IV CZ 126/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 126/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa A. K. Spółki z o.o. z siedzibą

w S.

przeciwko R. Spółce z o.o. z siedzibą w Z. i S. Spółce z o.o. z siedzibą w D.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 lutego 2012 r.,

zażalenia strony powodowej

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 8 lipca 2011 r.,

1)

odrzuca zażalenie na postanowienie w przedmiocie

sprawdzenia

i

ustalenia

wartości

przedmiotu

zaskarżenia (punkt 1 zaskarżonego postanowienia),

2)

oddala zażalenie w pozostałej części.

Uzasadnienie

Powódka A. K. Sp. z o.o. w S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 19 stycznia 2011 r., oddalającego jej apelację od wyroku Sądu

Rejonowego z dnia 9 czerwca 2010 r., którym oddalone zostało powództwo

skierowane przeciwko pozwanym R. Sp. z o.o. w Z. oraz S. Sp. z o.o. w D. o

ustalenie istnienia bliżej określonych stosunków prawnych dzierżawy, ewentualnie

o wydanie bliżej określonych części nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r., Sąd Okręgowy sprawdził i ustalił

wartość przedmiotu zaskarżenia skargi kasacyjnej na kwotę 84.244,46 zł wobec

pozwanej R. Sp. z o.o. w Z. a wobec pozwanej S. Sp. z o.o. w D. na kwotę

46.730,22 zł oraz odrzucił skargę kasacyjną w stosunku do wymienionej spółki S.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że w niniejszej sprawie

powódka dochodziła dwóch roszczeń o ustalenie istnienia odrębnych stosunków

prawnych łączących ją z dwoma podmiotami. Uznał przy tym, że nie miało

znaczenia to, iż ewentualne ustalenie istnienia tych stosunków prawnych umożliwi

powódce prowadzenie jednej inwestycji. W ocenie Sądu Okręgowego nie

zachodziła więc tożsamość podstawy faktycznej i prawnej ani tym bardziej

wspólność praw po stronie pozwanych, a jedynie współuczestnictwo formalne. Z

tego względu wartość przedmiotu zaskarżenia wobec obydwu pozwanych nie

podlegała zliczeniu. Sąd Okręgowy ustalił, że wobec pozwanej S. Sp. z o.o. w D.

wynosiła ona 46.730,22 zł, a jej obliczenia dokonał w oparciu o sumę czynszu

dzierżawnego za okres roku. Sąd Okręgowy przyjął, że w niniejszej sprawie

minimalna wartość przedmiotu zaskarżenia, warunkująca dopuszczalność skargi

kasacyjnej wynosiła 75.000 zł. Z tego względu na podstawie art. 398 6 § 2 k.p.c.

odrzucił skargę kasacyjną powódki w stosunku pozwanej S. Sp. z o.o. w D.

Powódka

wniosła

zażalenie

na

postanowienie

Sądu

Okręgowego.

Zarzuciła w nim naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. polegające na błędnym

przyjęciu,

że w sprawie

występuje

współuczestnictwo

formalne

pozwanych,

a w konsekwencji naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu,

że skarga kasacyjna powódki wobec pozwanej S. Sp. z o.o. jest niedopuszczalna.

Powódka wywodziła, że z pozwanymi łączy ją jeden stosunek prawny,

o charakterze złożonym, chociaż mający źródło w dwóch odrębnie zawartych

umowach, na co wskazuje zakres projektu budowy elektrowni wiatrowych, silna

więź gospodarcza i funkcjonalna pomiędzy tymi umowami, tworzącymi wspólne

przedsięwzięcie. W ocenie powódki za przyjęciem współuczestnictwa materialnego

przemawiają – wykazujące cechę wspólności – obowiązek oddania do korzystania

gruntu

stanowiącego

własność

każdej

z pozwanych

oraz

współdziałania

przy realizacji projektu, a ponadto wyrażenie przez pozwanych wspólnej zgody na

realizację projektu poprzez złożenie podpisów na mapach dotyczących jego

lokalizacji oraz okoliczność, że wydane zostało tylko jedno pozwolenie na budowę.

W związku z tym powódka wnosiła o ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia na

kwotę 130.975 zł w stosunku do obydwu pozwanych i uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że według art. 394 1 § 1 k.p.c.

zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej

instancji odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia oraz co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a na podstawie art. 394 1 § 2

k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, także na postanowienie

sądu

drugiej instancji kończące

postępowanie

w sprawie,

za

wyjątkiem

postanowień w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania

i postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu

pierwszej

instancji.

Oznacza

to,

że

zażalenie

do

Sądu

Najwyższego

na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie sprawdzenia i ustalenia

wartości przedmiotu zaskarżenia, które nie kończy postępowania w sprawie,

jest niedopuszczalne. Z tego względu zażalenie powoda w części dotyczącej

ustalenia w postanowieniu Sądu Okręgowego wartości przedmiotu zaskarżenia

postanowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 373 w zw. z art. 370, 398 21

i 3941 § 3 k.p.c.

Kwestia prawidłowości ustalenia przez Sąd Okręgowy wartości przedmiotu

zaskarżenia skargi kasacyjnej wobec pozwanej S. Sp. z o.o. podlega jednak

rozważeniu – pomimo braku wniosku przewidzianego w art. 380 w zw. z 39821

i 3941 § 3 k.p.c. – jako przesłanka zastosowania art. 3982 § 1 k.p.c., którego

naruszenie

podniesione

że w sprawach

zostało

gospodarczych

w

o

zażaleniu

prawa

i

w

którym

majątkowe

przewidziano,

skarga

kasacyjna

jest niedopuszczalna, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. W tym zakresie zażalenie nie zasługuje

na uwzględnienie. Nie można podzielić wyrażonego w zażaleniu poglądu,

że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do przyjęcia istnienia po stronie

pozwanych współuczestnictwa materialnego (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.). Ocena w tym

zakresie zależy od treści żądania w pozwie i okoliczności przytoczonych na jego

poparcie. W niniejszej sprawie powódka wniosła o ustalenie istnienia dwóch

odrębnych stosunków prawnych dzierżawy. Wynika to jednoznacznie z rozdzielenia

obu żądań w pozwie, które odnosiły się do dwóch różnych stosunków

prawnych dzierżawy a ich źródłem były umowy zawarte przez powódkę, w różnym

czasie, oddzielnie z każdą z pozwanych spółek. Tak sformułowane żądania

nie zostały zmienione w toku procesu, na co wskazuje treść oświadczenia

pełnomocnika powódki, mającego na celu ich doprecyzowanie (k. 523), i co

znajduje potwierdzenie we wnioskach zawartych w apelacji powódki (k. 996v.).

Gospodarczy związek i znaczenie umów zawartych z różnymi podmiotami jedynie

z punktu widzenia powoda, nie oznacza, że prawa i obowiązki drugiej strony każdej

z tych umów są wspólne. Bez żadnych wątpliwości nie można także uznać,

że prawa i obowiązki pozwanych spółek są oparte na tej samej podstawie

faktycznej i prawnej.

Wobec tego Sąd Okręgowy słusznie uznał, że zostały spełnione jedynie

przesłanki do przyjęcia współuczestnictwa formalnego po stronie pozwanych

określone w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c., a to uzasadniało odrzucenie skargi kasacyjnej

w stosunku do pozwanej S. Sp. o.o. w D. Wartość przedmiotu zaskarżenia

względem tej pozwanej jest niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych i nie

zlicza się jej z wartością przedmiotu zaskarżenia względem drugiej z pozwanych.

Z tych względów, należało na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. oddalić zażalenie w tej części, w jakiej było skierowane do rozstrzygnięcia

w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.