IV CZ 122/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 122/10

POSTANOWIENIE

Dnia 17 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

ze skargi powoda

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 25 kwietnia 2007 r.,

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko Gospodarstwu Rolnemu M. Spółce z o.o., Agencji Nieruchomości

Rolnych w Warszawie, Powszechnej Kasie Oszczędności Banku Polskiego SA w

Warszawie, Skarbowi Państwa - Ministrowi Rolnictwa

i Rozwoju Wsi w

Warszawie, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w Warszawie, Z. i

W. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 lutego 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 8 lutego 2010 r.,

1.

2. oddala zażalenie i nie obciąża J. K. kosztami

postępowania zażaleniowego;

przyznaje adwokatowi W. S. od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego kwotę 1500 (tysiąc pięćset) zł kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej J. K. z urzędu

w postępowaniu

zażaleniowym,

podlegającą

podwyższeniu o należny podatek od towarów i usług.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie

postępowania.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że J. K. wniósł skargę o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia

25 kwietnia 2007 r., wydanym po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu

Okręgowego […] z dnia 25 lipca 2006 r. I C …/04. W uzasadnieniu skargi zarzucił

nieważność postępowania w sprawie I C …/04 spowodowaną naruszeniem

równości stron zagwarantowanej w Konstytucji, zasad współżycia społecznego i

„kryteriów zwyczaju” oraz przeprowadzeniem postępowania, mimo że w toku

procesu był przed i po operacji serca, był bezrobotnym bez prawa do zasiłku i

całkowicie niezdolnym do pracy. Zarzucił również korumpowanie Sądu przez

pozwanych i stronniczość Sądu. Ponadto podniósł, że na skutek nieustanowienia

dla niego pełnomocnika z urzędu i niepowołania biegłych sądowych został

pozbawiony możności obrony.

Zdaniem Sąd Apelacyjnego nie ma podstaw do wznowienia postępowania

z powodu nieważności postępowania w sprawie I C …/07. Żadna ze wskazanych

przez wnoszącego skargę okoliczności nie odpowiada bowiem określonym w art.

401 k.p.c. przyczynom nieważności postępowania. Wznowienia postępowania nie

uzasadnia zwłaszcza nieustanowienie w postępowaniu przed Sądem pierwszej

instancji pełnomocnika z urzędu. Adwokat z urzędu został bowiem ustanowiony

w postępowaniu międzyinstancyjnym. Zatem nawet, gdyby przyjąć, że brak

adwokata z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji oznaczał

pozbawienie J. K. możności działania, to przed uprawomocnieniem się wyroku

Sądu Okręgowego, na skutek oddalenia apelacji, niemożność działania ustała.

Ponadto Sąd podkreślił, że ustanowiony dla J. K. adwokat z urzędu złożył opinię, w

której odmówił wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

25 kwietnia 2007 r. z powodu braku podstaw do zaskarżenia wyroku.

W zażaleniu pełnomocnik skarżącego zarzucił, że Sąd z naruszeniem art.

401 pkt 2 k.p.c. uznał, iż nie zachodzi nieważność postępowania spowodowana

pozbawieniem J. K. możności działania. W konkluzji zażalenia wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga

o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowych podstawach

wznowienie, albowiem w okolicznościach sprawy – wbrew odmiennemu stanowisku

skarżącego – nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.

Nie zachodzi nieważność postępowania spowodowana pozbawieniem skarżącego

możności

działania

na

skutek

nieustanowienia

pełnomocnika

z

urzędu

w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika bowiem,

że do ustanowienia adwokata z urzędu doszło na etapie postępowania

międzyinstancyjnego. Ustanowiony pełnomocnik z urzędu uzupełnił apelację

i w postępowaniu

odwoławczym

skarżący

działał

z

profesjonalnym

pełnomocnikiem. W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu skarżącego,

że zachodziła przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c. przyczyna nieważności

postępowania

w

postaci

pozbawienia

go

możności

działania

na

skutek

nieustanowienia mu wcześniej pełnomocnika z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 401

pkt 2 in fine k.p.c., jeżeli niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się

wyroku, istniejąca uprzednio niemożność działania nie może być podstawą

wznowienia postępowania.

Należy także przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem

odmowa ustanowienia adwokata z urzędu w zasadzie nie pozbawia strony

możności obrony swych praw uzasadniającej zarzut nieważności postępowania

(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 marca 2005 r., III CK 533/04, z dnia

12 września 2007 r., I CSK 199/07, niepubl., i z dnia 16 lutego 1999 r., II UKN

418/98, OSNP 2000, nr 9, poz. 359).

Zaskarżonego postanowienia nie podważają zarzuty dotyczące – zdaniem

skarżącego – nienależytego wykonywania obowiązków przez adwokata z urzędu.

Nienależyte

wykonywanie

obowiązków

procesowych

przez

adwokata

ustanowionego z urzędu nie może bowiem stanowić podstawy do wznowienia

postępowania, polegającej – w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. – na pozbawieniu

strony możności działania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca

2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr 6, poz. 95).

Z

przedstawionych

powodów

zażalenie

podlegało

oddaleniu

jako

nieuzasadnione (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach

postępowania zażaleniowego jest oparte na art. 102 k.p.c. w związku z art. 394 1 § 3

k.p.c. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym stanowią § 19, 20

i 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.).

jz