IV CZ 123/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 123/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego SA

w W.

przeciwko A. K. i P. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 maja 2011 r.,

zażalenia pozwanych

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 lutego 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 4 listopada 2009 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie z powództwa Powszechnej Kasy

Oszczędnościowej Banku Polskiego S.A. w W. przeciwko A. K. i P. K. w ten

sposób, że utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym,

wydany przez Sąd Okręgowy w E. w dniu 3 lipca 2007 r. (pkt 1), jak również

zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Apelacyjny, działając na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 395 § 2

k.p.c., uchylił postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego. Rozpoznając

sprawę w przedmiocie kosztów ponownie, zasądził od pozwanych solidarnie na

rzecz powoda kwotę 41.697 zł, obejmującą koszty zastępstwa procesowego

powoda w postępowaniu apelacyjnym (5.400 zł) i opłatę od apelacji (36.297 zł). W

zażaleniu pozwani wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia, powtórne

rozpoznanie i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., wprowadzonym w następstwie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK-A 2007, nr 3,

poz. 32), zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu

drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia

sądu pierwszej instancji..

Sąd Apelacyjny uwzględnił zażalenie powoda w przedmiocie kosztów

postępowania apelacyjnego. Pierwotnie zasądzono solidarnie od pozwanych kwotę

5.400 zł, która stanowiła koszty zastępstwa procesowego powoda. W wyniku

stwierdzenia, że wniesione przez powoda zażalenie jest oczywiście uzasadnione,

Sąd

Apelacyjny,

postanowienie

i

stosując

orzekł

na

instytucję

nowo

tzw.

w

autoremedury

przedmiocie

uchylił

kosztów

skarżone

postępowania

odwoławczego. Na zasądzoną kwotę w wysokości 41.697 zł, obok kwoty 5.400 zł,

składa się ponadto kwotą 36.297 zł tytułem opłaty od apelacji uiszczonej od

wniesionego środka zaskarżenia (k. - 411). W zażaleniu skarżący zarzucili

naruszenie art. 109 § 1 k.p.c. przez jego zastosowanie, w sytuacji, w której powód

nie złożył ich zdaniem wniosku o przyznanie zwrotu kosztów procesu.

Twierdzili oni, że powód w apelacji nie domagał się przyznania kosztów od

przeciwnika procesowego, lecz dosłownie wnioskował o zasądzenie ich od niego

dla drugiej strony postępowania. Takie sformułowanie nie pozwala zdaniem

skarżących uznać, że powód w apelacji złożył wniosek o przyznanie zwrotu

kosztów procesu w rozumieniu art. 109 § 1 k.p.c.

Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.c. roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona

najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie

orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie

kosztów według norm przepisanych. Przepis ten ma charakter prekluzyjny wobec

strony zastępowanej przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy

prawnego oraz rzecznika patentowego. Nie ulega wątpliwości, że o zwrocie

kosztów postępowania należnych stronie reprezentowanej przez radcę prawnego

sąd nie orzeka z urzędu (por. postanowienie SN z 19 marca 1996 r., III CZP 23/96,

LEX nr 50559).

W sporządzonej w sprawie apelacji powód zaskarżył wyrok sądu pierwszej

instancji w całości oraz wnosił o jego zmianę poprzez utrzymanie nakazu zapłaty

w mocy (pkt a), jak również o „zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów

procesu, w tym wynagrodzenia pełnomocnika procesowego za obydwie instancje

według norm przepisanych” (k. - 406). Ponadto w uzasadnieniu apelacji

stwierdzono, że „pozwany kwestionuje również w całości samo rozstrzygnięcie

o kosztach procesu, a w szczególności pkt 3 wyroku, albowiem w ocenie powoda

brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz pozwanych kwoty w tym punkcie

wskazanej, zaś orzeczenie Sądu wskutek braku wskazania motywów takiego,

a nie innego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie poddaje się kontroli

instancyjnej” (k. 408).

Bez wątpienia wnoszący apelację popełnił w petitum pisma błąd polegający

na wadliwym określeniu podmiotów postępowania. Uchybienie to należy jednak

postrzegać w kategorii oczywistej omyłki pisarskiej, która nie powinna rzutować na

uprawnienie strony wygrywającej proces do uzyskania zwrotu jego kosztów.

Nie należy kierować się wyłącznie brzmieniem zawartego w piśmie sformułowania,

lecz należy mieć na względzie treść pisma i sformułowane żądania. Treść pisma

nie pozostawia wątpliwości co do rzeczywistego określenia stron i formułowanych

żądań. Intencją skarżącego, reprezentowanego przez radcę prawnego, było

zaskarżenie niekorzystnego wyroku oraz doprowadzenie do uzyskania innego

rozstrzygnięcia. Powód zaskarżył bowiem wyrok sądu pierwszej instancji w całości

oraz wnosił o jego zmianę poprzez utrzymanie nakazu zapłaty w mocy.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony. Przepis ten ustanawia dwie zasady rozstrzygania o kosztach

procesu, tj. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę orzekania

o zwrocie kosztów niezbędnych i celowych. Orzekanie o kosztach w procesie

zakłada zwrot kosztów przez podmiot przegrywający na rzecz podmiotu

wygrywającego. Odstępstwa od zasady odpowiedzialności za wynik procesu nie

uzasadnia oczywisty błąd pisarski, polegający na przestawieniu pojęć „powoda”

i „pozwanego”.

Z powyższych względów należy uznać, że zasądzenie od pozwanych

solidarnie na rzecz powoda kwoty 41.697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego było prawidłowe.

Należało w konsekwencji oddalić zażalenie (art. 39814 k.p.c. w związku z art.

3941 § 3 k.p.c.).