tego orzeczenia

wynika, że Sąd drugiej instancji na podstawie art. 391 § 2 k.p.c. umorzył

postępowanie odwoławcze wobec cofnięcia przez uczestniczkę pismem z dnia 19

grudnia 2011 r. jej apelacji od postanowienia

2011 r., wydanego w sprawie

Sądu Rejonowego z dnia 5 września

o podział majątku wspólnego oraz uwzględnił w

oparciu o art. 520 § 3 k.p.c. wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa

procesowego złożony przez wnioskodawcę w związku z cofnięciem apelacji przez

uczestniczkę.

W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania skarżąca zarzuciła

naruszenie § 2 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), jak również

naruszenie art. 109 § 2 i art. 102 k.p.c., wnosząc o zmianę zaskarżonego

orzeczenia

i oddalenie

wniosku

o

zasądzenie

kosztów

postępowania

odwoławczego bądź odstąpienie od obciążenia jej tymi kosztami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sprawie nie znajdował

zastosowania art. 520 § 3 k.p.c., brak zatem było podstaw, aby obciążyć

uczestniczkę obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych

przez wnioskodawcę w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., każdy uczestnik ponosi koszty postępowania

związane ze swoim udziałem w sprawie, obciążają go zatem koszty tych czynności,

których dokonał sam, a także czynności podjętych w jego interesie przez sąd

z urzędu lub na jego wniosek. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu

nieprocesowym w zasadzie nie ma podstaw do domagania się przez uczestnika,

który poniósł określone koszty, ich zwrotu od pozostałych uczestników. Wyjątki od tej

zasady wprowadza § 2 art. 520 k.p.c., który przewiduje możliwość stosunkowego

rozdzielenia obowiązku zwrotu kosztów lub włożenia go na jednego z uczestników

w całości, gdy są oni w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub

gdy ich interesy są ze sobą sprzeczne, oraz § 3, zgodnie z którym sąd może włożyć

na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu

kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, gdy interesy

uczestników są sprzeczne lub gdy uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście

niewłaściwie.

W sprawie brak było podstaw do odstąpienia od reguły przewidzianej w art.

520 § 1 k.p.c., bowiem pomiędzy uczestnikami postępowania nie zachodziła

sprzeczność interesów w rozumieniu § 3 tego artykułu, ani nie wykazano

niesumiennego bądź oczywiście niewłaściwego postępowania uczestniczki, o którym

mowa w tym przepisie. Sąd odwoławczy, powołując art. 520 § 3 k.p.c., nie wskazał,

na której z przesłanek przewidzianych w tym przepisie oparł orzeczenie ani jakie

okoliczności sprawy miał na względzie.

W sprawach o podział majątku wspólnego sprzeczność interesów, o której

mowa w art. 520 § 2 i 3 k.p.c., nie występuje nawet wówczas, gdy uczestnicy

postępowania wskazują różne sposoby podziału tego majątku i zgłaszają w tym

zakresie odmienne wnioski. Osoby uprawnione mogą dążyć do zniesienia

wspólności w taki sposób, jaki jest ich zdaniem najkorzystniejszy i nie ma to

znaczenia dla oceny, że ich interesy są wspólne i niesprzeczne (por. postanowienie

SN z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 88).

W postępowaniu pierwszoinstancyjnym sporna była kwestia niektórych nakładów

poczynionych przez byłych małżonków na ich majątek wspólny, w apelacji

natomiast uczestniczka kwestionowała ustaloną przez Sąd wysokość nakładów,

jakie poczyniła z majątku osobistego na majątek wspólny, termin zasądzonej na

rzecz wnioskodawcy spłaty oraz termin opróżnienia przez niego przyznanej jej na

własność nieruchomości. Nie oznaczało to, że uczestnicy realizowali w sprawie

sprzeczne interesy w rozumieniu w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. Sprzeczności takiej nie

można

upatrywać

w

samym

fakcie

wniesienia

apelacji

przez

jednego

z uczestników, który kwestionuje poszczególne postanowienia konkretyzujące

sposób wychodzenia ze wspólności, w tym także dotyczące wysokości ich

zobowiązań, gdyż w istocie oznaczałoby to konieczność odstępowania od zasady

przewidzianej w art. 520 § 1 k.p.c. w prawie każdym przypadku zaskarżenia

orzeczenia sądu pierwszej instancji w sprawach „działowych”, co stałoby

w sprzeczności z istotą tej regulacji.

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 520 § 1 k.p.c.