IV CZ 127/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 127/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z wniosku wierzyciela PHS H. Spółki z o.o. Spółki komandytowej

z siedzibą w P.

przeciwko dłużnikowi Uniwersyteckiemu Centrum Klinicznemu w G.

w przedmiocie skargi na czynności komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2012 r.,

zażalenia wierzyciela

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 23 marca 2012 r.,

1) odrzuca zażalenie

2) odmawia dłużnikowi przyznania od wierzyciela kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zmienił postanowieniem

z dnia 12 kwietnia 2011 r. punkt drugi postanowienia Komornika Sądowego przy

Sądzie Rejonowym w sprawie o sygn. akt Km 2050/07, prowadzonej z wniosku

wierzyciela PHS H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej

z siedzibą w P. przeciwko dłużnikowi Uniwersyteckiemu Centrum Klinicznemu w G.

w ten sposób, że kwotą ponad 2379 złotych, tj. kwotą 21420,57 złotych obciążył

wierzyciela (pkt 1), w pozostałym zakresie skargę dłużnika na czynności komornika

oddalił i zasądził od wierzyciela na rzecz dłużnika kwotę 357 złotych kosztów

postępowania w sprawie.

Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu

zażalenia dłużnika na powołane postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 12

kwietnia 2011 r. zmienił punkt pierwszy tego postanowienia w zakresie opłaty

stosunkowej ponad kwotę 2379 złotych, oddalił zażalenie w pozostałym zakresie i

zasądził od wierzyciela na rzecz dłużnika kwotę 600 złotych tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego.

Na postanowienie w zakresie zasądzonych od wierzyciela na rzecz dłużnika

kosztów w wysokości 600 złotych wniósł zażalenie wierzyciel pismem z dnia

23 kwietnia 2012 r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu o kosztach

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 108 i art. 13

§ 2 k.p.c. przez błędne przyjęcie, iż pomimo wygrania postępowania zażaleniowego

przez wierzyciela przyznane zostały od niego koszty postępowania na rzecz

dłużnika. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie

na rzecz wierzyciela kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na zażalenie dłużnik wniósł o oddalenie zażalenia

i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie wierzyciela jest wniesione na podstawie art. 3941 k.p.c.

Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do dnia 2 maja 2012 r. stanowił w § 1,

że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia i na postanowienie co do kosztów procesu,

które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Według § 2

powołanego artykułu, w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna,

zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące

postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 398 1

k.p.c., a także postanowień wydanych

w wyniku

rozpoznania zażalenia

na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Treść

powołanych

przepisów

oraz

ich

umiejscowienie

w

kodeksie

postępowania cywilnego wskazuje na zamiar ustawodawcy umożliwienia stronie

zwrócenia się do Sądu Najwyższego poprzez zażalenie o zbadanie prawidłowości

konkretnych rozstrzygnięć sądu drugiej instancji, zapadłych w procesie jako

postępowaniu rozpoznawczym (część pierwsza, księga pierwsza, tytuł VI, dział V,

rozdział 2). Zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c. przepisy o procesie stosuje się odpowiednio

do innych rodzajów postępowań unormowanych w kodeksie, chyba że przepisy

szczególne stanowią inaczej.

W rozpoznawanej sprawie chodzi o zażalenie wniesione w konsekwencji

prowadzonego postępowania egzekucyjnego (w przedmiocie skargi na czynności

komornika). Należy więc rozważyć, czy art. 3941 k.p.c. może być odpowiednio

stosowany w postępowaniu egzekucyjnym, jako że jest ono unormowane w części

trzeciej

kodeksu

postępowania

cywilnego.

Wymaga

odpowiedzi

pytanie,

czy „odpowiednie zastosowanie" miałoby oznaczać w tym wypadku, że art. 3941

k.p.c. zastosuje się bezpośrednio, czy też dopiero po uwzględnieniu różnic między

postępowaniem rozpoznawczym a egzekucyjnym ze względu na ich istotę,

konstrukcję prawną i odrębności, czy też nawet odpowiednie zastosowanie

powołanego przepisu z tych właśnie względów oraz mając na uwadze przepisy

szczególne okaże się pozbawione podstaw. W orzecznictwie uważa się,

że odpowiednie zastosowanie przepisu oznacza w szczególności niezbędną

adaptację normy prawnej do

zasadniczych

celów danego postępowania,

uwzględniając jego charakter i różnice z uregulowaniem, w którym ta norma

występuje (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września

1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 177; postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 127/10 i z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ

91/11). Kierując się tymi wskazówkami należy zauważyć, że kwestia zaskarżania

postanowień

sądu

wydanych

w

postępowaniu

egzekucyjnym

ma

własne

uregulowanie w art. 767 k.p.c., umieszczonym wśród przepisów ogólnych tego

postępowania. Z obecnego brzmienia powołanego artykułu wynika, że po pierwsze,

zażalenie przysługuje tylko w wypadkach wskazanych w ustawie (§ 1), a po drugie,

wyłączona jest skarga kasacyjna na postanowienie sądu drugiej instancji wydane

po rozpoznaniu zażalenia oraz w sprawach egzekucyjnych nie przysługuje skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (§ 2 i § 3).

Istota przytoczonej regulacji prowadzi do wniosku, że wobec ustawowych

ograniczeń wnoszenia podstawowych, a o wyjątkowym charakterze środków

zaskarżenia do Sądu Najwyższego oraz ograniczenia zażalenia w postępowaniu

egzekucyjnym do wypadków wskazanych w ustawie, nie ma żadnych podstaw do

odpowiedniego stosowania w tym postępowaniu przepisu szczególnego, jakim jest

art. 3941 k.p.c. Przepis ten stanowiący o konkretnych, ważkich okolicznościach,

w których przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego winien być interpretowany

wąsko, zgodnie z pozycją ustrojową i konstytucyjną Sądu Najwyższego

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 127/10).

Z tych przyczyn art. 3941 § 2 k.p.c. nie ma zastosowania do zaskarżania

postanowień sądu drugiej instancji w postępowaniu egzekucyjnym, a więc

na podstawie tego przepisu w tym postępowaniu nie przysługuje zażalenie do Sądu

Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2011 r.,

II CZ 91/11, z dnia 14 marca 2012 r., II CZ 188/11 i z dnia 19 kwietnia 2012 r.,

IV CZ 153/11).

Mając to na uwadze na podstawie art. 373 w związku z art. 39821 i art. 3941

§ 3 k.p.c. należało zażalenie odrzucić, odmawiając jednocześnie dłużnikowi

zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego ze względu na treść odpowiedzi

na zażalenie i zawarte w niej wnioski.