IV CZ 113/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 113/13 POSTANOWIENIE Dnia 12 lutego 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Agnieszka Piotrowska‎SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Uniwersytetu Przyrodniczego w L.‎przeciwko J. A.‎o wydanie,‎oraz z powództwa wzajemnego J. A. przeciwko Uniwersytetowi Przyrodniczemu w L. ‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i ustalenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 lutego 2014 r.,‎zażalenia pozwanego (powoda wzajemnego) na postanowienie Sądu Apelacyjnego ‎z dnia 3 lipca 2013 r. oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. odrzucił na podstawie art. 3986 k.p.c. skargę kasacyjną pozwanego (powoda wzajemnego) wobec nieuiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie określonym w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd odwoławczy wskazał, że od doręczenia pełnomocnikowi pozwanego w dniu 21 maja 2013 r. postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej zaczął biec pozwanemu tygodniowy termin do uiszczenia tej opłaty, który bezskutecznie minął z dniem 28 maja 2013 r.

Ponieważ opłata została uiszczona dopiero w dniu 25 czerwca 2013 r., tj. po upływie terminu, przeto skarga podlegała odrzuceniu.W ocenie Sądu odwoławczego, bez znaczenia pozostaje fakt, że po bezskutecznym upływie terminu Sąd ten błędnie wezwał pozwanego do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej wezwaniem doręczonym pełnomocnikowi pozwanego w dniu 18 czerwca 2013 r. Wezwanie to Sąd ocenił jako bezprzedmiotowe i nie niweczące skutku procesowego przewidzianego w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. Pozwany (powód wzajemny) zaskarżył w całości powyższe postanowienie zażaleniem zarzucając naruszenie następujących przepisów: - art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. przez pominięcie faktu wydania w dniu 16 maja 2013 r. zarządzenia w przedmiocie ustalenia opłaty od skargi w kwocie 100.000 zł i wezwania pozwanego do jej zapłaty; - art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 112 ust. 3 u.k.s.c. przez błędne przyjęcie, że moment doręczenia postanowienia Sądu z dnia 14 maja 2013 r. oddalającego wniosek pozwanego o zwolnienie od opłaty wyznaczył rozpoczęcie biegu 7-dniowego terminu do jej uiszczenia, w sytuacji, w której zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 16 maja 2013 r. opłatę tę ustalono w sposób odmienny aniżeli wynikający z wartości przedmiotów zaskarżenia wskazanej w skardze kasacyjnej dla powództwa głównego i powództwa wzajemnego; - art. 3986 § 1 k.p.c. w zw. z art. 112 ust. 2 u.k.s.c. przez błędne przyjęcie uchybienia terminowi do wniesienia opłaty, pomimo uiszczenia jej w terminie zakreślonym przez Sąd.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący twierdzi, że jako wartość przedmiotu zaskarżenia odrębnie wskazał kwoty z powództwa głównego i z powództwa wzajemnego, których nie uwzględnił Sąd ustalając zarządzeniem Przewodniczącego opłatę od skargi kasacyjnej na kwotę 100.000 zł, a więc według innych reguł aniżeli powołane w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. W ocenie żalącego rygory przewidziane tym przepisem nie dotyczą sytuacji, w której Sąd ustalił opłatę od skargi kasacyjnej w odmienny sposób, aniżeli wg wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie skarżącego błędnie zastosowano art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej jako „u.k.s.c."), gdyż zastosowanie powinien znaleźć art. 112 ust. 2 u.k.s.c.Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.k.s.c. jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma.

Z kolei zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

Jeżeli jednak o zwolnieniu od kosztów sądowych orzekał sąd pierwszej instancji, a strona wniosła zażalenie w przepisanym terminie, termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.Nie ulega wątpliwości, że pozwany (powód wzajemny) był reprezentowany przez dwóch zawodowych pełnomocników zarówno w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, jak i przed Sądem Apelacyjnym oraz w postępowaniu kasacyjnym (karty 104, 107, 639, 729).

Również skarga kasacyjna została wniesiona przez dwóch zawodowych pełnomocników (k. 676-717). Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2013 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie pozwanego od opłaty od skargi kasacyjnej doręczone zostało zawodowemu pełnomocnikowi - adw. T. P. w dniu 21 maja 2013 r. (k. 740). Zdarzeniem, które aktualizuje obowiązek adwokata lub radcy prawnego w zakresie samodzielnego opłacenia pisma jest doręczenie mu orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów.

Termin do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej upłynął zatem w dniu 28 maja 2013 r. Wbrew twierdzeniu skarżącego nie istniała konieczność wzywania strony do opłacenia złożonego pisma. W tym stanie rzeczy bezskuteczny upływ terminu do opłacenia skargi kasacyjnej przez pozwanego, liczony od doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od uiszczenia należnej opłaty, uzasadniał odrzucenie wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienie SN z dnia 22 września 2011 r., V CZ 67/11, LEX nr 964495, z dnia 21 lipca 2011 r.

V CZ 30/11, czy z dnia 28 września 2011 r., I CZ 86/11 - niepubl.).Dla zachowania terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej bez znaczenia pozostawał fakt, że po jego bezskutecznym upływie Sąd Apelacyjny błędnie wezwał pozwanego (k. 741-742) do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. Wezwanie takie okazało się bezprzedmiotowe i nie mogło zniweczyć skutku procesowego przewidzianego w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. (zob. postanowienie SN z dnia 6 października 2011 r., V CZ 73/11, niepubl. oraz z dnia 22 marca 2012 r., V CZ 154/11, niepubl.).

W tej sytuacji należało oddalić zażalenie jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).