IV CZ 129/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 129/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. G.

przeciwko A. G.- Z. i A. J.

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2012 r.,

zażalenia pozwanej A. G. – Z.

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie czwartym wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 kwietnia 2012 r.,

oddala zażalenie

Uzasadnienie

W sprawie z powództwa H. G. przeciwko A. J. i A. G. – Z. o odszkodowanie

w kwocie 94.400 zł, zadośćuczynienie w kwocie 50.000 zł i o ustalenie, Sąd

Okręgowy wyrokiem z dnia 14 marca 2011 r. zasądził od A. J. na rzecz powódki

tytułem zadośćuczynienia kwotę 50 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15

marca 2011 r. do dnia zapłaty, ustalił, że pozwany ten ponosić będzie

odpowiedzialność w przyszłości za skutki zdarzenia z dnia 15 stycznia 2004 r.

i oddalił powództwo w pozostałej części. Oddalenie powództwa obejmowało przeto

dalej idące żądanie skierowane przeciwko A. J. i w całości żądanie skierowane

przeciwko A. G.- Z. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył pozwany A. J.

zaskarżając wyrok w całości. W wyniku jej rozpoznania, Sąd Apelacyjny wyrokiem z

dnia 31 marca 2011 r. uwzględnił częściowo tę apelację przez zmianę

zaskarżonego

wyroku

w zakresie dotyczącym ustalenia odpowiedzialności

pozwanego na przyszłość,

natomiast w części w jakiej apelacja dotyczyła

oddalenia powództwa skierowanego przeciwko współpozwanej A. G.-Z., apelację

tę, jako niedopuszczalną, odrzucił

oraz oddalił

wniosek

tej pozwanej o

zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

Postanowienie oddalające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania

apelacyjnego zaskarżyła zażaleniem A. G.- Z. Zarzucając naruszenie art. 99 i art.

103 k.p.c. domagała się uchylenia

zaskarżonego

postanowienia i przekazania

sprawy w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W

orzecznictwie

ugruntowane

jest

stanowisko,

że

pozwany

nie

jest legitymowany do zaskarżenia orzeczenia przeciwko współuczestnikowi

występującemu

współpozwanego

po

tej

jako

samej

stronie,

niedopuszczalna

a

jego

podlega

apelacja

na

odrzuceniu

niekorzyść

(por.

m.in.

uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 22 kwietnia 1991 r., III CZP 34/91, OSNC 1992

nr 2 poz. 24 oraz z dnia 14 listopada 1991 r., III CZP 112/91, OSP 1992 nr 7-8,

poz. 169; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 września 1967 r., I PR 245/67,

OSNCP 1968 nr 4, poz. 70; z dnia 24 czerwca 1998 r., I PKN 169/98, OSNAPiUS

1999 nr 13, poz. 423; z dnia 1 kwietnia 2003 r., II CKN 1413/00).

Pozwana, w związku z apelacją pozwanego zajęła stanowisko procesowe

działając przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Powstaje przeto

zagadnienie, czy stan taki uzasadnia zasądzenie od wnoszącego niedopuszczalną

apelację współpozwanego na jej rzecz poniesionych przez nią, a wywołanych

tą czynnością, kosztów procesu, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej.

W literaturze

przedmiotu

dość

zgodnie

dopuszcza

się

rozstrzyganie

o zwrocie kosztów procesu pomiędzy podmiotami występującymi w charakterze

współuczestników po tej samej stronie procesowej na podstawie art. 103 k.p.c.,

natomiast Sąd Najwyższy, jak dotychczas, zajmował odmienne stanowisko.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1965 r. I PZ 26/65

(Nowe Prawo nr 5/1966 r.) wyrażono pogląd, że również art. 103 k.p.c., który

stanowi, że niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub

interwenienta obowiązek zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub

oczywiście niewłaściwym postępowaniem, ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy

chodzi o koszty procesu należne stronie przeciwnej. W sprawie niniejszej mamy

do czynienia nie tylko z żądaniem zwrotu kosztów po tej samej stronie procesowej,

ale nadto z żądaniem zgłoszonym przez stronę, która na skutek uprawomocnienia

się w stosunku do niej wyroku, utraciła procesowy status strony. Wyrok bowiem

w stosunku do A. G.-Z. stał się prawomocny wobec braku zaskarżenia go przez

powódkę, w części oddalającej powództwo skierowane przeciwko tej pozwanej.

Podzielić należy, co do zasady, pogląd wyrażony w uzasadnieniu zażalenia,

że

niezależnie

od

formalnej

oceny

apelacji

skierowanej

przeciwko

współpozwanemu jako niedopuszczalnej, współpozwany taki staje się stroną

postępowania odwoławczego. Tak rozumiany status strony a nadto okoliczności

sprawy, w tym

w szczególności

treść apelacji,

mogą rodzić przekonanie

o potrzebie podjęcia obrony, w tym skorzystanie z pomocy profesjonalnego

pełnomocnika, co wiąże się z powstaniem kosztów. Podstawy prawnej zasądzenia

takich kosztów można upatrywać w treści art. 103 k.p.c., który to przepis

uniezależnia orzekanie o kosztach od wyniku sprawy, ale wiąże rozstrzygnięcie

w tym przedmiocie z niesumiennym lub niewłaściwym postępowaniem m.in. strony,

niekoniecznie przeciwnej.

Nie wykluczając przeto możliwości orzekania na podstawie art. 103 k.p.c.

o zwrocie kosztów procesu między podmiotami występującymi po tej samej

stronie procesowej, stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy niniejszej nie

było ku temu dostatecznych podstaw. Jakkolwiek w apelacji pozwanego A. J.

zostało wskazane, że wyrok został zaskarżony w całości, to jednak nie można

pominąć, że wniosek apelacji zawężał podmiotowe granice orzekania przez sąd

odwoławczy tylko do orzeczenia na korzyść pozwanego, a już na pewno nie na

niekorzyść

współpozwanej.

Również

w

uzasadnieniu

apelacji

brak

było

jakichkolwiek sformułowań świadczących o zamiarze działania na niekorzyść

współpozwanej. Stąd też zarzut naruszenia art. 103 k.p.c., w związku z art. 99

k.p.c., okazał się chybiony.

Z przedstawionych przeto przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu,

co mając na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.