IV CZ 111/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 111/09

POSTANOWIENIE

Dnia 14 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku E. B.

przy uczestnictwie J. S., R. S. i J. S.

o stwierdzenie nabycia spadku po F. B.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 stycznia 2010 r.,

zażalenia uczestnika postępowania J. S.

na postanowienie Sądu Okręgowego w B.

z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 30 września 2009 r. odrzucił apelację

uczestnika postępowania J. S. w związku z wniesieniem jej po upływie terminu

przewidzianego w art. 369 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie

art. 373 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie uczestnik postępowania J. S. wnosił o jego

uchylenie, podnosząc naruszenie art. 73 § 2 k.p.c. i art. 384 k.p.c. W zażaleniu skarżący

kwestionuje stanowisko Sądu Okręgowego, że złożenie wniosku o uzasadnienie

postanowienia co do istoty sprawy przez jednego z uczestników postępowania

nieprocesowego nie wywołuje skutków prawnych wobec pozostałych uczestników i

prowadzi do upływu ustanowionego terminu do wniesienia apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Apelacja uczestnika postępowania J. S. została wniesiona od postanowienia

Sądu Rejonowego z dnia 22 maja 2009 r., w którym oddalono wniosek wnioskodawczyni

o

stwierdzenie

nabycia

spadku. Wniosek o

sporządzenie uzasadnienia

tego

postanowienia złożyła tylko wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2009 r.

Sąd Rejonowy odrzucił apelację J. S. w związku z tym, że uczestnik ten nie złożył

wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 22 maja 2009 r., a apelację

przedstawił po upływie ustawowego terminu (art. 369 § 2 k.p.c.). Następnie tenże Sąd

na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uchylił (zaskarżone zażaleniem

uczestnika postępowania J. S.) postanowienie o odrzuceniu apelacji z dnia 13 lipca

2009 r. Ostatecznie Sąd Okręgowy wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 30

września 2009 r. odrzucił apelację uczestnika J. S. od postanowienia z dnia 22 maja

2009 r., zawierającego oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Zasadniczą kwestią pozostaje to, czy złożenie wniosku o uzasadnienie

postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku przez wnioskodawczynię

powoduje ten skutek procesowy, iż otwiera się możliwość złożenia apelacji także przez

uczestnika takiego postępowania, który nie składał wniosku o uzasadnienie.

Niewątpliwie bowiem uczestnik J. S. złożył apelację po terminie ustawowym

przewidzianym w art. 369 § 2 k.p.c.

Nietrafnie

skarżący

eksponuje

możliwość

zastosowania

przepisów

o współuczestnictwie procesowym (w tym – także przepisu art. 73 § 1 k.p.c.) w

postępowaniu

nieprocesowym.

i orzecznictwie.

Stanowisko

Taką

takie

możliwość

trafnie

motywuje

wyklucza

się

już

się

w

literaturze

samą

konstrukcją

postępowania procesowego, a zwłaszcza – jego regułą dwustronności. W postępowaniu

nieprocesowym inaczej skonstruowany został także przedmiot tego postępowania i

przyjęto w nim inne konsekwencje prawno-procesowe merytorycznego rozstrzygnięcia.

Warto też zauważyć, że w przepisach art. 72-74 k.p.c. mówi się wprost o

„współuczestnictwie w sporze” i współuczestnikach sporu, co usprawiedliwia dodatkowo

wniosek o usytuowaniu tej instytucji procesowej jedynie w jednej w dwóch postaci

postępowania rozpoznawczego, tj. w postępowaniu procesowym.

De

lege

lata

bezpodstawne

byłoby

konstruowanie

w

postępowaniu

nieprocesowym – jak sugeruje skarżący – jakiejś ogólniejszej formuły współuczestnictwa

przy eksponowaniu tego, iż „rozstrzygnięcie wywoływać będzie niepodzielne skutki

prawne w sferze stron (...) sprawy cywilnej (s. 2 zażalenia). Czym innym jest natomiast

sytuacja, w której przepisy k.p.c. odsyłają jedynie do odpowiedniego stosowania

przepisów o współuczestnictwie (np. art. 56 § 1 k.p.c., art. 198 § 4 k.p.c.). Także takich

przepisów brak w księdze drugiej k.p.c. poświęconej postępowaniu nieprocesowemu.

Możliwość przyjęcia współuczestnictwa w postępowaniu cywilnym nie sposób

uzasadniać też tym, że w praktyce dopuszcza się ustanowienie jednego z uczestników

postępowania procesowego pełnomocnikiem innego uczestnika tego postępowania (por.

art. 87 § 1 k.p.c.).

Zakładając trafnie brak zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie nabycia

spadku przepisów o współuczestnictwie i przy ustaleniu tego, że apelacja skarżącego

wniesiona została jednak po terminie (art. 369 § 2 k.p.c.), Sąd drugiej instancji miał

usprawiedliwione podstawy, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego wyrażonym w

postanowieniu z dnia 13 lipca 2009 r., ostatecznie odrzucić wniesioną apelację.