IV CZ 129/10 · Sąd Najwyższy

.Sygn. akt IV CZ 129/10

POSTANOWIENIE

Dnia 17 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości „R. T.”

Zakładów Mięsnych Spółki z o.o. w upadłości w W.

przeciwko „R. – C. w W.” Spółce z o.o. z siedzibą

w W.

o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 marca 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie 2 postanowienia

Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 maja 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu

pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie z powodu cofnięcia pozwu, w

punkcie 2. postanawiając o odstąpieniu od obciążania powoda kosztami

postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. Jako uzasadnienie tego rozstrzygnięcia

wskazano złą sytuację majątkową powoda, znajdującego się w stanie upadłości

i nieposiadającego

środków

wystarczających

do

zaspokojenia

wszystkich

wierzycieli. Sąd Apelacyjny wskazał ponadto na szczególne okoliczności, w jakich

doszło do cofnięcia powództwa. Nastąpiło ono bowiem w związku z dokonaniem

przez pozwanego potrącenia wierzytelności z umów, których uznania za

bezskuteczne żądał powód. Zażaleniem z 16 czerwca 2010 r. pozwany zaskarżył to

postanowienie w zakresie punktu 2., wskazując, że w sprawie nie zachodzi

„wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c. Spór sądowy

został bowiem wszczęty przez powoda, a ze względu na znaczny stopień

skomplikowania sprawy, postępowanie wymagało poniesienia przez pozwanego

poważnych kosztów, związanych m.in. z obsługą prawną. Podnoszony przez

powoda braku możliwości pokrycia roszczeń z masy upadłości nie zasługuje,

zdaniem skarżącego, na uwzględnienie. W związku z toczącym się postępowaniem

powinien on bowiem zachować rezerwy finansowe na pokrycie jego kosztów.

Z uwagi na to skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części

i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c. sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów

postępowania, „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”. Możliwość ta jest

suwerennym

uprawnieniem

jurysdykcyjnym

sądu,

dokonującego

oceny

dopuszczalności stosowania tego przepisu w okolicznościach faktycznych sprawy

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, niepubl.; wyrok

Sądu Najwyższego z 27 maja 2010 r., II PK 359/09, niepubl.). Z tego powodu

sposób stosowania art. 102 k.p.c. podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej

i w zasadzie wymyka się spod kontroli sprawowanej przez Sąd Najwyższy

(por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 października 2010 r., I CZ

100/10, niepubl.), chyba że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym

naruszeniem reguł wprowadzonych w tym przepisie.

Sąd Apelacyjny starannie i wyczerpująco umotywował przesłanki odstąpienia

od obciążania powoda kosztami postępowania. Argumentacja ta jest spójna

i przekonująca. W szczególności, dla trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia

istotne znaczenie ma fakt, że powództwo o uznanie czynności prawnych za

bezskuteczne zostało wytoczone w związku z upadłością likwidacyjną, której

zasadniczym celem jest możliwie szybkie zaspokojenie należności wierzycieli.

Gromadzenie przez syndyka rezerwy finansowej w celu ewentualnego zwrotu

kosztów postępowania stronie przeciwnej byłoby z tej perspektywy działaniem

nieracjonalnym. Z uwagi na stopień skomplikowania postępowania w sprawie oraz

rozbieżność orzeczeń wydawanych w jego toku, nie można także uznać, by powód

mógł z góry przewidzieć jego wynik i zabezpieczyć w związku z tym środki na

pokrycie kosztów należnych stronie przeciwnej.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814

k.p.c. orzeczono jak na wstępie.