IV CZ 127/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 127/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa Z. O., H. O. i M. K.

przeciwko X. Y.

o nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 lutego 2012 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 7 października 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę w tym

zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 października 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelacje

powodów Z. O., H. O. i M. K. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego ich

powództwo o zobowiązanie pozwanego X. Y. do złożenia oświadczenia woli o

powrotnym przeniesieniu na każdego z powodów udziału ¼ we współwłasności

określonej w pozwie nieruchomości oraz zasądził od

powodów na rzecz

pozwanego kwoty po 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu odwoławczym, a w uzasadnieniu stwierdził, że rozstrzygnął o

kosztach „mając na względzie obowiązujące w tej mierze przepisy”.

W zażaleniu na powyższe postanowienie o kosztach, wniesionym do Sądu

Okręgowego a skierowanym do Sądu Apelacyjnego, pozwany wniósł o zmianę

zaskarżonego orzeczenia i podwyższenie zasądzonych od każdego z powodów

kwot do kwot po 1800 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagają skutki procesowe błędnego

określenia przez skarżącego Sądu, do którego zażalenie zostało skierowane, jako

właściwego do jego rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 3941 k.p.c. zażalenie na

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji przysługuje do Sądu

Najwyższego,

co

rozstrzygającego,

oznacza,

jako

sąd

że

na

drugiej

postanowienie

instancji,

o

Sądu

Okręgowego

kosztach

postępowania

apelacyjnego, przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, a nie - jak błędnie

wskazał skarżący w zażaleniu - do Sądu Apelacyjnego. Rozważenia zatem

wymaga, czy zażalenie to, prawidłowo wniesione do Sądu Okręgowego, powinno

być przekazane do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, jako właściwemu, czy

Sądowi Apelacyjnemu, do którego zostało zaadresowane, czy też powinno zostać

odrzucone, jako niedopuszczalne.

W tym przedmiocie Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela

stanowisko zajęte już w postanowieniach z dnia 28 maja 2008 r. II CZ 31/08, z dnia

18 stycznia 2008 r. V CZ 131/07, z dnia 8 sierpnia 2008 r. V CZ 48/08, z dnia

12 lutego 2009 r. I PZ 41/08, z dnia 9 grudnia 2009 r. II PZ 21/09 i z dnia 21 lipca

2011 r. V CZ 59/11 (niepubl.).

W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli na postanowienie

sądu drugiej instancji przysługuje, zgodnie z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., zażalenie do

Sądu Najwyższego, to oczywista wadliwość zażalenia prawidłowo wniesionego do

sądu drugiej instancji lecz nieprawidłowo skierowanego do Sądu Apelacyjnego

zamiast do Sądu Najwyższego, nie uprawnia sądu drugiej instancji do odrzucenia

zażalenia. Z żadnego bowiem przepisu nie wynika, by zażalenie wniesione do sądu

właściwego,

lecz

skierowane

do

sądu

niewłaściwego

funkcjonalnie

było

niedopuszczalne i jako takie podlegało odrzuceniu. Jak wskazał Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 28 maja 2008 r. II CZ 31/08, w postępowaniu zażaleniowym

przed Sądem Najwyższym ma odpowiednie zastosowanie art. 370 k.p.c. (art. 3941

§ 3 w zw. z art. 39821 k.p.c.), zgodnie z którym sąd drugiej instancji odrzuca na

posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie przepisanego terminu,

nieopłacone lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego

braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie do Sądu

Najwyższego „z innych przyczyn niedopuszczalne”, w rozumieniu powyższych

przepisów, to zażalenie wniesione od nieistniejącego orzeczenia, wniesione przez

osobę, która nie ma legitymacji do dokonania tej czynności procesowej, wniesione

z

pominięciem

przepisów

o

przymusie

adwokacko-radcowskim

oraz

niedopuszczalne z mocy ustawy, przy czym ta ostatnia przesłanka jest

uregulowana w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. przez określenie postanowień sądu drugiej

instancji, od których przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Od tak

rozumianej niedopuszczalności zażalenia należy odróżnić kwestię właściwości

sądu w postępowaniu zażaleniowym. Sądem właściwym do rozpoznania zażalenia

jest zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy, zaś do właściwości funkcjonalnej

sądu

drugiej

instancji,

który

wydał

zaskarżone

postanowienie

należy

przeprowadzenie jego wstępnej kontroli pod kątem dopuszczalności zażalenia.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 lutego 2009 r. I PZ 41/08,

jeżeli zażalenie spełnia wymagania formalne, jest należycie opłacone i zostało

złożone w terminie do sądu właściwego (sądu drugiej instancji, który wydał

zaskarżone postanowienie), to obowiązkiem tego sądu jest nadanie mu biegu

zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 395 § 1 k.p.c. Sąd ten zatem ma

obowiązek przedstawienia akt wraz z zażaleniem albo Sądowi Najwyższemu, jako

wyłącznie właściwemu (funkcjonalnie) do jego rozpoznania, traktując błąd

skarżącego w oznaczeniu Sądu, do którego skierował zażalenie, jako oczywistą

niedokładność, nie stanowiącą przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania

go we właściwym trybie (stosując odpowiednio art. 130 § 1 in fine k.p.c.), albo zgodnie z wnioskiem skarżącego - do Sądu Apelacyjnego. W tym drugim

przypadku,

gdyby

Sąd

Apelacyjny

uznał,

że

nie

występuje

oczywista

niedokładność, stwierdziłby na podstawie art. 200 § 1 k.p.c. swoją niewłaściwość

i przekazał

sprawę

sądowi

właściwemu

(porównaj

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 5 grudnia 1996 r. I PKN 28/96, OSNAPiUS 1997/13/236).

W każdym więc przypadku, zażalenie ostatecznie powinno być przekazane Sądowi

Najwyższemu i rozpoznane przez ten Sąd jako sąd właściwy.

Zażalenie pozwanego podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu przez

Sąd Najwyższy i należy uznać je za skuteczne.

Sąd Okręgowy bowiem, z naruszeniem art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c.

i art. 391 § 1 k.p.c., w istocie nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania apelacyjnego. Nie wskazał bowiem podstawy prawnej tego

orzeczenia ani motywów, którymi kierował się zasądzając określone kwoty tytułem

kosztów postępowania odwoławczego. Uzasadnienie nie odpowiada zatem

wymaganiom art. 328 § 2 w zw. z art. 361 i art. 391 § 1 k.p.c., co uniemożliwia

kontrolę

przez

Sąd

Najwyższy

zaskarżonego

postanowienia

w

ramach

postępowania zażaleniowego przewidzianego w art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c. Prowadzi

to do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy

w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania zażaleniowego (art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz

art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1, art. 397 § 2 i art. 39821 k.p.c.).