IV CZ 122/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 122/12

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

ze skargi powódki

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego

z dnia 7 marca 2008 r.,

w sprawie z powództwa W. K.

przeciwko K. K.

o rozwód,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 grudnia 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 kwietnia 2012 r.,

1) oddala zażalenie

2) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego

na rzecz adwokat K. G. kwotę 120,- (sto dwadzieścia)

złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej powódce z urzędu, powiększając

podatku VAT.

o kwotę

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powódki W. K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 6 września 2011 r., którym

oddalona została skarga powódki o wznowienie postępowania w sprawie o rozwód

przeciwko K. K., zasądzając od powódki na rzecz pozwanego 270 złotych kosztów

zastępstwa procesowego w drugiej instancji.

W

zażaleniu

powódka

zaskarżyła

zawarte

w

powołanym

wyroku

postanowienie o kosztach, zarzucając mu zastosowanie art. 98 § 1 k.p.c. i wadliwe

obciążenie powódki kosztami procesu w okolicznościach, gdy ocena sytuacji

materialnej i życiowej powódki powinna skłaniać do zastosowania art. 102 k.p.c.,

jako że powódka choruje na cukrzycę i utrzymuje się jedynie z renty i zasiłku

pielęgnacyjnego w kwocie 750 złotych miesięcznie, nie posiada oszczędności ani

wartościowych przedmiotów majątkowych, a dwoje dzieci powódki, to osoby

niepełnosprawne. Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia

i odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu, a także zasądzenie nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kwestią prawną, którą należy rozpatrzeć w związku z zażaleniem powódki

na koszty zasądzone od niej w wyniku oddalonej apelacji jest zasadność

domagania się zastosowania w sprawie art. 102 k.p.c. Przepis ten stanowi, że

w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony

przegrywającej sprawę tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle.

Zdaniem skarżącej Sąd Apelacyjny powinien był nie obciążać jej kosztami

postępowania apelacyjnego ze względu na jej złą sytuację majątkową oraz

odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania w pierwszej instancji.

Jest to argumentacja wadliwa w okolicznościach niniejszej sprawy. Przede

wszystkim,

utrwalone

jest

stanowisko

orzecznictwa,

znane

zapewne

profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej, że samo to, iż strona znajduje się

w złej sytuacji majątkowej, w tym także gdy jest zwolniona od kosztów sądowych

nie wystarcza za jedyną przyczynę usprawiedliwiającą nieobciążanie strony

przegrywającej

sprawę

kosztami

postępowania

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11, Lex nr 1119554 oraz z dnia

23 sierpnia 2012 r., II CZ 93/12, Lex nr 1219500). Z oświadczenia majątkowego

skarżącej nie wynika, aby nie była ona w stanie ponieść kosztów w wysokości 270

złotych. Należy ponadto zauważyć, że to skarżąca wszczęła postępowanie

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem rozwodowym, od

którego nie wnosiła środków zaskarżenia. Następnie wniosła apelację od wyroku

oddalającego skargę, która - jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego

- była bezzasadna i została oddalona. Były więc podstawy do zastanowienia się

nad zasadnością wnoszenia środka zaskarżenia od orzeczenia Sądu pierwszej

instancji i mimo prawa do tego, rozważenia również konsekwencji na wypadek

oddalenia apelacji w postaci poniesienia jej kosztów. Ryzyko apelacji uwidaczniają

budzące z góry poważne wątpliwości zarzuty w niej formułowane, wobec

uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji, starannie wyjaśniającego

przyczyny oddalenia skargi. Zastosowanie zatem art. 102 k.p.c. stanowiłoby

nieuzasadnione przerzucenie ryzyka powodzenia apelacji na drugą stronę

postępowania.

Strona

wnosząca

środek

zaskarżenia

winna

rozważyć

konsekwencje jego oddalenia również ze względu na koszty postępowania należne

stronie przeciwnej (art. 98 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.). Nieobciążanie strony

kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.) przed sądem pierwszej instancji w sprawie,

w której oddalona została skarga o wznowienie postępowania na skutek jej

bezzasadności nie stanowi wystarczającej przesłanki do nieobciążania jej kosztami

w postępowaniu za drugą instancję, jeśli apelacja została oddalona ze względu na

jej bezzasadność.

Należy również zwrócić uwagę na istotę art. 102 k.p.c. i utrwalone

w orzecznictwie oraz doktrynie przekonanie co do dyskrecjonalnego uprawnienia

sądu w zastosowaniu tego przepisu, którego niezastosowanie musiałoby być

ewidentnie

krzywdzące

dla

strony

ze

względu

na

okoliczności

sprawy

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2012 r., I CZ 165/11, Lex

nr 1170214 oraz z dnia 23 maja 2012 r., III CZ 25/12, Lex nr 1214589).

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Mając to na względzie należało na podstawie art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. oddalić zażalenie, przyznając wynagrodzenie

pełnomocnikowi z urzędu za udzielenie skarżącej nieopłaconej pomocy prawnej

(§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz. 1348).